Eindelijk nog eens naar buiten, waar het theater zich altijd heeft afgespeeld. Met de hele groep toeschouwers gaan we op pad en gaan het metrostaion Yser binnen, net buiten de muren van KVS. Het is hier waar het echte Brussel opleeft: clochards, prostituees, migranten, culturele Vlamingen, nieuwsgierige toeristen...
Al meer dan tien jaar staan Eric Joris en CREW garant voor baanbrekende performances op de grens van theater, film en nieuwe media. Project per project sleutelt het Belgisch gezelschap aan een unieke technologie die de toeschouwer in staat stelt zelf deel te nemen aan een verhaal. Ook in CREW's nieuwste voorstelling, Line-Up, word je met een videobril en hoofdtelefoon door een fantastische wereld geleid op de grens van het (onaan)tastbare. En dat roept vragen op. Over theater, over nieuwe technologie en over de plaats van de mens in een wereld die steeds sneller draait.
De economische crisis is bijna ‘voorbij’ en sommigen hebben het nog niet gevoeld of erger nog, ze weigeren over de crisis te spreken. En als er dan crisis zou zijn, dan komt het goed want dan kan men rekenen op het kapitalisme. Betere tijden en geld zijn terug in een mum van tijd.
In het kader van Connections, een internationaal theaterproject dat samenwerking tussen verschillende generaties kunstenaars en disciplines bevordert, ging Dirk Pauwels de uitdaging aan om met jong talent een voorstelling klaar te stomen. De vijf kunstenaars uit evenveel windstreken die hij bijeen bracht vertellen het verhaal van hun onderlinge confrontatie in Five People. In een spanningsveld tussen af- en aanwezigheid, tussen harmonie en dissonantie gaan ze na wat het vandaag betekent om als groep samen kunst te maken.
We mogen nog zo hard proberen om de tijd tegen te houden, uiteindelijk raken we alles kwijt. Onze bezittingen, onze geliefden en uiteindelijk onze eigen lichamen.
Pavol Liska en Kelly Copper, de spilfiguren van The Nature Theater of Oklahoma (NTO), zijn gefascineerd door theater. Als medium bij uitstek van het dagelijkse leven blijft het hen met nieuwe vragen bestoken. Hun gezelschap, dat zijn naam ontleende aan Kafka, verliest zich dan ook graag in de talloze ongekende mogelijkheden van hun kunstvorm. Op Almost Cinema in de Gentse Vooruit bespeelden ze met Rambo Solo de grens tussen boek, film en persoonlijke beleving. Of hoe het navertellen van een film weer uniek theater kan opleveren.
Het Toneelhuis maakt zijn naam en reputatie waar en blaast het nieuwe seizoen leven in met een trefzekere klassieker. De combinatie van Guy Cassiers, Malcolm Lowry en Josse De Pauw vereist volle zalen. Het verassend gemengde publiek komt en kijkt, in absolute stilte. Uit ontzag of twijfel, overdonderd of verveeld?
Met Een gelukkige verjaardag viert De Koe dat het precies twintig jaar de grenzen heeft afgegraasd tussen waarheid en leugen, contact en wancommunicatie, schuren en behagen. Ook vandaag blijft het Antwerpse theatercollectief verwarren, al was het maar om zijn openlijke flirten met het ‘bijna-niets’. Is het ook nog meer dan dat? Met boegbeeld Peter Van den Eede boren we terug naar dé vraag. Wat moet theater zijn?
Een omkaderende zaaltekst bij een tentoonstelling is een erg fragiel gegeven waarmee niet altijd met evenveel zorg en tact wordt omgesprongen. Dat hedendaagse kunst zelden onmiddellijk begrepen kan worden, is waarschijnlijk een van haar grote kwaliteiten in een wereld van hapklare consumptiebrokken. De vraag is hoe je daar als tentoonstellingsmaker mee omgaat.
Geen leek die er zijn geld op durfde inzetten, maar ook opera heeft de eenentwintigste eeuw gehaald. Hoe staat dit medium er nu voor? We bundelen twee teksten die opera bekijken door een aparte bril. Erwin Jans toetst de nieuwe politieke lijn van de Vlaamse Opera, bij uitstek te zien in Samson et Dalila, aan de Midden-Oostenbeschouwingen van Daniel Sibony. Evelyne Coussens trok naar drie verschillende opvoeringen met theatermaker Benjamin Van Tourhout, net als zij een verdoken operaliefhebber, en laat hem een boom opzetten over regie in opera. Laat het klassieke muziektheater zich wel actualiseren?
‘Een goede opera achtervolgt je op weg naar huis, een slechte ben je tijdens het applaus al vergeten.’ Aan het woord is Aviel Cahn, de flamboyante intendant van de Vlaamse Opera die sinds 1 januari op verfrissende wijze de scepter zwaait over het huis. De laatste jaren lijkt het hele genre het stof uit de haren geschud te hebben. Maar wat betekent dat dan, een goede opera? Gaat het om de interpretatie van de regie, de balans tussen muziek en beeld, of toch vooral om het zingen zelf?
Met de oprichting van het nieuwe gezelschap OMSK nam de Nederlandse theatermaakster Lotte van den Berg afscheid van haar voormalige uitvalsbasis in het Toneelhuis. Het Antwerpse stadstheater wuift van den Berg uit met een afscheidsweek waarin enkele van haar meest recente producties werden hernomen. Een adembenemend uitzicht op een oeuvre dat spreekt door stilte en uitblinkt in eenvoud.
Zhang Huan, de Chinese kunstenaar die naam, faam en vijanden maakte met zijn performance Angel, waarbij hij - op het binnenplein van het Chinese Nationaal Kunstmuseum! - naakt en bedekt met bloed een pop met afgerukte ledematen vasthoudt, waagt zich aan een interpretatie van Händels Semele. Het hoeft niet te verbazen dat hij deze klassieke barokopera in een Chinees en controversiëel – sommigen zullen het woord commercieel prefereren – kleedje steekt.
Kris Verdonck’s End is a bleak, apocalyptic landscape through which humans and machines struggle, trapped in a continuous cycle that tests both audience, and theatrical form. Urbanmag* spoke to Kris Verdonck about his work, and whether there’s hope for us yet…
Al een aantal jaren maakt het sociaal-artistieke gezelschap de Unie der Zorgelozen twee verschillende soorten voorstellingen. Enerzijds zijn er de 'wijkprojecten' waarbij het grootste deel van de ploeg het podium deelt. Een bezetting van een veertigtal acteurs en muzikanten is daarbij eerder regel dan uitzondering. Natuurlijk is het een door en door politieke keuze om niemand uit te sluiten, zelfs de valse zangers niet, of de acteurs met plankenkoorts. Voor de zogeheten 'doorstroomprojecten', zoals Actuaris, delaatste voorstelling van de Unie, wordt wel een selectie gemaakt, op basis van acteerkwaliteit en artistieke identiteit.
Nieuwsflash. Er lijkt iets tot bloei gekomen in het sociaal-artistieke werk. U weet wel, al die projecten met mensen die geen echte acteurs zijn maar wel echte problemen hebben, en dus door de ware kunsten minder serieus genomen worden. Dat werk bestaat precies vijftien jaar. Een knappe tussentijdse balans over verworvenheden en nieuwe uitdagingen biedt de beweeglijke theatervoorstelling Vidi Vici van Victoria Deluxe.
De mens is een groepsdier. En met reden. In groep voorzien we beter in onze basisbehoeften, en onze levenskwaliteit ligt er doorgaans een pak hoger. Maar aan die medaille bevindt zich natuurlijk ook een keerzijde wanneer bijvoorbeeld groepsdruk, kuddegeest of massahysterie de kop opsteken. De jongste dansvoorstelling van de Nieuw-Zeelandse Simone Aughterlony ontstond uit een fascinatie voor het complexe fenomeen van groepsprocessen. In The Best and the Worst of Us tast ze met haar eigen gezelschap de grenzen van het groepsgebeuren af. Op zoek naar zin, onzin en nieuwe mogelijkheden.
Geen Vlaming of Nederlander die de grens oversteekt, of hij komt terug met de indruk dat het theater aan weerskanten uiteendrijft. Over het aantal Vlaamse voorstellingen in Nederland bestaan er cijfers, over de verschillen in cultuurbeleid is er gedegen onderzoek. Maar over de artistieke kant van dat aangevoelde verschil leven alleen clichés. Reden genoeg voor Simon van den Berg, recensent voor Het Parool, en zijn Vlaamse collega Wouter Hillaert van De Standaard om eens dieper op die kwestie door te gaan. Elke maand sturen ze elkaar naar een nieuwe Vlaamse of Nederlandse voorstelling, en kruisen ze daarover de pennen. Niet alleen in rekto:verso, maar ook in het Nederlandse theatervakblad Theatermaker. Allemaal ter eer en glorie van beide naties en vorstenhuizen. (Vijfde en laatste deel)
“Ze zijn misschien wat raar, ze zijn misschien wat anders, maar er hangt hier zoveel liefde in dit huis.”, zoiets zegt klusjesman, knecht en misschien wel minnaar Jerry over zijn twee meesteressen in “een gelukkige verjaardag”. Ik zou hem graag deze woorden uit zijn mond ontfutselen, om hetzelfde te zeggen over deze voorstelling. De acteurs op het podium gedragen zich misschien soms wel wat anders dan we van acteurs verwachten, ze zijn misschien wat raar, maar er hangt zoveel liefde in de lucht. Liefde voor het spel, liefde voor het theater.
Een integraal zwarte cast. Sterotypen om u tegen te zeggen. En een Koreaans-Amerikaanse regisseuse en toneelschrijfster die vastbesloten is ‘post-raciaal’ Amerika te deconstrueren. In haar subversieve komedie The Shipment is Young Jean Lee daar helemaal niet bang voor. Integendeel. Blanke beelden van Afro-Amerikanen – ooit als Afrikaanse slaaf naar Amerika verscheept – worden zodanig verkapt en onthuld dat het publiek er zowaar paranoïde van wordt. Dat doet Lee niet met het wijzend vingertje, maar met een vette, grensoverschrijdende knipoog. Ligt de kern van de vooroordelen immers niet in ons eigen zelfgenoegzaam doch onbehaaglijk lachje verscholen? Of zoals de lyrics van het gelijknamige lied door de communistische rapgroep The Coup vertellen: “The Shipment is delivered, come and get it if you bout it!”
Na Jeruzalem, Iqaluit en Bonanza streek collectief Berlin deze keer neer in Moskou, de hoofdstad van Rusland en wereldstad met het grootste aantal miljardairs per vierkante kilometer. Berlin gaat op zoek naar de ziel van de stad en brengt daarvoor een bont gezelschap personages samen: van circusdirecteur tot de voorzitter van Gay Russia. Moskou laat zich portretteren als een stad waarvan de inwoners taaie vechters zijn die proberen te overleven, en voor velen onder hen lijkt corruptie de enige uitvlucht.
Wetenschap is alomtegenwoordig in Smatch, de nieuwste productie van Dominique Roodthooft, die ze op vraag van het KunstenFESTIVALdesarts maakte. Wetenschap is het vertrekpunt van de voorstelling, en daarbij is een blije wetenschappelijke verwondering à la Technopolis is nooit ver weg. Wat is hier de functie van wetenschap in het theater? Is Smatch zogenaamd (filosofisch)-wetenshappelijk theater of eerder theater dat vertrekt vanuit een fascinatie voor de wetenschap en haar beoefenaars? Op het eerste zicht kan je Smatch lezen als een leuke maar oppervlakkige enscenering van weetjes. Toch reikt de inzet van wetenschap verder dan het ontspannend-didactische. Al is wat onder de oppervlakte zit vaak een te vrijblijvend aanbod.
Een circustent, vijf muzikanten en zes roterende schermen: met die elementen schetst het theatercollectief Berlin een documentair portret van de stad Moskou. De drie leden van Berlin trokken naar de belangrijkste plaats van Rusland en grepen er het dagelijkse leven bij het nekvel. Beelden van anonieme pendelaars en stoepvegende vrouwen worden afgewisseld met persoonlijke getuigenissen van jonge Russen. Rokend, bleek en vol kopzorgen. Een circusdirecteur. Een studente geneeskunde. Een journalistenkoppel. De voorzitter van Gay Russia. Een museumcurator. Ze beschrijven Moskou als “een matroesjka gevuld met bloed, vuil en goud”.
Op de tweede editie van het Working Title Festival presenteerden enkele veelbelovende kunstenaars de resultaten van hun residentie in WorkSpaceBrussels. Op 17 en 18 april gaf Agata Maszkiewicz zich bloot in haar heldere en eigenzinnige performance Polska. In die ludieke solo schetste ze een haarfijn beeld over scoren en faalangst, en weegt ze de drang om te behagen af tegen het verlangen om je vrije zelf te zijn.
Materia Potency, Ghosts van de Spaanse choreograaf Norberto Segarra doet vanaf het openingsbeeld al absurd aan. Op scène zitten vier dansers op een stoel naast elkaar, met hun rug naar het publiek gekeerd. Het lijkt alsof ze aansluiten bij het publiek en wachten op wat er komen gaat. Op je eigen stoel vind je een foto van precies datzelfde scènebeeld. Na een lange stilte staat één danser op en voert enkele vrijblijvende bewegingen uit. Om beurt gaan ook de tweede en derde danser enkele sprongetjes of rolletjes maken, en verdwijnen dan kordaat van de scène. In dezelfde stilte als tijdens het begin van het stuk blijft er één danser op haar stoel zitten.
Frustratie. Dat is de sfeer die steeds nadrukkelijker de zaal vult, naarmate de voorstelling Finally I am no one van de jonge choreograaf Tarek Halaby vordert. Kan een publiek moedwillig duperen zo ook zijn nut hebben?
Beeldend kunstenaar Koenraad Tinel groeide op in een ‘zwarte’ familie. Toen de geallieerden in juni 1944 in Normandië landden, haalden zijn ouders geen Belgische vlag boven, maar vluchtten ze naar Duitsland. Ruim zestig jaar later getuigt Tinel over die bepalende episode in een boek én een theatervoorstelling: Scheisseimer.
Geen Vlaming of Nederlander die de grens oversteekt, of hij komt terug met de indruk dat het theater aan weerskanten uiteendrijft. Over het aantal Vlaamse voorstellingen in Nederland bestaan er cijfers, over de verschillen in cultuurbeleid is er gedegen onderzoek. Maar over de artistieke kant van dat aangevoelde verschil leven alleen clichés. Reden genoeg voor Simon van den Berg, recensent voor Het Parool, en zijn Vlaamse collega Wouter Hillaert van De Standaard om eens dieper op die kwestie door te gaan. Elke maand sturen ze elkaar naar een nieuwe Vlaamse of Nederlandse voorstelling, en kruisen ze daarover de pennen. Niet alleen in rekto:verso, maar ook in het Nederlandse theatervakblad Theatermaker. Allemaal ter eer en glorie van beide naties en vorstenhuizen.
Aan de vooravond van een verlengd weekend naar een voorstelling gaan, waarvan de titel – ‘Sunday Smile’ - twee dagen later een self-fulfilling prophecy blijkt te zijn: zoiets gebeurt niet vaak, en dus moet je het koesteren, en aanmoedigen. Er volgen in mei en juni nog wel meer verlengde weekends, maar spijtig genoeg kan je goede voorstellingen niet bestellen. En het concert van Beirut op Les Nuits Botanique is ook al lang uitverkocht.
Het doek is gevallen in kunstenland. Bert Anciaux stelde met het toekennen van de structurele subsidies binnen het kunstendecreet 2010-2012 wellicht zijn laatste grootste politieke daad als minister van cultuur. En hij brengt blijde boodschappen: het budget stijgt (onverwacht) opnieuw met 15 procent. De sterkste stijgingen zijn er in de sectoren architectuur, dans, muziektheater en musical. Maar in tegenstelling tot eerdere berichten van stagnerende budgetten is er zelfs voor theater een (lichte) stijging.
Wanneer een cultgezelschap als La Fura dels Baus een opera onder handen neemt verwacht je vuurwerk. Zeker met een partituur van Ligeti die vanaf de jaren vijftig mee aan de wieg stond van de hedendaagse klassieke muziek. Geïnspireerd door een verhaal van Michel De Ghelderode lokt de opera de toeschouwer in een sinistere wereld bevolkt door personages uit de schilderijen van Bosch en Breughel. Gedreven door een vinnig orkest roept dit totaalspektakel van muziek, theater, beeldende kunst en video een huiveringwekkend visioen op van een Apocalyps, in een land dat van alle tijden lijkt te zijn.
“Wiens lijden is het wreedst?” Componist Dominique Pauwels van Muziek LOD probeert samen met tekstschrijver Pieter De Buysser en regisseuse Inne Goris een nieuw licht te werpen op het lijdensverhaal van Christus. Hiervoor focussen ze op Judas’ dubbele rol in dit geheel. Enerzijds kennen we hem als verrader van Jezus, maar meer nog wordt hij hier opgevoerd als de naaste vriend die Jezus in zijn lijden en de overgang van het aardse bestaan naar een geestelijk zijn begeleidde.
In de theatermonoloog Missie verkondigt een Vlaamse missionaris, terugkijkend op zijn leven en werk, zijn koloniale visie op Congo. In een tijd waarin houdingen tegenover de voormalige kolonie en etnische minderheden nog steeds gevoed worden door neokoloniaal paternalisme en racisme, stemmen het stuk en zijn succes tot nadenken.
Interculturele dans betekent vandaag niet langer dat choreografen inspiratie halen uit verre culturen. Sidi Larbi Cherkaoui en Akram Khan, in Europa geboren ‘vreemde’ stemmen, vertrekken veeleer van de eigen omgeving en streven zo naar een fusie tussen verschillende culturen, tussen traditionele en hedendaagse dans. Ook hun keuze voor interactie tussen dansers, meer dan tussen vormen, is een verrijking. Alleen komt het erop aan hoe je die diverse invloeden verwerkt. En daar knelt soms nog het schoentje, tonen hun laatste creaties Sutra en Bahok.
Het grote repertoiredebat dat de theaterwereld momenteel opjaagt, dreigt een politieke schijndiscussie te worden rond cijfers en definities. Laten we liever een artistiek meer fundamentele vraag stellen. Wat is nog de status van (nieuwgeschreven) tekst in het hedendaagse podiumlandschap? Wij kondigen graag even de noodtoestand af, maar Arne Sierens, Michael De Cock en Piet Arfeuille helpen meteen nuanceren. Én komen met een concreet voorstel om de theaterauteur terug in de armen te sluiten.
Ik heb nooit echt van countrymuziek gehouden. Potsierlijke hoofddeksels, jankende violen (fiddle) en jodelende rednecks: country was niet meer dan een ergerlijke soundtrack voor een rit door Bush’s Texas, een amalgaam van kitscherige en politiek bedenkelijke symbolen, met als enige lichtpunt in de duisternis de omvangrijke boezem van Dolly Parton, goed voor een verzekering ter waarde van 600.000 dollar. En toen kwam The Broken Circle Breakdown featuring the Cover-ups of Alabama.
Geen Vlaming of Nederlander die de grens oversteekt, of hij komt terug met de indruk dat het theater aan weerskanten uiteendrijft. Over het aantal Vlaamse voorstellingen in Nederland bestaan er cijfers, over de verschillen in cultuurbeleid is er gedegen onderzoek. Maar over de artistieke kant van dat aangevoelde verschil leven alleen clichés. Reden genoeg voor Simon van den Berg, recensent voor Het Parool, en zijn Vlaamse collega Wouter Hillaert van De Morgen om eens dieper op die kwestie door te gaan. Elke maand sturen ze elkaar naar een nieuwe Vlaamse of Nederlandse voorstelling, en kruisen ze daarover de pennen. Niet alleen in rekto:verso, maar ook in het Nederlandse theatervakblad Theatermaker. Allemaal ter eer en glorie van beide naties en vorstenhuizen... Lees ook delen 1 en 2 uit rekto:verso 32 en 33.
Sinds 1997 is Vincent Dunoyer niet langer aan een gezelschap verbonden maar gaat hij zelf aan de slag als danser-choreograaf. Uit de verschillende stukken die hij sindsdien gemaakt heeft, blijkt een terugkerende interesse voor de ‘subjectiviteit’ van het kijken en het persoonlijke karakter van herinneringen.
Als bezoeker van No Dogs, de jongste voorstelling van Ben Benaouisse, kom je terecht op een feest. Het festival De Seizoensarbeiders, gewijd aan theater en waanzin, loopt al enkele dagen. En het feestgejoel heeft zowel de scène als tribune van CAMPO Nieuwpoort volledig ingepalmd. Om je heen zie je bekende en onbekende gezichten lachen, drinken, kijken, vertellen. Een motor die na een tijdje de zaal binnenrijdt geeft dan ook het startschot van een voorstelling die eigenlijk al een tijdje bezig is…
Le Silence des Danses is een drieluik: een parcours langs drie beeldende installaties die zich ontwikkelen tot performance. Voor Merlin Spie betekent dit overzicht van haar meest recente werk een nieuwe fase. Voor het eerst ging de beeldend kunstenares installaties bouwen met ruimte voor een handeling, theatraliteit, een performer. Grote nieuwsgierigheid ook bij het publiek dus, dat in groepjes door het Kaaitheater werd geleid. In alle stilte.
Zaallicht, een leeg podium. Het publiek maakt zich klaar voor de voorstelling. Een man komt op en verklaart nogal verontschuldigend dat de show vanavond niet verloopt zoals gepland. De begeleidende muzikanten zijn er niet, de decorstukken ontbreken en ook het licht en de atmosfeer zitten niet goed. Twijfelend en gegeneerd begint de man zijn hart te luchten over de toestand en het stuk. En zo is de voorstelling begonnen, maar niet degene die ooit werd vooropgesteld. Dat zou een soort variété-avond zijn geweest met een spectaculaire entree van een skelet, overtuigend door slimme belichting en dreigende muziek. Nu staat er in stilte een eenzame acteur. In een zelfbeschilderde pyjama. Onder veel te helder licht. Zoekend naar woorden.
Ook in 2009 biedt het Gentse CAMPO geregeld een platform aan jonge kunstenaars met onmiskenbaar talent. Makers die een heel persoonlijk parcours uittekenen door hun medium en omgeving grondig te onderzoeken. Colette Sadler en Manah De Pauw weten als theatermakers hoe ze moeten zoeken. Meer nog, ze weten ook hun publiek als geen ander aan te steken met hun bevragende houding. Sadler's dansvoorstelling The Making of Doubt stelt dit zelfs uitdrukkelijk als doel voorop. Maar ook Johnson & Johnson van De Pauw roept met haar titel al vragen op. Beide voorstellingen zijn broeihaarden voor vreemde mengvormen en onoplosbare tegenstellingen. En alle twee gebruiken ze twijfel of verwarring als aanzet tot publieke reflectie.
Jan Fabre: door wat ik in de wandelgangen heb opgevangen, kan ik me aan alles verwachten. Vier acteurs op scène, slechts gekleed in glimmende zwarte schoenen, sportsokken in rood, geel, blauw of groen en met wit ondergoed staan zich op te warmen terwijl het publiek binnenkomt. De zaallichten gaan uit en een verwachtingsvolle stilte daalt neer. Vier andere acteurs betreden het toneel, gekleed in grijze of donkerblauwe wollen truien, geweer op de rug, pet op het hoofd en lange broeken: een Europese guerrillalook. Aan hun voeten blinken echter zwarte pumps en ceremonie schoenen. Een bel gaat, de wedstrijd begint. Geen wedstrijd in hardlopen, worstelen of hink-stap-sprong. Nee, de vier atleten steken hun hand in hun onderbroek en beginnen te masturberen. Hun doel is zoveel mogelijk klaar komen. En dit is nog maar het begin.
Een witte nacht is een nacht waarin het niet volledig donker wordt. Zulke nachten komt men tegen op plaatsen die hoog boven de evenaar liggen, zodat de zon niet volledig achter de horizon kan wegzakken en ook 's nachts blijft schijnen. Men zegt dat witte nachten vaak romantische, soms ook melancholische gevoelens oproepen. Een sfeer als deze wordt voelbaar bij het betreden van de donkere ruimte in een kille loods.
Hij zou mijn grootvader kunnen zijn. Hij zou mijn grootvader ook mogen zijn, als ik hem zo bezig hoor en zie. Over zijn lessenaar gebogen leest hij een verhaaltje voor. Over een koningk en een koningingk. Hij gaat er volledig in op. Zijn ogen schieten vuur, zijn handen grijpen in de lucht, het speeksel vliegt alle kanten op. Hij legt er alle gevoel in dat iemand in een verhaal kan leggen. Voor mijn ogen komt het verhaal tot leven. Als een poppenkast, maar dan met mensen. “Pas op, hij staat achter u!”, heb ik zin om te roepen. Een avondje terug kind worden met Jan Decorte.
Ostracisme. In de vijfde eeuw voor Christus was dit voor de Grieken een eenvoudige manier om van een politiek tegenstander af te komen. Als je genoeg mensen bereid vond om zijn naam op een scherf te schrijven, kon die zijn biezen pakken. Verbanning. Dit vooral om een uitweg te bieden in gespannen situaties. In “Broeders van liefde” zien we een zelfde soort spanning in de relaties tussen de personages opduiken. Maar de hierboven beschreven uitweg is er voor hen niet. Al lopen ze dan op een oppervlak van negen ton scherven.
Waarom kunst over kunst? Voor wie het Vlaamse theater een beetje volgt, dringt zich tegenwoordig geen fundamentelere vraag op. Eén op drie voorstellingen gaat over kunstenaars, over creëren of acteren en de twijfel die daar blijkbaar bij komt kijken. Theater in tijden van subsidiedossiers? De verplichte beleidsmatige zelfbevraging die ook het podium besmet? Er is meer aan de hand, toont de spijtige mislukking die Kunstminnende heeren bij het Toneelhuis is geworden.
Dat de States de voorbije acht jaar een hoogst controversiële rol in de internationale politiek hebben gespeeld, is bekend. Maar wat hadden de Amerikaanse podiumkunsten daar intussen van terug? In Portland, Oregon peilden we de temperatuur van het politieke theater van over de plas. Is het mogelijk om tegelijk poppy én subversief te zijn?
Geen Vlaming of Nederlander die de grens oversteekt, of hij komt terug met de indruk dat het theater aan weerskanten uiteendrijft. Over het aantal Vlaamse voorstellingen in Nederland bestaan er cijfers, over de verschillen in cultuurbeleid is er gedegen onderzoek. Maar over de artistieke kant van dat aangevoelde verschil leven alleen clichés. Reden genoeg voor Simon van den Berg, recensent voor Het Parool, en zijn Vlaamse collega Wouter Hillaert van De Morgen om eens dieper op die kwestie door te gaan. Elke maand sturen ze elkaar naar een nieuwe Vlaamse of Nederlandse voorstelling, en kruisen ze daarover de pennen. Niet alleen in rekto:verso, maar ook in het Nederlandse theatervakblad Theatermaker. Allemaal ter eer en glorie van beide naties en vorstenhuizen... Lees deel 1 uit rekto:verso 32 hier.
Ken je het gevoel? Je voelt je niet zo goed in je vel, je bent alleen en dan begint het. Je begint te genieten van het verdrietig zijn, je begint je te wentelen in zelfmedelijden. Je snikt, je vloekt, je zwelgt. Tot het besef komt van waar je mee bezig bent en je jezelf nog meer begint te haten of te verachten. Dan pas word je echt verdrietig. Dan pas mag je met recht en reden klagen. Hoewel de reden tot klagen dan al ver te zoeken is en misschien zelfs geen rol meer speelt.
Over de prachtige scenografie en de indrukwekkende acteerprestaties van Ivo Van Hoves Romeinse Tragedies bij Toneelgroep Amsterdam is al veel inkt gevloeid. Minstens zo interessant aan deze zes uur durende marathonvoorstelling is het parallelle verhaal van de toeschouwers, vrij maar steeds gestuurd. Dat wij de kans kregen om te gaan en te staan waar we wilden, binnen net drie tragedies rond verschuivende politieke structuren en de rol van democratie daarin, kan geen toeval zijn. Of toch?
Geen Vlaming of Nederlander die de grens oversteekt, of hij komt terug met de indruk dat het theater aan weerskanten uiteendrijft. Over het aantal Vlaamse voorstellingen in Nederland bestaan er cijfers, over de verschillen in cultuurbeleid is er gedegen onderzoek. Maar over de artistieke kant van dat aangevoelde verschil leven alleen clichés. Reden genoeg voor Simon van den Berg, recensent voor Het Parool, en zijn Vlaamse collega Wouter Hillaert van De Morgen om eens dieper op die kwestie door te gaan. Elke maand sturen ze elkaar naar een nieuwe Vlaamse of Nederlandse voorstelling, en kruisen ze daarover de pennen. Niet alleen in rekto:verso, maar ook in het Nederlandse theatervakblad Theatermaker. Allemaal ter eer en glorie van beide naties en vorstenhuizen...
De setting voor An Angry Boy/act two, in de grote zaal van de Monty, is ongewoon. Bij het binnenkomen wordt het publiek richting balkon geleid, waar een tribune opgesteld staat. De grote afstand tot het podium heeft een bevreemdend effect. Op de vloer van de scène tekent zich een rechthoekig stuk licht af. De ruimte wordt als een filmzaal, waar zich in de verte, op een te klein, hel verlicht scherm, iets afspeelt dat nauwelijks te onderscheiden is. Een vrouw stapt schuifelend richting het vlak, maar blijft treuzelen aan de randen, die een scherpe grens vormen met de duisternis rondom. Aan de andere kant kruipt iemand het licht binnen op handen en knieën, met het hoofd voorovergebogen, het gezicht bijna tegen de grond.
Woorden zijn voor de Japanner Zan Yamashita één manier om beweging los te weken van het keurslijf van choreografie. In It is Written there. krijgt elke toeschouwer een boek om mee te bladeren op het ritme van de voorstelling. En omdat dit een voorstelling is in het kader van KunstenfestivaldesArts, krijgen de noties taal en tijd algauw transculturele trekjes. Aan de editie 08 namen immers kunstenaars uit zestien verschillende landen deel. Het thema taal was er prominent aanwezig. Anderzijds paste Yamashitas op zijn voorstelling een ritme toe dat tegemoet wilde komen aan een Europees tijdsbesef, of beter nog: aan zijn idee over dat besef. In een interview met de choreograaf toets ik na de voorstelling mijn impressies aan zijn visie.
De maan fascineert de man. Dat heeft ze altijd gedaan. Hoe helderder, hoe extatischer. Hoe schimmiger, hoe geheimzinniger. Ze bepaalt de getijden en voedt het bijgeloof. Haar cyclus loopt gelijk met die van de vrouw. En dat is niet toevallig. Koning Herodes vergelijkt de maan met een waanzinnige vrouw. Zijn soldaten associëren haar met de dood. En zij kunnen het weten. Ze stonden ’s nachts meer dan eens op wacht voor de poorten van het paleis.
Een georganiseerde chaos: dozen, bubbeltjesplastic, allerlei objecten en twee stille figuren met berenmaskers uitgestald op een wit plastic zeil. Het publiek komt binnen en is gedwongen over het knallende bubbeltjesplastic naar zijn plek te lopen. Het geluid hiervan is nog maar net uitgedoofd als er leven in een van de beren komt. Liggend op een trolley rolt de beer naar voren. Het voorzichtige geknal van het publiek maakt plaats voor het geratel van een mitrailleur: het spelen is begonnen.
De scène van Venizke is ingericht als een kleedkamer, met achteraan een rij spiegels met lampjes rond de randen en links twee rekken kleurrijke, glimmende jurkjes en bloesjes. Rechts staat een kitscherige replica van de Eifeltoren. Aan de ene kant een blik op de plaats waar de acteur, danser of zanger zich opmaakt en zich in zijn kostuum wurmt, voor hij het podium opgaat. Aan de andere kant een beeld van glamour en grootheidswaan. Tussen deze twee uitersten speelt Venizke zich af: de mens achter het masker, achter de présence van de performer, en uiterlijke glitter.
Niet zo lang geleden hebben Wouter Hillaert en Steven Heene een gedachtewisseling per brief gevoerd. Dit naar aanleiding van de voorstellingen die onze jonge makers lieten zien op Theater Aan Zee. Veel was er niet te zien of, om het minder scherp te stellen, er is nog veel werk aan de winkel. Jonge makers staan deze dagen dan ook voor een enorme opdracht en een op zijn minst boeiende uitdaging. Zij dragen de verantwoordelijkheid, net als iedere generatie trouwens, om vernieuwing op te zoeken of, als dit te groots klinkt, een eigen stem te laten horen. Niet gemakkelijk in een tijd waarin alles al gedaan lijkt te zijn en waar het anders combineren van de vaste elementen binnen de context van het hedendaags theater dikwijls het uiterste punt is dat men durft opzoeken. Om het even radicaler te stellen: het hedendaags theater is vastgeroest en staat dus als gevolg stil. Het heeft zichzelf omgeven met een kader waarbinnen het steeds gebruik maakt van dezelfde bouwstenen. Het staat op het punt om zichzelf als afgebakend geheel in de geschiedenis te werpen.
Al twintig jaar houdt Ensemble Leporello zich op in de broeierige marges van het theaterlandschap, maar nu heeft de Brusselse groep een productie vast die het waard is om vol in de schijnwerpers van de grote zalen te staan. Vier seizoenen op rij hebben Dirk Opstaele en de zijnen aan Macbethbranding gepuzzeld, geschrapt en weer bijgeschreven. Resultaat is een des te rijper magnum opus.
Hoe meer taboes er op scène sneuvelen, hoe minder er soms in de coulissen benoemd worden. Een van de hardnekkigste taboewoorden in de Vlaamse podiumkunsten is zeker ‘commercialisering’. Subsidies zijn heilig, en wee diegene die iets anders durft te opperen. Na onze rondetafel met vijf tenoren en experts over de noodzaak van ‘vrij denken’ weten we beter. ‘Er is dringend een mentaliteitswijziging nodig!’
Een pikzwarte scène. Kinderlijke verwachting en ongeduldig gewriemel op de overvolle tribune. Ook al ruikt het Volkshuis van Sint-Gillis niet naar zagemeel of zwetende paarden, toch wanen wij, toeschouwers van het jaarlijkse circusfestival Pistes de Lancement, ons voor even onder het gezellige zeil van een circustent. Alle blikken gericht op wat moet komen: Fantôm (2007), een intieme en lichamelijke circustheatervoorstelling die de tragiek van onze hedendaagse instabiliteit verhaalt. In een wereld die steeds groter en anoniemer wordt, in een theaterlandschap dat steeds vaker neigt naar spektakel en entertainment, bewijst de Franse compagnie Entropie dat het circustheater een grote troef heeft aan zijn kleinschaligheid en zijn intieme communicatie. v
In Laatste Nachtmerrie gaat regisseur en actrice Laura van Dolron op zoek naar de illusie achter de illusie. Wat is een nobele leugen en wat is vuile eerlijkheid? Samen met haar twee jongens analyseert ze de filosofieën van de neoconservatieve politicoloog Leo Strauss, vergelijkt deze met het moslimfundamentalisme, maar gebruikt ook zelf zijn theorieën om haar eigen gedachten te ondersteunen. Een zelfreflectieve voorstelling over machtige mannen en persoonlijke ego’s.
Het luiden van klokken, neonlicht om de ogen van toe te knijpen en achteraan het podium een groot schoolbord met de eerste vijf geboden op geschreven. De toon voor De 10 geboden – deel I is gezet. Oorspronkelijk een televisiereeks gemaakt door de Poolse cineast Krzysztof Kieslowski, vandaag een door Johan Simons in een nieuw jasje gestoken theaterstuk.
Dat de meningen over Stockholm, de tweede productie van het jonge collectief zie!duif, nogal uiteenlopen, bleek onbetwistbaar uit de journalistieke neerslag van Theater Aan Zee. Wat er ook van zij, deze jongen was in elk geval erg tevreden dat hij deel mocht uitmaken van een verfrissende voorstelling. Maar dat kan ook liggen aan de wijnschenkende, kortgerokte dames.
Wat mag wel en wat mag niet? Het geheven vingertje heft zich op tegen zoenende ouders, vandalisme en verwaarloosde kinderen. Een hilarische kijk op gezag en verbod waarin beide zowel afgeschreven als aangemoedigd worden. Absurd, maar toch ook een klein beetje moralistisch. Regisseur Jetse Batelaan vertelt over zijn fascinatie voor kindertheater en de rol die ouders hierin toebedeeld krijgen.
Dat comic books ook existentiële wijsheden kunnen bevatten, bewijst de volgende levensles van Lady Miyako, de blinde zieneres uit cyberpunk manga Akira. Net als Tiresias, “de profeet in wie de vleesgeworden waarheid leeft”, slaagt Lady Miyako erin afstand te doen van het materiële en de werkelijkheid met andere ogen te aanschouwen.
Het is het gekende verhaaltje. Een jongen is een beetje anders dan de rest. Dus wordt hij gepest. Problemen thuis want zijn vader is twee jaar geleden gestorven en zijn moeder kan dit na hun verhuis nog steeds niet verwerken. Hij voelt zich niet goed in zijn vel. Wanneer de jongen het één bij het ander telt, beslist hij een einde te maken aan zijn leven. Zo hebben we er al meer gezien. Het is dan ook niet van het verhaal dat Thierry van JAN zijn kwaliteiten moet hebben.
"Fuck the pain away." Duidelijke taal. Onverbiddelijk dendert de controversiële elektrorock van Peaches door. Oogverblindende theaterbelichting schijnt de zaal in en schudt het publiek wakker, dat nu verplicht op het puntje van de stoel zit. De voorstelling is nog maar net begonnen.
“Twee dingen staan vast. 1. Het kan mensen niet meer schelen wat andere mensen overkomt. 2. Niets maakt nog echt verschil.” De novellen van de Amerikaanse schrijver Raymond Carver geven allerminst blijk van een optimistisch, vitalistisch wereldbeeld. Carver schetst in zijn schrijfsels grauw realistische menselijke portretten die door hun volstrekte onverschilligheid vaak cynisch aandoen. Maar naast de personages neemt ook de verteller vaak een ‘so-it-goes-attitude’ aan en dat verleent de Carveriaanse verhalen een pijnlijk nihilisme.
Zie!duif is een nieuwe compagnie gevormd uit de klas van de master na master Theaterwetenschappen, afstudeerjaar 2007. Ze spelen een verteerbare vorm van doordacht teksttheater, dat contact met het publiek centraal stelt. Dit jaar al maakten ze furore op Theater aan Zee, en nu werden ze met Stockholm uitgenodigd om deel uit te maken van de Villanella programmatie van Het Theaterfestival. Tijdens het laatste avondmaal voor de voorstelling zette ik mij in het duivenkot, om tussen kauwen en slikken door te praten over hun theater en ervaringen. Ze stonden erop dat ze allen aanwezig zouden zijn voor het interview. Als een echt collectief spreken ze dan ook uit één buik en vullen elkaar aan, of nuanceren waar nodig.
Een vrouw met berenkop zit achterovergezakt in een materiaalkar midden in een ongeordend samenraapsel van tafels, kartonnen dozen en een volgestouwde ouderwetse keukenkast met venstertjes, lappen stof, nepskeletten... Een enorm modelvliegtuig boven het midden van de scène lijkt een stille voorbode van een plotse ontsnapping uit dit puinhoopuniversum.
Een vrouw wordt de scène opgetakeld. Ter hoogte van haar middel zijn twee kabels bevestigd. De kabels zitten vast aan een machine die boven het podium opgehangen is. Met behulp van het toestel wordt de vrouw opgeheven, neergelaten, naar voren en naar achteren getrokken. Op het ritme van de bewegingen van de machine danst ze een sobere choreografie. Uit de boxen klinkt pianomuziek waarin enkele noten opnieuw en opnieuw herhaald worden.
Soms vraag ik me af of een groep als Bad van Marie op de uitnodiging om op Het Theaterfestival te spelen niet gewoon “neen” moet antwoorden. Daarmee wil ik absoluut geen kwalitatief oordeel vellen, maar eerder een opmerking van praktische aard maken. Locatieprojecten moeten op locatie gespeeld worden. Dat staat buiten kijf, en werd ook waargemaakt in de Renaultgarage aan de Antwerpse Italiëlei. Maar verrassingsprojecten moeten verrassingen blijven, en dat wordt moeilijker als er aan je project zoveel ruchtbaarheid gegeven wordt door bijvoorbeeld een selectie op Het Theaterfestival. Een mens laat zich niet zomaar foppen als hij weet dat hij gefopt zal worden. En eerlijk gezegd voelde ik me een beetje onderschat als toeschouwer. Zo rap hebben ze mij nu toch niet liggen. Nu ja, ook als je niet gefopt wordt, blijft www.win-een-auto.com een amusante voorstelling.
Toneelstof staat voor een meerjarig onderzoek van Thersites, Vereniging van Vlaamse Podiumcritici, waarbij de beeldarchieven van het Vlaamse theater uit de jaren zestig, zeventig en tachtig onder handen worden genomen. Met Toneelstof II – Sympathy for the Seventies? is het project aan de jaren zeventig toe. In HETPALEIS werden dinsdagavond door Sven Speybrouck en Warre Borgmans zeven gasten ontvangen die in de periode werkzaam waren in het theater: Eva Bal, Charles Cornette, Hilde Uitterlinden, Rik Hancké, Marianne Van Kerkhoven, Herman Gilis en Pat Van Hemelrijck.
Stef Lernous is een bezige bij. Het voorbije seizoen leverde hij met zijn Abattoir Fermé drie producties af en er zijn er op dit moment alweer drie in de maak. Daarnaast werkt hij nu opnieuw met Figurentheater De Maan , bereidt hij zijn volgende academiejaar als docent aan het Rits voor en spendeert hij de rest van zijn tijd aan debatten, interviews en onderzoeksprojecten. Hij neemt dan ook niet voor om het even wie zijn telefoon op. Gelukkig zijn wij van de dagkrant niet om het even wie.
Kris Verdonck wil met I/II/III/IIII de wens van het klassieke ballet vervullen; dat de danser kan vliegen. Samen met dramaturge Marianna Van Kerkchoven kwam hij tot het concept van een dansmachine. De middag voor de moment suprème heb ik Kris aan de telefoon. Ik probeer de nodige bagage te krijgen voor een intensere blik op de voorstelling.
Het was een schone avond onder vrienden dinsdag op het zogeheten schoon verdiep van HET PALEIS. Familieleden, vrienden en bewonderaars van Wim Van Gansbeke kwamen er samen om de man die van vele theatermarkten thuis is na zijn dood een stem te geven. Om op de vraag die Wim zichzelf stelt - “Zou ik verder leven ooit in mijn gedichten?” - volmondig ja te antwoorden.
Na vijf jaar neemt Bad van Marie afscheid van de theatersector. Dit doen ze met veel bravoure in een Renaultgarage waar ze met de overschot van hun subsidiegeld een auto verloten. Hier ontvouwt zich voor de toeschouwers, die zich trouwens heel erg op hun gemak voelen met hun drankje in de hand, een wervelende show geleid door presentator Bas Teeken. Het belangrijkste van de avond, drukt hij ons op het hart, is dat het feest is en dat iemand straks in die spiksplinternieuwe auto zal wegrijden. Ann Verhelst, die instaat voor de muzikale intermezzo’s, weet het publiek alvast op te warmen met haar nummer Take me home.
Alsof we als zesjarigen klaarstonden op de ochtend van een spannende schoolreis. Vol verwachting over wat komen zou, met enige fierheid lonkend naar de herkenningsstickers die door de begeleiders op onze trui werden geplakt en zeer aandachtig luisterend naar hun strenge instructies. Nee, we zullen niks fout doen en ja, we zullen goed in de groep blijven. Oortelefoontjes van flashy witte iPods werden ons in de oren geduwd. Een aantal oefenpogingen en evenveel mislukte pogingen later (“als we 1,2 zeggen, dàn mag je pas duwen op ‘play’”), stond onze groep van twaalf vertrekkensklaar. Op het programma van dit alternatieve theaterstuk Design God, uitgewerkt door Space, staat een 40 minuten durende luisterwandeling in de buurt van deSingel.
De infobrochure van het theaterfestival heeft zich al meermaals in mijn hand omgedraaid. De keuze? Of het parallelprogramma? Vanavond ga ik resoluut voor het tweede: Live van studio Villanella.
Rondrennende kleuters. Een twintigtal nieuwsgierigen staan bij het onthaal te wachten. Een vrouw wijst de weg naar de ruimte waar het te doen is. Het is een work in progress: tussentijdse regieaanwijzingen horen erbij, zo vertelt de regisseur.
Wie naar dansvoorstelling Bordstein Runter gaat kijken met de verwachting een dans-in-de-maat-spektakel te krijgen, zou wel eens ontgoocheld kunnen thuiskomen. Schrik je daarentegen niet terug van een bizarre choreografie op een bedje van funky muziek, is de kans op een voldaan gevoel na afloop groter.
Denk aan die eerste ontmoeting met iemand, hoe jullie samen naar huis gaan en een traag en onwennig liefdesspel beginnen. Denk aan hoe jullie elkaar voorzichtig aftasten in het halfduister in de hoop de ander te leren kennen. Probeer die herinnering op te halen en zie ze levend worden in Maybe Forever.
De eerste avond van het Theaterfestival 2008. In mijn geval, zelfs mijn allereerste theaterfestival. Als we de paar verplichte theaterbezoeken op de middelbare school, en de enkele keer dat ik per ongeluk in een theater belandde, buiten beschouwing laten, kan ik met gemak doorgaan voor een theatermaagd. Als we Cherkaoui’s dromen erop nalezen, zou het echter geen probleem mogen zijn dat ik als leek, een schrijversbijdrage lever aan dit Festival. Theater zou iedereen moeten interpelleren, niet elitair boven de rest mogen staan, noch netjes naast de andere expressievormen. Het gaat om het opengooien van grenzen; zowel de verschillende disciplines, als de verschillende facetten van het leven in elkaar laten overlopen, er met verschillende brillen naar kijken en zelf op verschillende manieren begrepen worden.
Ze speelden afgelopen november tijdens het Landjuweel in Gent en werden toen gevraagd om hun voorstelling op Het Theaterfestival te hernemen. Na al die maanden brengt het amateurgezelschap voor een laatste keer De Jossen. Wij ontmoeten de bende in Monty, in een gemoedelijk sfeertje
De Jossen van Tejaterbende Oeps! boezemde als mededinger naar het Landjuweel 2007 een zekere verwachting in. Gedurfd theater met minder aandacht voor esthetische perfectie en meer amusement in het spelen, daar hoopte ik op, en dat kreeg ik ook.
Conservatiefje, ik begrijp je commentaar, maar heb zelf veel minder een probleem gehad met de vrouwelijkheid van de actrice die Augustus vertolkte. Al was het maar omdat mijn hele wezen zo vol was van de rijke theatrale ervaringen die ik tijdens Romeinse Tragedies onderging, dat het geslacht van deze of gene acteur, al dan niet in overeenstemming met het geslacht van het personage dat hij of zij vertolkte, mij op geen enkele manier bezig gehouden heeft. Ik heb bovendien een observatie gestolen van Bart Van den Eynde, één van de dramaturgen van dit stuk, tijdens de voorbespreking zaterdagmiddag in het festivalsalon, gedrenkt in de hoofdpijn veroorzakende geur van de aanwezige elastiekjes.
Dino en Pierre, twee personages in de nieuwste voorstelling van Arne Sierens, twee angry young men met een verschillende achtergrond, verschillende verhalen maar dezelfde pijn. Pijn die hoe dan ook uit het lichaam moet, is het niet via woorden dan wel via fysieke erupties. Twee tikkende tijdbommen. In de val gelokt door de realiteiten van het leven, die bepaald worden door de beperkte capaciteiten waarover de mens beschikt. Zij ondernemen pogingen tot overleven in een wereld waar het lot niet meer wil meewerken, en waar de barrières zich niet enkel tussen mensen bevinden, maar vooral in het diepste van hun zijn.
Let op, ik heb enorm genoten van de Romeinse Tragedies. Het is een huzarenstuk om zes uur Shakespeare te brengen en boeiend te houden, en wat mij betreft verdient Toneelgroep Amsterdam daar een dikke pluim voor. Vijftien acteurs die een topprestatie leveren in een ijzersterk concept. Een totaalervaring. Multimedia, interactie die het publiek in staat stelt zijn aandacht te verdelen zoals het dat zelf verkiest, en natuurlijk een prachtige tekst. Maar toch zit ik een beetje verveeld met deze voorstelling.
Een klapdeur. Een arm. Een been met een witte sok eraan. En hup, daar staat hij! Benjamin Verdonck, in volle naaktheid. Een beetje onwennig en dat is ook het publiek. Maar Benjamin doet een paar huppelpasjes en heeft direct de lachers en de sympathie van het publiek op zijn hand. En dan moet Willy Thomas nog opkomen. Ja hij is er! Nee, hij is er niet. De draaideur heeft wat problemen met hem. Of haar. Want hij blijkt borsten te hebben en de Eva te zijn die Adam Benjamin moet aanvullen.
Het Theaterfestival wil dit jaar de nadruk leggen op voorstellingen die verschillende kunstvormen in zich dragen. Het is belangrijk dat het vakjesdenken doorbroken wordt en dat makers de verschillende mogelijkheden van de podiumkunsten onderzoeken zonder een allesbepalend etiket op hun creaties te kleven.
In het heuglijke jaar 1987 startte Arthur Sonnen in Amsterdam Het Theaterfestival op vanuit de idee om met nadruk Nederlandstalig theater op de kaart te zetten, en Vlaanderen en Nederland (en hun inwoners) dichter naar elkaar toe te brengen. Vanaf 1991 werd Het Theaterfestival zowel in Vlaanderen als in Nederland georganiseerd. Arthur Sonnen is een man die u dan ook vaak zal tegenkomen op Het Theaterfestival, altijd met een glimlach rond de lippen. De jaarlijkse State of the Union mist hij voor geen geld.
“Ik droom van theater als spel”, besluit Sidi Larbi Cherkaoui zijn State of the Union op de eerste dag van Het Theaterfestival in Antwerpen. Zijn woorden zijn nog niet koud of hij wordt op zijn wenken bediend door het Nederlandse gezelschap Hotel Modern dat op diezelfde openingsdag in de Bourla hun Rococo brengt.
Een voorstelling met veel facetten kan veel verschillende kritieken krijgen. The Ballad of Ricky and Ronny wordt van deze wetmatigheid gemakkelijk slachtoffer. Tijdens het bekijken en beluisteren van het stuk komen er heel veel sterktes en zwaktes bovendrijven in het kritische deel van de sensatie die je ervaart.
De 'pop opera' gaat onschuldig van start. Ricky en Ronny zitten in een relatie zonder energie of creativiteit. Wie niet beter weet, ziet enkel een ruziënd stel zoals er al zo vele bestaan. Mis! Een absurde trip volgt.
Het zijn drukke tijden voor Toneelgroep Amsterdam. De ene dag repeteren ze voor hun komende productie, de volgende staan ze op Het Theaterfestival voor een marathonvoorstelling van zes uur. Tussen al dat werken door slaagde de dagkrant er toch in Frieda Pittoors, Volumnia in Romeinse tragedies, te pakken te krijgen. Een telefoontje naar Nederland.
Bij het begin van dit festival willen we de juryleden aan het woord laten over hun keuze, de keuze ’08. Kristof Jonckheere is artistiek coördinator van kunstencentrum BUDA, Jur van der Lecq is acteur en regisseur en Karlien Vanhoonacker werkt voor de VRT en Thersites vzw. Drie totaal verschillende mensen dus, werkzaam in de podiumkunstensector, maar elk binnen een eigen veld. Ze vertellen wat zij vonden van het systeem met drie juryleden, en hoe het was om met drie tot een consensus te komen.
AMSTERDAM - Manshoge beren, kabouters die in de poep rollen, een surrealistische orgie van rococo beeldjes en een mummie die tot leven gewekt wordt. Het Rotterdamse theatercollectief Hotel Modern speelt het absurdistische Rococo. Een voorstelling over onbevangen, losbandige en grenzeloze nieuwsgierigheid. De dagkrant van het Theaterfestival sprak met theatermaker en actrice Pauline Kalker.
Het Theaterfestival voert voor haar opening naar jaarlijkse gewoonte een man of vrouw op uit de theatermiddens. Dit jaar is Sidi Larbi Cherkaoui aan de beurt. Hijzelf zal samen met Laura Neyskens en Sandra Delgadillo tien droomgeboden op het publiek loslaten. De traditie hoort sinds 1990 bij de opening van het festival. De prominente man of vrouw brengt een troonrede, speech, vertoog of toespraak. De naam, State of the Union lijkt zo goed als zeker schatplichtig aan de woorden die de Amerikaanse president elk jaar uit z’n mond rolt. Nader bekeken verwijst het woord ‘state’ naar een toestand, een stemming. Het is een afgeleide van ‘to state’ wat evenveel wil zeggen als iets formeel verklaren, iets uitdrukken, aangeven, vaststellen, specificeren. Met andere woorden de spreker geeft dus een stand van zaken weer. Het kan handelen over de theaterpolitiek of over het theater, maar evengoed over de samenleving. Het is echter de gewoonte geworden om kritische kanttekeningen te plaatsen of suggesties te doen; daarbij staan passie en onbevooroordeelde objectiviteit op gespannen voet. Urbanmag mocht alvast even in de kaarten kijken van Sidi Larbi.
Shakespeare een hedendaags pak aanmeten is een uitdaging die al ontelbare theatermakers met wisselend succes zijn aangegaan. Onder hen ook Piet Arfeuille. Eerder maakte hij bij HETPALEIS al eigenzinnige bewerkingen van de klassiekers Hamlet en Romeo en Julia. Nu gebruikte Arfeuille De storm als ruw materiaal voor een opvallend sterke voorstelling die gedragen wordt door de kracht van rituelen. Zo moest er meer theater zijn.
Drie toneelteksten liet de Brit Dennis Kelly dit seizoen los op onze podia. En dan hadden we de komische tv-serie Pulling nog niet gezien. Als u het ons vraagt, is Kelly een dramatisch polsstokspringer: neemt een verre aanloop bij genoegzaam bekende schrijftechnieken, om vervolgens over het boosaardige in-yer-face theatre te wippen. Blind geweld, uptempo scènetjes en rauwe kreten hoeven bij hem niet meer zonodig. Maar als het niet meer op uw smoel is, waar dan wel?
Uitdrukking geven aan verschil tegen de pletwals van globalisering in, is de boodschap van de Japanse theatermaker en -auteur Oriza Hirata (°1962). Op het podium zoekt hij dat verschil in cultuureigen Japanse taal- en communicatiecodes - een veelheid aan schijnbaar losse dialoogfragmenten zijn er de mazen van een universum waarin openheid de boventoon voert. Met eenzelfde openheid gaat Hirata de dialoog aan. Hij reist de wereld rond om via het theatermedium de ‘ander’ op te zoeken. In hechte internationale samenwerkingsverbanden zet hij een ontsnappingsparcours uit rond interculturele wolfsklemmen. Hoe dat precies in zijn werk gaat viel recent in Brussel te bekijken. Vier huizen toonden er zijn werk in een uitgekiend stappenplan. Een conférence, een workshop, een studiedag en drie voorstellingen trainden het inlevingsvermogen van de toeschouwer op en naast het podium in een kaleidoscopisch spel met perspectief.
“Deze nacht zal ik leren het leven te verdragen,” zegt één van de vrouwelijke personages in Beatriz Catani’s Finales. Hoe ze dat denkt te bereiken? Door te praten, te praten, eindeloos te praten. Op het afgelopen Kunstenfestivaldesarts zijn nogal wat woordenstromen gepasseerd – de ene al trefzekerder dan de andere. Van verhaaltjes uit het alledaagse Japanse leven in Freetime tot orakelende klanken uit de onderbuik van de taal bij Vincent Dupont. Het hedendaagse theater heeft, ondanks alles, het woord en zijn problematische verhouding tot de realiteit nog lang niet opgegeven. Een selectieve terugblik op het Kunstenfestivaldesarts 2008, in het teken van tekst en taal.
Hoewel volgende beschouwing strikt gezien een podiumvoorstelling onder de loep neemt, zal de literatuur ook niet geheel afwezig blijven. Dat gaat zo wanneer de voorstelling opgebouwd is rond een bloemlezing van de beste, of toch meest markante interviews die de dinosaurus Hugo Claus in zijn massieve carrière gegeven heeft.
Wat is kunst? In onze hedendaagse maatschappij, waarin zelfs soepblikken tot kunst verheven worden, lijkt dit een erg terechte vraag. Kunstpausen en collectioneurs kunnen met een vingerknip elk werk tot ware kunst verheffen. Maar is het antwoord op deze vraag niet voor iedereen anders? Theatergezelschap Lazarus tracht ons dichter bij een antwoord te brengen met hun nieuwste voorstelling Kunstwerk.
In een witte cirkel van licht spant en ontspant een lichaam zich als een bloem die sluit en weer open gaat. Cirkelgewijs tuimelt het traag rond de as. Lisbeth Gruwez vat zichzelf bij de kraag en ploft weer in elkaar zoals een grote levende long op en neer gaat in een borstkas. Door de boxen weerklinkt een krakende ruis en verder hoort men enkel het zware ademen van Gruwez. Ze balanceert steeds net boven de grond, als een pluim in de lucht, haar evenwichtspunten daarbij constant veranderend.
In het begin schiep God de hemel en de aarde. In How do you like my landscape is God een vrouw (Manah De Pauw) in een groen chirurgenpak met rond haar kleine handen rubberen handschoentjes.
Wat gebeurt er met een mens als je zijn zwaartepunt wegneemt? Dat onderzoekt Lisbeth Gruwez in haar eerste creatie, Forever overhead. Ze doet dit op een poëtische manier, vol zelfrelativering.
Manah Depauw en Bernard Van Eeghem leven zich uit met religie, chirurgie, plastic diertjes, en ketchup. Is How do you like my landscape een naïef spelletje? En met wie of wat wordt er gespeeld?
Af en toe prijs ik me gelukkig dat er in België zoiets als het Kunstenfestivaldesarts bestaat, en dan vooral wanneer dit festival Lemi Ponifasio en de dansers van zijn gezelschap MAU vanuit de Samoa-eilanden in de Pacific naar hier haalt. Met Tempest II brengen zij een universum mee van licht en duisternis, van abstracte rituele dans, van leven en lijden. In een uitgepuurde voorstelling bewijst Ponifasio dat hij de magie van het theater als geen ander weet te hanteren. Een glansrol is weggelegd voor Tame Iti, de activist die strijdt voor de soevereiniteit van de Maori, de natives van Nieuw-Zeeland. Tempest II is een voorstelling met een prangende politieke agenda, die echter voor geen millimeter inboet aan artistieke kwaliteit. Respect!
Sterven. Een moeilijk werkwoord. Het ziet er actief uit, maar zo voelt het toch niet. Het overkomt iemand. Zomaar, zonder dat die het wil of er iets voor moet doen. Het had passief moeten zijn. Gestorven worden. Het sterven in “De koning sterft”, is een hardnekkig vastklampen aan het leven. Het is een actief leven als nooit tevoren. Het is een vergeefs streven. Want aan het einde van de voorstelling gaat de koning dood. En al is het een lange voorstelling, voor hem is die tijd te kort.
Voor het trouwe publiek van het internationale Kunstenfestivaldesarts in Brussel is Amir Reza Koohestani geen onbekende. De Iraanse auteur-regisseur staat garant voor een poëtische theatertaal die ernstige inhouden niet schuwt. Toen ik in 2005 op hetzelfde festival zijn stuk Amid the Clouds zag – het relaas van twee Iraanse vluchtelingen in een bijzonder esthetische scenografie – was ik diep geroerd. Het is dan ook met hooggespannen verwachtingen dat de zaal binnenstap om te gaan kijken naar zijn nieuwe productie Quartet : A Journey to North.
Een tekst die je meteen bij de ballen grijpt. Personages die elkaar niet altijd even kameraadschappelijk in het kruis slaan. Een intrige waarin je moet meegaan of je wordt zelf geslacht. Seks, veel seks. Incest, willen maar niet mogen, mogen maar niet willen. Toneelgroep Nunc mikt met het eerste deel van zijn nieuwe voorstelling “Het geslacht Borgia” duidelijk op de laagste regionen. En dat allemaal in een voormalige onderbroekenfabriek.
ArtCinema OffOff heeft niet alleen oog voor experimentele film, soms bieden ze ook een podium aan andere kunsten die de vormaspecten van film in praktijk onderzoeken. Live muziek begeleiding kennen we al sinds het ontstaan van de stille film, een nieuwe format nu is de live performance die een confrontatie aangaat met het witte doek.
Toen in maart plots meerdere theatergroepen met hetzelfde soort deurenkomedies uit de garderobe vielen, hadden ze ook allen hetzelfde wegwuivende antwoord klaar op de vraag waarom ze juist met meer waren. Gewoon, toeval! Toeval? Hangt de klucht in de lucht, dan is dat niet om te lachen. Of toch? Best verwarrend voor de zure criticus in mij: ineens moest hij eens serieus gaan klappen met zijn zoete collega. Over hoog en laag en de breuktijd die op til lijkt. Wat is wenselijk, wat verdacht?
Van alle bedreigingen waar we vandaag mee te kampen hebben, is een van de meest onderschatte zeker het Grote Betekenismonster. Werkelijk alles wil de mens duiden, betekenis geven, kwalificeren. Het monster eist scherpe keuzes: zwart of wit, voor of tegen. Zonder heldere standpunten ben je in deze onzekere tijden niks, want je mening is je identiteit. Gelukkig zijn er nog mensen die niet in zijn klauwen gevallen zijn. Theatermaker Lotte van den Berg is er één van. Met haar nieuwste productie Winterverblijf toont ze dat de kracht van het zoeken groter is dan die van het duiden.
Zaterdagavond 26 april. In Metropolis Antwerpen loopt de cinemazaal vol operafans voor een rechtstreekse uitzending van Gaetano Donizetti’s La fille du régiment vanuit de New York Metropolitan.
Kusturica’s film Le temps des gitans over het leven en bijgeloof van de zigeunergemeenschap te Skopje, brachten hem internationale faam op in 1989. Hoofdpersonage Perhan - zoon van een Sloveense soldaat en zigeunermoeder - wordt grootgebracht door zijn grootmoeder en probeert wanhopig met zijn jeugdliefde Azra te huwen. Azra’s moeder weigert echter de hand van haar dochter aan een armoezaaier zonder werk te schenken. Bovendien heeft Perhans' zusje dringend een operatie aan het been nodig. Geld verdienen is de boodschap. Perhan beslist dan maar om Ahmed - godfather der gitans - te vergezellen naar Italië, waar die laatste een dubieus handeltje heeft opgezet... Kusturica vormde zijn succes verleden jaar om tot een heuse opera die in Parijs op heel wat bijval kon rekenen. Wij gingen naar de herneming kijken in het Palais des Congrès, ten westen van Parijs.
Tijdens Amperdans 3 toonden zes Antwerpse danshuizen gedurende tien dagen zo’n achttien voorstellingen. Het werd geen festival met een curator die vanuit een centrale visie op zoek gaat naar een programma, wel een groepsportret waarin elk van de huizen de eigenheid van hun programmatie toonde. Zoals dat gaat in goedgeordende chaos vielen de dingen vanzelf op hun plaats. Het groepsportret ging tussen de eerste en de laatste voorstelling een eigen leven leiden en nestelde zich in de gemeenschap. Het toonde er niet alleen facetten van een dansstad, van dans als kunst en de rol van kunst in de gemeenschap – er ontvouwde zich ook een portret van de toeschouwer en van de criticus. In de loop van dat proces herschikten zich geijkte rollen. De kers op de taart werd een heus dansmanifest in de voorstelling van deufert+plischke, Reportable Portraits/Notice Me! Daarmee was het festival meteen van een gefundeerde missie voorzien. Een curator had het allemaal niet mooier kunnen bedenken.
Een onzekere Carolien Hermans begint haar voorstelling met de aankondiging dat haar bijna 2-jarige dochtertje Lisa niet aanwezig is. En dat ze dat jammer vindt. Links van de scène staan wel Lisa’s laarsjes, opdat niemand haar zou vergeten. Ook Hermans zelf draagt laarzen, “voor de symboliek”. Deze mededeling zet de toon voor Conversation.
Het podium baadt in een ijl sfeertje, op een grote, grijze rots na is er enkel leegte. Een ruimte tussen hemel en aarde. Als een lichaam dat geen last lijkt te hebben van de zwaartekracht beweegt Lisbeth Gruwez zich langzaam en behoedzaam over het podium, alsof ze zweeft.
Theatermaker Hazim Kameledin en dichter Salah Hassan vluchtten jaren geleden voor het bewind van Sadam Houssein. De jonge choreograaf die hen vergezelt week uit naar Syrië toen de Amerikanen in 2003 Bagdad binnenvielen. Vanwege een lopende asielaanvraag kreeg ik na publicatie van dit artikel een verzoek voorlopig noch zijn naam, noch die van zijn gezelschap hier te noemen. Tijdens de Bagdad Bazaar in de Antwerpse Monty schetsen de drie kunstenaars elk op hun manier een bikkelhard portret van de toestand in Irak.
De manier waarop de voorstelling Mnemopark van het Rimini Protokoll vormelijke wetten van het theater doorbreekt en speelt met het vermengen van realiteit en fictie, laat denken aan Bonanza van Berlin. De twee naast elkaar zetten levert een aantal interessante bedenkingen over wat je met theater kan vertellen: Laten we het hebben over relevantie van vorm voor inhoud, over maquettes bouwen, documentaires draaien of niet, over acteurs en ‘echte mensen’.
Wat is het verband tussen een tentoonstelling over Marie-Antoinette in het Grand Palais te Parijs en Francis Poulencs opera Dialogues des Carmélites? De onthoofding van de protagonisten, hoor ik u zeggen. Inderdaad, zowel de kloosterlingen als Marie-Antoinette verloren het hoofd tijdens de Franse Revolutie. Maar er is nog een ander verband: de Canadees Robert Carsen. In Parijs treedt hij op als conservator van de tentoonstelling. In de Antwerpse opera stond hij in voor de enscenering van Poulencs opera.
Gij zult theater kijken. Gij zult het theater niet verlaten zonder nagedacht te hebben. Gij zult geen antwoorden verwachten op uw vragen. Gij zult blijven de geboden overtreden. En gij zult volgend jaar terugkomen om het tweede deel van Tien geboden te bekijken. Wunderbaum en NTGent brengen momenteel het eerste deel van deze voorstelling, gebaseerd op de televisiereeks Dekalog van de Poolse regisseur Krzysztof Kieslowski. Een voorstelling waar is over nagedacht. Een voorstelling om over na te denken.
Zo mogelijk nog meer dan over de liefde is er door de eeuwen theater gemaakt over de relatie fictie-werkelijkheid, over schijn en zijn. Van zodra iemand de scène betreedt, gaat het er al over, kan je zeggen. Zodoende vallen in die materie nog amper nieuwe inzichten te verbeelden voor theatermakers. Metatheater heeft zijn beste tijd gehad, en die lag ergens in de voorbije eeuw. Deze nieuwe era, met zijn snel wisselende verhouding tot video- en virtuele beelden, lijkt veeleer die van filmmakers. Dat zie je van reality tv tot The Matrix: het is vandaag via (hand)camera’s dat onze aloude drang naar de ware werkelijkheid zich uit, wat die ook moge zijn. Het hoeft dan ook niet te verwonderen dat het bijzondere spel met ‘echt’ en ‘gespeeld’ in de theatervoorstelling Remax het werk is van videokunstenaar Peter Monsaert (met muzikant Nico Goethals). Hij maakt die banale relatie weer pijnlijk actueel.
In theater lijkt religie waarlijk heropgestaan. Bijbelteksten en katholieke oersymbolen mogen weer, en de Vader daalt in allerlei varianten op de podia neer. Kamp Jezus vormt daar geen uitzondering op, wel integendeel. De acteurs van Wunderbaum zingen uit volle borst en lijken moeiteloos tot en over God te praten. Maar hoe zeg je iets zinnigs over zingeving, zonder aan den lijve te ervaren wat geloof is? Hoe prikkelend kan theater zijn als het wil spelen met een onderwerp als — godbetert — religie?
Niemand die in dans meer bekendheid geniet dan Anne Teresa De Keersmaeker. Waaraan ze die faam verdient? Zeitung, na de Parijse première nu in eigen land te zien, toont hoe de Keersmaeker er met haar gezelschap Rosas blijft in slagen om traditie te vertalen in vernieuwing. Concreet onderzoekt ze in deze creatie verder de interactie tussen dans en muziek binnen hun historische context. Het is een wankelend bewegen in het ongerede, dansen op een druk kruispunt.
Van heinde en ver zijn de mensen samengestroomd om de intrede van Ceremonia in het NTGent mee te maken. Eric De Volder rijdt voorop, gezeten op de figuurlijke ezel van de eenvoud. Hij schudt de mirakels uit zijn mouw. Met een gemak waarmee die ander water in wijn veranderde zet hij een minimum aan decor om in een maximum aan verbeeldingskracht. Hij herleidt het theater tot zijn essentiële lach en traan. Met een soepele vingerknip van hem wordt in één seconde overgeschakeld van realiteit naar fictie. Soepel, ja. Regent en Regentes is een herneming, een ‘oud stuk’ dus, maar nog lang niet versleten.
Ik geraak er niet binnen. Ik heb het geprobeerd, ik heb alles gedaan om me aan te passen, om me te integreren, maar neen, ik geraak er niet binnen. Ik sta voor de muren van het fort, van het fort Europa dat het NTGent geconstrueerd heeft volgens de architectuur van Lanoye, maar ik geraak er maar niet binnen. Ik klop op de poort, men ziet mij wel staan, maar binnenlaten doet men mij niet.
Denk eens terug aan die eerste keer. Is het lang geleden of was het pas gisteren? Of moet de eerste keer nog komen? Zie je een haarscherpe herinnering of een gemonteerde reconstructie? Kan je het moment vatten zoals het was? Of moet je het herscheppen? Leg het vast. Vertel het nog eens. Tijd is licht, momenten vervliegen.
Een groot wit podium, leeg, op drie houten konijnenhokken na. Nog tijdens het vollopen van de zaal betreden twee acteurs de speelvloer. Ze dragen een kistje waarin levende konijnen zitten. Liefdevol worden ze opgepakt en elk in het eigen hok gezet. Dan kan de voorstelling echt beginnen: een verteller neemt ons van op zijn stoel mee naar een andere wereld, aandachtig meekijkend naar de scènes. We zijn in Andorra, waar de mensen in pais en vree leven als één grote familie. Idyllische tafereeltjes trekken aan ons voorbij: een heer met een kruiwagen, een dame met een bussel prei en drie leden van de fanfare. De jonge vrouw Barblin staat met een emmer witsel in de hand te dromen. Ze is verloofd, zegt ze tegen de soldaat die haar van op een afstand beloert, ‘dus laat me met rust’. En met deze opmerking is het eerste scheurtje in de schijnbaar veilige wereld van Andorra een feit.
Wanneer het zaallicht dooft, openbaart zich een ruimte die aan de linkerzijde is bezaaid met muizenvallen. Ze staan op scherp, zo valt te merken wanneer een van de personages zich na enkele scènes van het verhoogde speleiland laat vallen en door het mijnenveld van dichtklappende muizenvallen springt. De verhoging is letterlijk en figuurlijk een eiland waarop alle actie plaatsvindt, het staat in het midden van het toneel en is de focus van het podium, volgestouwd met schijnbare rommel en te veel mensen. Het is het eiland waarop Alias en zijn broer wonen, ze zijn alleen thuis en wachten op hun ouders.
Het theaterseizoen van NTGent opent dit jaar met Tien geboden, of althans met het eerste deel ervan. De laatste vijf geboden zijn, samen met een afsluitende marathonvoorstelling, voorzien voor het seizoen 2008-2009. Het stuk is, na bijvoorbeeld ook Het leven een droom van vorig jaar, een nieuwe samenwerking tussen de vaste ploeg van het Gentse stadstheater en het jonge acteurscollectief Wunderbaum. Er bevinden zich dan ook gedurig veel mensen op scène: de acht acteurs vertolken, afwisselend per hoofdstuk en per gebod, bewoners van een appartementsgebouw, dat is ingebed in de stad die min of meer samenvalt met het publiek.
Deze King Lear, een coproductie van Ro Theater en KVS, begint terwijl de zaallichten nog branden. De scène is symmetrisch ingedeeld: vanuit de orkestbak lopen enkele traptreden naar boven, die zich vervolgens over de hele breedte van de zaal uitstrekken, en dood lijken te lopen op een groot paars gordijn. Zowel links als rechts is er vooraan een klein vlak voorzien. De nar, met de grote ogen van Lukas Smolders, die angstig en wereldvreemd heen en weer blikkeren, staat op een van die laatste treden en speelt op een fluitje. Ogenblikkelijk barst in de zaal het eerste gegniffel los. Het is duidelijk: hier mag gelachen worden, totdat het, natuurlijk, omslaat in bittere ernst – Koning Lear is een tragedie.
Hedda Gabler heeft alles wat haar hartje zou kunnen begeren en toch is ze ongelukkig. Zo zou je de klassieker van de Noorse toneelschrijver Hendrik Ibsen kunnen samenvatten. Het stuk werd geschreven in 1890 en wordt nu ruim een eeuw later nog regelmatig gespeeld. Bij toneelstukken die tot het repertoire behoren, wordt altijd de actualiteitsvraag gesteld: welke noodzaak is er nog om een tekst van 125 jaar oud op te voeren? ’t Arsenaal heeft daar een eigen antwoord op gevonden. Het Mechelse gezelschap speelde vorig seizoen HEDDA in regie van Michael De Cock.
Er is een bom ontploft, maar het stof is al neergedaald en het puin bijeen gevaagd. Zo oogt het decor van Müller/Traktor: netjes postapocalyptisch. Vooraan ligt een bergje kasseien, een paar stappen verder een hoopje zand en helemaal achterin staat een grote verroeste constructie die spookachtige schaduwen op de muren werpt. Dit toneelbeeld zit de loodzware poëzie van Heiner Müller als gegoten, zwanger als die is van het gevoel van een eindtijd. Vijfentwintig jaar na zijn double bill Mauser/De Hamletmachine bij Het Trojaanse Paard gaat Jan Decorte opnieuw de confrontatie aan met het weerbarstige, moeilijk ensceneerbare oeuvre van hét Duitse theatermonument van de vorige eeuw na Brecht. En dit keer haalt hij daarvoor de schaar boven.
‘Horatio, ik sterf, jij leeft!’ Altijd tijd voor Shakespeare. Zo denkt HETPALEIS, zo juicht freelance regisseur Piet Arfeuille en dat moeten wij ook beamen, nu hun Hamlet uit 2005 opnieuw wordt opgevoerd. Samen met een solide en overtuigende groep spelers stelt Arfeuille een heldere, stuwende en actieve Hamlet voor die jong en oud kan bekoren. Dat is op zich een grote verdienste. Wie vreest dat een bewerking voor jongeren automatisch tot versimpeling en behaagzucht leidt, krijgt hier lik op stuk. Arfeuille biedt een subtiele interpretatie aan die recht doet aan het oorspronkelijke verhaal en op een originele manier een aantal eigen accenten legt. Arfeuille slaagt erin de Hamletfiguur te verjongen en te revitaliseren zonder te vervallen in verkleutering en banalisering.
Wolfskers is het tweede deel van de triptiek van de macht van regisseur Guy Cassiers. De voorstelling ontleent haar naam aan een plant met uiterst giftige bessen. De wolfskers wordt zo een metafoor voor de vergiftiging van de macht. In Mefisto for ever, het eerste deel van de trilogie dat vorige zomer op de theaterhoogmis van Avignon stond, ging het over de verleiding van de macht. Eind 2008 mogen we het sluitstuk Atropa verwachten, dat zal scherpstellen op de slachtoffers van de macht.
Voor Liefde/Zijn handen liet theatermaker Josse De Pauw zich inspireren door een beeld van de bekende Belgische schilder Thierry De Cordier (‘Handworst’, 1990). Het betreft een krijttekening van twee schijnbaar vergroeide onderarmen waaraan slappe handen bengelen. Misschien bevriest het beeld wel twee momenten van een opwaartse beweging van één en dezelfde hand. Waar de hand naartoe wil - of hij iets wil grijpen of aanraken - is onduidelijk. In vergelijking met het classicistische en maniëristische ideaal van ‘schone’ handen is dit eigenlijk een ‘lelijk’ beeld. Een beeld dat misvorming uitdrukt. De opgeheven arm is onnatuurlijk gebogen en die anatomische anomalie versterkt de indruk van verzwakking en krachteloosheid. Over vrienden of geliefden wordt wel eens gezegd: ‘Ze zijn als twee handen op één buik’. Zo kan men het beeld ook zien: als een kromtrekking van het gevoel van vergroeidzijn.
Een scherp voetlicht zet de scène blank. Ze vormen een komisch plaatje, de vijf obers in witte kostuums vooraan. Wat ongemakkelijk zitten ze bij elkaar gedrumd op een veel te klein en rommelig podium, en turen met spleetoogjes naar het publiek dat druppelsgewijs de zaal binnenkomt. Het decor van Onomatopee heeft vaagweg iets van een kombuis op een groezelig schip. Een houten raamwerk waaraan grote vellen papier zijn gehecht doet dienst als achterwand. In deze muur zitten klapdeuren met ronde raampjes. De helft van het publiek mag mee op scène. Er staan stoeltjes en tafeltjes tot op enkele meters van de acteurs opgesteld. Gevaarlijk dicht dus. Treiterig biedt Damiaan De Schrijver een late toeschouwer een lege stoel aan, op de eerste rij en pal voor het stel grijnzende obers. Al gauw wijzen vijf behulpzame handen in de richting van die ene lege stoel waar niemand nog durft zitten. Gegniffel loopt door de zaal. Is het stuk nu al begonnen of niet? Ook de acteurs lijken het niet zo goed te weten. Ze beginnen een schier eindeloos gesprekje over de vermoedelijke herkomst van de suiker die ze bij hun thee doen. Sigaretten worden steeds net niet aangestoken. Plots stelt iemand voor ‘om er nu maar eens mee te beginnen’. ‘Maar we zijn toch al bezig?’ repliceert een ander naast hem.
Het is al lang geen nieuws meer dat het Mechelse theatercollectief Abattoir Fermé graag de vertelkracht van beeldend en tekstloos theater onderzoekt. De eliminatie van de draagkracht van de dramatekst maakt plaats voor visueel overdadige taferelen die naar de strot grijpen en het associatievermogen van de kijker op de proef stellen. In de lijn van Moe maar op en dolend (2005) en Tourniquet (2007), levert regisseur en iconoclast Stef Lernous met Hard Boiled opnieuw een overwegend zinnenprikkelende voorstelling af.
Choreograaf Marc Vanrunxt gunde me tijdens een repetitiedag een blik in de keuken van showtitle #63 BLACK MARK, zijn nieuwste productie. Eerder al hadden we een informeel gesprek aan het Antwerpse Kievitsplein over werk- en levensfasen, over uien en hoe je de lagen er af pelt. Deze week verhuist het werkproces van de Antiekzolder in de Gentse Vooruit naar Kaaitheater waar op donderdag 31 januari de première te zien is.
God is a DJ. God is hot. Alleen is hij een beetje ongrijpbaar. Iedereen ervaart religie op zijn eigen manier, of hij nu gelovig is of niet. Want iedereen gelooft wel in iets. Ook Wunderbaum. Kamp Jezus is een zoektocht naar de invulling van dat iets. Een brainstorm enplein public. Want religie is meer dan God. Religie is ook zingeving, het christendom is ook een eigen cultuur met eigen waarden. En bidden is ook even nadenken. Klinkt dit te belerend? Dan komt de giftige angel op de proppen.
Soms stoot je op van die voorstellingen die al de rest in theaterland in een ander daglicht zetten. Glanzen van Lampe en De Koe werd er zo een, een paar speelbeurten na de mislukte première. Tegenover economische wetmatigheden verdedigen Claudia Schiffer en David Copperfield met veel plezier terug meer metafysica in theater. En werkelijk: een plus een maakt hier drie.
Theaterauteur Filip Vanluchene is na een rustperiode van twee jaar helemaal terug, met meteen twee nieuwe teksten. Andere teksten. City Trip en Picasso. Striptease van een genie zijn enthousiaster patchwork dan ooit. Maar wat vermogen ze met hun vaste Vlaamse voet in de global village van vandaag?
Zeven november tweeduizend en zeven, twaalf uur ‘s middags. Terwijl formateur Yves Leterme de communautaire eindjes aan elkaar probeert te knopen – op die dag zullen de Vlaamse partijen met hun eenzijdige stemming over de splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde een nieuwe scheur in het fragiele communautaire weefsel van België veroorzaken – schuif ik in de KVS aan tafel voor een gesprek met dramaturg Ivo Kuyl en acteur Guy Dermul over toneel maken in Brussel, en meer bepaald over de rol die het Vlaamse verleden daarin speelt.
KNAL! Het publiek veert in zijn geheel een meter op in de lucht. Instinct is begonnen. Begonnen met het einde, want zo gaat dat vaak met films die beginnen met een pistoolschot. Films? Jawel, Instinct is een film, maar dan wel eentje in theaterversie. Een film noir, en dat moest vooral duidelijk zijn. Een femme fatale, een dode, licht dat door luiken valt, schaduwen, koele moord, alle ingrediënten voor een film noir zijn meer dan rijkelijk aanwezig. Misschien zelfs soms té rijkelijk. En dan wordt het plots weer theater. Het publiek kan weer lachen. Oef. Het was maar theater. Zo’n slechte mensen bestaan niet echt. Of toch?
Zo nu en dan slaat ondergetekende de première van een grote zaalvoorstelling in het Toneelhuis over, omdat verandering van spijs eten doet, maar vooral om niet van favoritisme beticht te worden; meestal vindt ondergetekende de stukken van Guy Cassiers – die toch één derde van dergelijke producties voor zijn rekening neemt – grandioos theater, en ook altijd zeer terecht. Maar dan gaat zo’n ondergetekende toch een keer met enige vertraging kijken naar Wolfskers, zonder voorkennis van andere recensies maar met natuurlijk het magistrale eerste deel, Mefisto for ever in het achterhoofd, en dan komt er willens nillens weer een bespreking van. Niet goed voor de zondags- maar wel voor de gemoedsrust.
Behoort u tot die laatste die-hards voor wie ballet in Vlaanderen synoniem is voor het Zwanenmeer en Giselle, dan kan de nieuwste productie van het Koninklijk Ballet van Vlaanderen u wellicht omturnen tot nieuwe stellingen. Vorige zaterdag ging het gezelschap in eigen zaal in première met werk van William Forsythe, Matteo Moles, Cayetano Soto en de Fin Jorma Elo. De laatste drie toonden wereldcreaties. Het werd een kwikzilveren avond met intrigerende benaderingen van zowel ballettaal als balletlichaam.
In de Vlaamse Opera van Gent loopt momenteel Siegfried, het derde deel van de Nibelungenring waarin Ivo Van Hove weer zijn best deed om de opera de moderne tijd in te trekken. Ik ging langs en keerde weer met een tweeslachtig gevoel. Hoe bereid je je voor op dergelijke opera? Vijf uur met pauzes. Als product van een zapgeneratie is het moeilijk om zo lang geconcentreerd op je stoel te blijven zitten. Voor de oudere generatie is Wagner een toonbeeld is van Duitse Gesamtkunstwerk: hoe gaan zij om met de moderne interpretatie van de componist?
Alize Zandwijk kondigde vooraf aan dat ze met haar Koning Lear de uitersten wou opzoeken. Dat is gelukt, maar ze is er net te ver in gegaan. Tussen elementen van buitensporige komedie en pathetiek kan de aandachtige toeschouwer een sterke enscenering vermoeden. Het is graven om die eruit te halen, maar uiteindelijk loont dat werk meer dan de moeite.
Documentair theater kent een hoogconjunctuur. Steeds vaker baseren makers zich op feiten en formats die niets met fictie van doen hebben. Om de sensatie van hun realitykarakter? Vanuit een politiek engagement dat wantoestanden wil blootleggen? Hoe dan ook sprong ‘De Internationale Keuze’, een unieke selectie van buitenlandse producties waarmee de Rotterdamse Schouwburg elk seizoen haar deuren opent, mee op de kar. Met History Tilt en Make Me Stop Smoking werden twee voorstellingen getoond op basis van opgedolven archiefmateriaal. Wat vermag dit theater meer dan een avondje Panorama of History Channel?
Neem een paar dansende boerka's, verkleed je acteurs als vrouwelijke cops die een Afghaanse boer mishandelen, mix dat met songteksten als 'The Jihad Jive' en 'I wanna be like Osama' en noem het geheel Jihad the Musical. Je bent als beginnend collectief op het Edinburgh Fringe Festival meteen verzekerd van genoeg media-aandacht om je hoge inschrijvingsgeld snel terug te verdienen. Zo gebeurde het deze zomer, en met de nodige ophef. Niet dat het tekstschrijver Zoe Samuel en regisseur Evan Cabnet van Jihad the Musical daarom te doen was. Voor een loutere pr-truc was hun productie veel te serieus opgebouwd, maar een rel kregen ze wel. Engelse moslims riepen op tot een boycot omdat ze de islam te zeer in verband zouden brengen met terrorisme. Niet-moslims ijverden voor een ban omdat het terrorisme net te veel gebagatelliseerd zou worden, wat – zeker in het licht van de mislukte aanslag in Glasgow – een klap in het gezicht zou zijn van alle slachtoffers van terroristische aanslagen. Zie je de musical zelf, dan kan je je enkel achter de oren krabben. Waarom haalt zo’n onschuldige productie zelfs het CNN-nieuws?
Na meer dan vier jaar relatieve stilte is choreograaf Alexander Baervoets aan heropstanding toe. Wachet auf heet zijn nieuwste productie. De titel verwijst niet voor het eerst in zijn oeuvre naar een Bach-cantate en vervangt de oorspronkelijke werktitel, Girlz only. Hoe doe je dat, herrijzen na een lange periode van luwte? We vroegen hem dat en meer in Monty, Antwerpen waar hij de productie voorbereidt samen met vier danseressen – Claire Croizé, Elodie Juan, Karen Lamberts en Lin Snelling, met geluidskunstenaar Daniel Janssens en met lichtontwerper Hans Meijer.
Vier twintigers in Gent. Ze zouden kunnen kaarten, ze zouden een strijkkwartet kunnen beginnen, ze zouden op café kunnen gaan – wat ze ongetwijfeld ook deden –, ze zouden een bende saaie yuppies kunnen zijn. De jonge zielsverwanten besloten echter om samen een theaterstuk te maken. Brainstormsessies in de Vooruit moesten daarvoor de basis vormen. Verder werd in deze productie vooral veel overgelaten aan het improvisatietalent van de acteurs. Da’k u nie vast kan houden stond in het voorjaar al op het Utrechtse festival ‘Grof Geschud’ en wil met een try-out in Hasselt nu ook zijn potentieel in Vlaanderen testen. Het stuk bevat heel wat goede vondsten en leuke fragmentjes, maar blijft te zeer een creatie van een groep vrienden. Da’k u nie vast kan houden weet nauwelijks deze leukheid te overstijgen, waardoor een opvoering al snel vastloopt in een (niettemin boeiend) avondje glimlachtheater. Het theater is een plaats waar het ook wel wat meer mag zijn dan leuk alleen. Deze groep heeft wel degelijk potentieel, maar het stuk is niet sterk genoeg om dat voldoende naar boven te halen.
In een ouderwets theater had het neergelaten doek een gaatje om vanop het podium in de zaal te kijken voor de aanvang van de voorstelling. Bij Inbetween worden de rollen omgekeerd. De toeschouwer zet zich voor het gaatje en observeert wat achter het doek gebeurt; Maar vooral observeert hij zijn eigen perspectief
Hoe los je de huidige politieke impasse op? Simpel. Je nodigt de betrokken onderhandelaars uit, of meer zelfs, je verplicht hen, om collectief naar de voorstelling Roman Tragedies van Toneelgroep Amsterdam te gaan kijken en, als het nog even kan, liefst naar de marathonversie van zes uur. Ze zullen maar wat graag de beste plaatsen innemen, tussen de acteurs op het podium. Ze zullen tijd in overvloed hebben om naar elkaar toe te groeien. Ze zullen het begin zien van de echte democratie en de problemen die daarmee gemoeid gingen. En als ultieme katharsis zullen ze misschien bedenken: “Zo’n klein landje besturen, dat kan nu toch niet moeilijk zijn”, waarna ze elkaar huilend in de armen zullen vallen terwijl Cleopatra ligt te zieltogen naast hen op het podium.
Vooral in het jeugdtheater duiken er elk seizoen weer een paar op: voorstellingen over ‘oudjes’ die weer kind lijken geworden. We gaan daar zo makkelijk over. Bomma van HETPALEIS en Hoe oma plots verdween van Larf! en Sermoen Theatermakers pakten het onlangs een stuk subtieler aan, maar dat maakt de vraag alleen boeiender. Hoe gaan kunstenaars in tijden van ‘vergrijzing’ om met de verbeelding van hoge ouderdom, en met de maatschappelijke clichés erover?
Het Leuvense muziektheatergezelschap Braakland/ZheBilding gaat intussen al tien jaar zijn eigenzinnige weg. Ingrediënten? Een subtiel samenspel van woorden en noten, in een uitgekiende dialoog tussen muziek en theater. Producties als koortsthermometers tussen de niet altijd even rozige billen van de tijd. En microfoons – veel microfoons. Hoe maakt Braakland van muziektheater méér dan een simpel sommetje?
Door het laatste KunstenFestivaldesArts waarde er een spook. Dat spook heette het communisme. Met Das Kapital. Erster Band zadelde het Duitse regisseurscollectief Rimini Protokoll zichzelf op met de onvervulbare taak om een van de meest invloedrijke economische traktaten uit de geschiedenis op scène te brengen. Dat roept uiteraard vragen op. Om na te gaan wat de theaterpraktijk zoal zou kunnen tonen aan de politieke praktijk trok ik op uitnodiging van rekto:verso met de politieke secretaris van de KP naar de voorstelling.
Twee Japanse voorstellingen zorgden tijdens het laatste KunstenFestivaldesArts (KFDA) voor de oosterse noot in de bezinning rond het centrale thema: de grootstad als nucleus van de kosmopolitische samenleving. Kijken Hiroaki Umeda en Toshiki Okada daar anders tegenaan dan hun collega’s hier in het Westen? En hoe kijken wij terug? Maken de verschillen nog een globaal verschil?
Mightysociety is een ambitieuze cyclus van tien voorstellingen die worden geschreven door de spraakmakende Nederlandse theatermaker Eric de Vroedt (1972). De kaarten liggen open en bloot op de website van de Vroedt zelf: “Geen klassiekers of kunst om de kunst, maar nieuw geëngageerd theater over brandende actuele kwesties. Het schreeuwerige pamflet uit de jaren zeventig voorbij, maar wel met twee voeten midden in de wereld.”
Jonge makers beoordelen is niet eenvoudig omdat ze nu eenmaal meestal op jonge leeftijd debuteren en jeugdigheid betekent nog altijd leren. Dat betekent vaak dat ze nog moeten leren de materie wat grondiger uit te spitten en extremer keuzes te maken. Desalniettemin is het soms interessant zo’n eerste worp te bekijken en dat tastende zoeken te voelen. Maar ongeacht de leeftijd, zijn een goede tekst, goede acteerprestaties, een boeiende vorm en een eigen visie op de realiteit en maatschappij vandaag, altijd herkenbaar als “goed”. Dat hebben de programmatoren van Batard met reden in Nico Boon gezien.
Bonanza is een voormalig voortvarend ex-mijnwerkersstadje aan de uitlopers van de gure Rocky Mountains in de Amerikaanse staat Colorado. Het filmmakerscollectief Berlin schetst op een soundtrack van Peter Van Laerhoven een filmisch, documentair portret van het reilen en zeilen van de zeven permanente inwoners die over vijf huishoudens zijn verdeeld. De vormgeving van dit project is origineel: een podiumvullend schaalmodel van de vijf huizen en evenveel filmschermen waarop poëtische landschapsbeelden afwisselen met interviews met de protagonisten.
Bram De Cock reageert op een open brief van Wouter Hillaert aan het theatergezelschap Abattoir Fermé. Lees de brief van Wouter Hillaert in onze rubriek 'Plus' van Rekto:Verso via de volgende link: www.urbanmag.be/artikel/1043/brief-van-een-fan
Al een paar seizoenen haalt Union Suspecte met veel humor en bravoure enkele hardnekkige stereotiepen rond allochtonen door de mangel. Hoewel het jonge theatergezelschap zichzelf steevast als een ‘collectief van makers’ omschrijft, liep tot voor kort vooral het publieksvriendelijke multidisciplinaire theater van Chokri Ben Chikha in de kijker. Met het provocerende We People lijkt daar nu verandering in te komen. Zouhaïr Ben Chikha en Mourade Zeguendi willen eens niet zalven, maar slaan. Ze doen dat blijkbaar niet zonder succes. Union Suspecte ‘hardboiled’ is goed voor een stekje op het Theaterfestival.
De beruchte Duitse mediakunstenaar Christoph Schlingensief is tegenwoordig aan de slag in het Weense Burgtheater en in het al even opgedirkte Festspielhaus Bayreuth. Zojuist ensceneerde hij in de jungle van het Braziliaanse Manaus De Vliegende Hollander van Wagner. Van Wagner! Is het enfant terrible van het Duitse culturele leven plots mainstream geworden? Schijn bedriegt.
‘Alles is zo braaf geworden in theater.’ Was het een opmerking op een of ander debat, of een gedachte waar ik onlangs zelf mee in slaap viel? Ik weet het niet meer. Een rottiger verwijt kan je in elk geval moeilijk uiten tegenover makers: hun haren rijzen er op slag van ten berge, hoe minder hoe hoger. Het is dan ook zo’n makkelijke uitspraak. Maar moet het altijd zo beleefd? Fuck you, reageerden zowel Union Suspecte met We People als het Nederlandse d’Electrique met A Clockwork Orange. En op meer dan één plan. Aaw!
Vul het rijtje aan: as van het kwaad, oorlog, terrorisme, dictatuur… Censuur lijkt het logische vervolg. Je kan geen krant openslaan of er staat wel ergens een artikel in over beperkte meningsvrijheid. Elders ter wereld, natuurlijk. Censuur bestaat enkel binnen een bepaalde politieke sfeer, die niet de onze is. Dacht ik. En met die stellige overtuiging trok ik naar Syrië, de hoogburg van het arabisme, waar ze naar verluidt maar vier internationale (lees: inter-Arabische) romans per jaar publiceren. Gecensureerd bleek vooral mijn eigen blik op die censuur. Censuur heeft vele gezichten.
Om de twee jaar strijkt het Time Festival in Gent neer. Het wil naar eigen zeggen ‘met’ en ‘in’ de stad werken en zich van andere kunstenfestivals onderscheiden door zijn ‘wendbaarheid’: het onvoorspelbare staat steeds voorop. Daarom stellen telkens twee andere curatoren het programma samen. Ze krijgen de opdracht om ‘actuele tendensen binnen de veranderende maatschappij en artistieke omgeving’ op te speuren en krijgen in ruil daarvoor heel wat vrijheid om hun eigen fascinatie bot te vieren. In 2005 kozen curatoren Peter Verhelst en Peter Vermeersch er resoluut voor om geen centraal thema te kiezen en gewoon te programmeren wat hun op dat moment het interessantste leek. Dit jaar was er wel een thema: Time 2007 concentreerde zich op symbolisme, en dan vooral op Maurice Maeterlinck, de enige Belg die ooit de Nobelprijs voor literatuur gekregen heeft. En toen daalde er een goddelijke stilte uit de hemelen neer. Onze oren suizen er nog van.
Het installatiesprookje ‘Serre, het begin’ is zeker uniek. Het houdt nog het best het midden tussen een jodengaskamer, een poëtisch-paranoïde vertelling en de eerste spoorlijn, want ook daar zaten verbaasde koeien gebiologeerd naar te kijken, het door de voorstelling gehuldigde adagio ‘de omgeving klopt niet’ indachtig. Boeien kan het niet van begin tot einde, en het is ook een beetje vrijblijvend, maar als u eens een halfuurtje niets te doen heeft?
In Lachstuk, de nieuwe voorstelling van schrijver, regisseur en Ceremonia-acteur Johan Knuts, proberen twee vereenzaamde, gekwetste personages tevergeefs de afgrondelijke leegte vol psychologische en sociale obstakels te overbruggen om elkaar de hand te kunnen reiken. Een ingetogen voorstelling -met een misleidend-lichtvoetige titel- die de droefgeestige tristesse van sympathieke sukkels op zoek naar menselijke warmte in de verf zet.
‘Das Kapital op toneel brengen? Ja ok, maar…’. Met die ingesteldheid zullen er allicht velen naar de KVS-bol zijn afgezakt, oude hippies, oude yuppies, gebrand om elkaars ongelijk op toneel te zíen. Meer dan dat werden vragen gesteld, zodat de voorstelling een zwart-wit-karakterisering ontliep en eerder een muf jasje aantrok, assorti met het decor dat een oude burgerlijke huiskamer annex bibliotheek voorstelde. Die ze ons wel mee intrekken: met gezapige verhalen, een ritme van voor de installatie van de Berlijnse Muur, aftandse geluids- en videoapparatuur, en zo kan ie wel weer. De totaalindruk is nogal klef, maar blijft evengoed aan je kleven.
Het Kunstenfestivaldesarts 07 is bij wijlen te gebruiken als een prisma waarin het licht afbuigt en dingen zich herschikken. Zo vond ik tussen de brochure bij de Kfda-voorstellingen van William Forsythe in het Théâtre National een flyer waarop het Koninklijk Ballet van Vlaanderen een reeks opvoeringen aankondigt in hetzelfde Théâtre National. Niet toevallig, daarvoor zat natuurlijk hun flyer net in deze brochure, gaat het om Impressing the Czar, een choreografie van William Forsythe die hij als geschenk meegaf aan zijn medewerkster Kathryn Bennetts toen na het opdoeken van Ballett Frankfurt, Bennetts in Antwerpen het KBvV onder artistieke vleugels nam. De diamanten die het genie van Forsythe in de danspoel gooide hebben recent te lande meer mooie rimpelingen opgeleverd. In april toonde het KBvV in wereldpremière Simulations, een choreografie van Jacopo Godani.
Decreation is een choreografische krachttoer van The Forsythe Company uit 2003, waarvan we tijdens het Kunstenfestivaldesarts een herneming mogen smaken. Uitgangspunt voor publiekslieveling William Forsythe is de gelijknamige opera van de Canadese schrijfster Anne Carson, waarin verhalen over liefde, jaloezie en de reis van de ziel naar God samenkomen.
And Then is de nieuwste performance van de jonge, Hongaarse Eszter Salamon. “Performance” staat expliciet op de voorflap van het programmablaadje en als de credits voor film, muziek, dans, dramaturgie, lichtontwerp en coproducenten langer blijken te zijn dan de korte inhoud, dan weet je al een beetje waaraan je je mag verwachten. Van alles een beetje, en finaal een mager beetje van alles.
“Kiss of Death’, of simpelweg ‘K.O.D.’ zoals het zichzelf verkiest te noemen, is een voorstelling waarvoor je best gewaarschuwd wordt. De ene wending rolt over de andere, schokschouderend, zoals de bewegingen van de acteurs. Het is een rommelpotje, bij voorkeur bijzonder chilled te serveren. Want ‘K.O.D.’ is een gecondenseerde luchtbel, plasticfolie over een diepvriesmaaltijd, een spook.
Met Tourniquet slaat Abattoir Fermé na de spraakmakende Chaostrilogie opnieuw de richting in die reeds werd uitgestippeld met de voorstellingen Moe maar op en dolend (2005) en Testament (2006). Daarmee wil Abattoir het klassieke primaat van de dramatekst in het theater in vraag stellen ten gunste van een plastischer, associatiever en symbolischer beeldtaal. Ondanks de afwezigheid van tekst (nog slechts enkele regels), slaagt Abattoir erin de inhoud van Tourniquet helder en concreet, ja zelfs betrekkelijk eenvoudig en herkenbaar te houden. Tourniquet reikt de kijker voldoende sleutels aan om voor zichzelf een steekhoudend narratief en situationeel kader te scheppen en dat is een grote verdienste. Die helderheid is het gevolg van een geslaagde, evenwichtige dosering van anekdotische en abstracte elementen, niettegenstaande de hoge graad van dubbelzinnigheid en intertekst die het werk van Abattoir sinds het begin altijd al heeft getypeerd en die de noodzakelijke ruimte voor verbeelding en bevraging bij het publiek vrijwaart.
Wat als je betoog blijft steken in de modder van de markt ? Je pen niet door het asfalt raakt van een groot publiek ? Porno en aanverwanten zich ultiem opdringen ? Het is een aan Tsjechovs Trigorin verwante wanhoop die de Zuid-Afrikaanse regisseur Paul Grootboom zeg maar autobiografisch door zijn voorstelling weeft. Noem het de orde van een gestructureerde overmacht, noem het botweg realisme. Als enkeling blijf je best beeldenstormer. Ook al staat, iedere dag weer, het zenit hoog in je hart. Verkracht en vernederd verwordt het zenit tot cijfer, die enige bruik- en zichbare maatstaf. Terwijl buiten de jungle woekert en geweld een doodgewoon voorbijganger is. Telling stories is opgetrokken uit ruwe klei en bijwijlen doordesemd met kurkdroge humor. En ook de cast moet niet onderdoen. Qua geloofwaardigheid zitten zij dicht op de nulgraad van de representatie.
Zo’n theaterervaring als die in Théâtre National tijdens BRXLBRAVO maak je maar één keer om de vijf jaar mee: je komt eruit buiten als na een topconcert, ondersteboven en in de wolken. Want Meine Schneekönigin van Frank Castorf is heel ander theater dan wat wij kennen. Met exuberant spel en carnavaleske foutigheden schopt hij amok tegen elke gangbare norm, op alle fronten.
Met Intra-Muros [I.M. Pasolini] brengen Eric Sleichim en BL!INDMAN een theaterhommage aan Pier Paolo Pasolini, op basis van diens laatste, controversiële werk Salò o le 120 giornate di Sodoma. Wie de film uit 1975 zag, kent ook zijn shockeffect. Daarvoor moet je echter niet naar Intra-Muros. Sleichim levert geen podiumversie van Salò, maar een kwetsbare, broze tegenpool: een voorstelling rond Pasolini zelf. Vernedering en foltering maken plaats voor gerekte monologen en etherische madrigalen. Kunstgrepen, zeg maar. Alles samen genomen leveren ze een degelijke voorstelling op, maar het is maar de vraag of dat toereikend is.
Bij wijze van inleiding hoef ik u de promotiepraatjes uit Antwerpen niet meer wereldkundig te maken. Alleen dit: ze kloppen HELEMAAL. ‘Een geschiedenis van de wereld in 10 en ½ hoofdstuk’, naar het boek van Julian Barnes, is alles wat het Toneelhuis er zelf over zegt. Een breed uitwaaierend, divers en tegelijk microscopisch klein veelluik in vele lagen en dimensies.
Het SUM/SOME of the parts festival toont niet alleen de gevestigde waarden uit het circuit, maar eveneens boeiend resultaat van een werkproces. Mia Lawrence werkte, met dertien derdejaars PARTS-studenten en twee muzikanten, aan een dynamische compositie waarbinnen de verwevenheid tussen het domein van de dansers en die van het publiek leidden tot krachtige confrontaties en uiterst intieme momenten.
What is thinking? Is een Engelstalige voorstelling gemaakt en gespeeld door de Nederlands-Schotse Carly Wijs en de Pools-Belgische Ryszard Turbiasz (zie ook de Vereniging van Enthousiasten voor het Universele en Reële met Johan Dehollander en Dirk Van Dijck). Uitgangspunt voor dit sprankelend-origineel werkstukje is de intense maar korstondige liefdesaffaire tussen twee wereldberoemde Duitse filosofen: de Joodse filosfiestudente Hannah Arendt en haar Arische, getrouwde filosofieprofessor Martin Heidegger. In tegenstelling tot wat de titel laat vermoeden, wordt in de voorstelling geen éénduidig en definitief antwoord gezocht en gegeven, maar wordt de vraag in en door het spel geherformuleerd als: “Wat is denken in relatie tot handelen?”.
Zelden zo’n beklijvende en ontroerende voorstelling gezien als Urlo van Pippo Delbono, de Italiaanse grootmeester van een nieuw, eigenzinnig theater van de wreedheid. Urlo of kreet, schreeuw, is een ode aan het anders-zijn, de liefde, de vrijheid en het leven. In al hun pijn, krijgen hun gesmoorde zijnskreten een poëtische vertaling in rake tekstfragmenten en vooral, in een zinneprikkelende overdaad aan verstilde en wervelende beelden. Burlesk, grotesk, schilderkunstig, het zit er allemaal in, dat zijn we van Delbono gewoon.
Mesdames et Messieurs, entrez dans le vreemde wereld van Eric De Volder. Une fois que les aanpassingsmoeilijkheden achter le dos zijn, word je ingewijd in de mysteriën van wat ooit Gents best bewaarde theatergeheim was. Dat is Eric De Volder intussen al lang niet meer. Steeds meer mensen vinden de weg naar waar hij met toneelgroep Ceremonia zijn territorium afgebakend heeft. Zijn wereldje. Waar elke avond weer het mysterie voltrokken wordt. En de voorstelling Mesdames et Messieurs heeft zijn eigen stekje binnen deze wereld, binnen dit ritueel. Of durft ze het aan hier en daar een grens te overschrijden?
Het is niet verwonderlijk dat de virtuositeit van Fred Astaire en Gene Kelly een potpourri van hedendaagse choreografen heeft beïnvloed. Ook Pere Faura schuwt in This is a picture… de traditie niet, maar in tegenstelling tot zijn collega’s bewerkt hij de elementen uit de musicaldans niet tot een nieuwe danstaal. This is a picture.. ìs musical.
Act of Living begint met de dood. Doordat het uitzicht van rimpelende nietszeggende gordijnen sterk doet denken aan een aula begint de muziek die klinkt zich tot grafmuziek te vervormen. Door het ontbreken van een kist is er echter geen leven om over te contempleren, dus denk je Steineriaans je eigen dag terug. Dan valt door het doek het lijk uit de kast. Dit is geen aula, dit is geen theater, 'dit is écht', wordt je door de performers verzekerd.
Bombastische muziek vult de ruimte . Het podiumlicht gaat aan en gespannen wacht je af tot er iets gebeurd. Het is spannende muziek wellicht van een oude sciencefiction film. Het duurt minutenlang maar het podium blijft leeg. Een foutje? Zijn de dansers niet op tijd? Natuurlijk niet, het zal wel zo horen maar het creëert wel veel verwachtingen. Het einde van de muziek nadert en het podium is nog steeds leeg.
Tarek Halaby en Sue-Yeon Youn zetten na een werkproces van een jaar hun duet op scène in het Something Raw festival. Hun samenwerking ontstond binnen de nog veilige muren van het P.A.R.T.S.-gebouw en vatte kiem door interesse van Tarek in de persoon Sue-Yeon.
Het festival Something Raw programmeert de Palestijns-Amerikaanse Tarek Halaby en de Spanjaard Pere Faura in een dubbelprogramma. Ze vinden allebei hun wortels in een gemeenschappelijke popcultuur. Beiden gebruiken ze er elementen uit om tot een persoonlijk, autobiografisch discours te komen. Beiden kaarten ze ook het thema liefde aan en vooral dan de moeilijkheden ervan. De ene maakt het wat morbider dan de andere, maar zowel bij Faura als bij Halaby loopt als rode draad ook het element van imitatie en het spelen met andere persona´s.
In ´Act of living – Catalogue of failure´ zet Nada Gambier een sociaal experiment op poten. Ze onderzoekt hoe mensen zich gedragen wanneer alle sociale structuren en regels wegvallen. Daarnaast loopt ook het falen van communicatie als een rode draad doorheen de voorstelling. In een niemandsland bewegen de dansers zich voort tussen gelatenheid en wanhoop, tussen bewustzijn en verdoving.
In Couple-Like tasten Ugo Dehaes en Keren Levi de grenzen van hun samenzijn af. Via een reeks bewegingen brengen ze een discours op gang dat schippert tussen zakelijk onderzoek en intimiteit, tussen dierlijkheid en menselijkheid. Hun voorstelling maakt deel uit van het programma dat het Vlaamse cultuurhuis De Brakke Grond in Amsterdam op poten gezet heeft voor Something Raw, een internationaal dans en performance festival.
Nada Gambier, van Finse nationaliteiten opgeleid in Londen en in P.A.R.T.S., verrast opnieuw door haar kritisch- cynisch en ironische omgang met de gangbare sociale codes. Haar vertrekpunt ligt binnen haar eigen ervaringswereld. Haar verlegenheid dwingt haar vaak de positionering van het individu binnen de sociale omgeving te bevragen. In een interview met Sally de Kunst verwijst ze duidelijk naar de drangvan elk individu om aanvaard te worden en de maatschappelijke druk die ons hiervoor de regels voorschrijft. Gematigdheid in alles is voor haar hierin de sleutel om te kunnen functioneren.
Forced Entertainment brengt na Bloody Mess, een voorstelling van 2004 waarin het begin en het einde, de big bang en de ondergang van de wereld werd verbeeld, The World in Pictures. Deze voorstelling toont een poging tot het vertellen van "Het Verhaal van de Mensheid". Een simplistische geschiedenisles met leuke attributen, grappige referenties én een moraal aan het einde van het verhaal.
“This is the end. My only friend, the end.” Het zou zo door Mark, één van de twee personages van After the end, de nieuwste productie van het Huis van Bourgondië gezegd kunnen worden. Maar over welk einde gaat het dan? Dat van in het begin, dat van in het midden of dat van aan het einde? Waar het één eindigt, begint het ander. Want we lopen in cirkels. Tot die cirkels eigenlijk een spiraal blijken te zijn. Een neerwaartse. Zelf kunnen bepalen waar en hoe het ene eindigt en het andere begint, dat is macht, dat is waar het om draait. Maar als puntje bij paaltje komt, blijkt niemand dat te kunnen. Aan alles komt een eind, uiteindelijk.
Een sobere setting, twee mensen wachten schijnbaar tot al het publiek heeft plaatsgenomen en het geruis van het geroezemoes langzaam weg sterft. Pretentieloos en lichtelijk nonchalant kijken twee mensen je op de tribune aan. Is dit het begin van een magische wereld waar in je hoopt meegezogen te worden en nergens meer aan te kunnen denken dan alleen maar in ritme, beweging en geluid? De afwezigheid van decor en de droge sobere opzet waar niet de jus van muziek, licht of kostuum overheen is gegoten zorgt voor een schril contrast met de voorstelling van Ann Liv young. Ann Liv Youg maakt met haar voorstelling Snow White op het Something Raw festival een spetterende overweldigende collage van popsongs, kitschbeelden en sex.
Bij de aankondiging van het werk van Keren Levi en Ugo Dehaes in het kader van het internationaal dansfestival Something Raw wordt de nadruk gelegd op de groei van intimiteit tussen twee individuen die zich zo als Couple-like binnen een gesloten ruimte gaan verhouden. De ruimte waarbinnen hun onderzoek geconfronteerd wordt met een publiek bevindt zich in het Vlaams cultuurhuis De Brakke Grond in Amsterdam.
Een vrouw en een man, blootsvoets staan ze naast elkaar. Ze bekijken het publiek dat een plaats op de tribune zoekt in de verder lege zwarte zaal. Dan richten ze zich naar elkaar, raken elkaar met het puntje van hun neus. Na deze korte begroeting haken ze zich in elkaar vast om een begin te maken met wat je een zoektocht zou kunnen noemen. Naar elkaar, naar de verhouding tot elkaar en daarmee naar zichzelf.
Voor de tweede keer komt choreografe Keren Levi naar het jaarlijkse Internationale Dans en Performance Festival Something Raw in Amsterdam. Dit maal in samenwerking met Ugo Dehaes. Samen maakten ze Couple-like, een voorstelling die nu niet bepaald bruist van energie.
+18 jaar prijkt er op de aankondiging van de performance Snow White van de choreografe Ann Liv Young. Al eerder deed deze voorstelling veel stof opwaaien. De onbeschreven toeschouwer maakt zich op voor een avond geweld en vloeiende lichaamssappen. Want de duistere kant van Sneeuwwitje moet wel zwart zijn.
De Spaanse danser en dansmaker Pere Gay I Faura, staat in zijn eentje op het toneel, slechts geflankeerd door een microfoon op standaard waar nonchalant een stoer jasje overheen hangt. Hij draagt een casual broek en een eenvoudig groen t-shirt. Als de voorstelling begint buigt hij zich om een projectie te starten. Op het witte doek tegen de achterwand van het toneel verschijnt een commentator die kort en helder uitlegt dat je zijn beeld kunt opvatten als een ‘talking picture’.
Verstijfd ligt een jongen tussen zijn ontspannen vrienden op een zomerse dag naast een picknickmand. Hij probeert te zonnebaden, maar ziet er ongelukkig uit in dit gezelschap. En het had zo gezellig kunnen zijn. Als hij nou gewoon even zijn best doet om wat socialer te doen, dan.... Helaas, als toeschouwer kun je niets doen aan het kleine drama wat er zich voor je afspeelt. In Act of Living – Catalogue of Failure toont Nada Gambier, in een treffende eenvoud van beweging mensen die falen in het ‘gewoon gezellig’ zijn.
“Toen ik klein was zei mijn moeder dat je, als je geen goede verliezer kunt zijn, je ook nooit een goede winnaar kunt zijn.” De woorden van Actrice Halle Berry bij het in ontvangst nemen van de Golden Raspberry 2005 als slechtste actrice, voor haar rol in Catwoman. Halle Berry werd de derde persoon in de geschiedenis die de prijs ook echt kwam ophalen.
Zonder onderbroek ligt een vastbesloten Ann Liv Young als prinses op de grond, met op haar knieen balancerend haar vriendinnetje wiens voorbindpenis het inmiddels begeven heeft. Wat wellicht een schokkend moment had moeten zijn waarin korte metten wordt gemaakt met de mythe van de onschuld van Sneeuwwitje, lijkt na een eerdere overdaad aan naakt in de eerste plaats aandoenlijk. Het heeft wat weg van een spel van jonge kinderen die wel van sex gehoord hebben, maar nog niet precies weten hoe je ‘het’ moet doen. Als kijker bekruipt je hetzelfde gevoel bij knip-en-plak voorstelling van Young (25). Met haar ironische maniertjes en veelvuldig bloot probeert ze voortdurend te provoceren. In De Brakke Grond speelt ze echter voor een publiek dat daar niet van onder de indruk is.
Provocerend: niet echt. Something Raw: ook niet echt. Verantwoord: dat wel. Daarnaast is de voorstelling van Keren Levi en Ugo Dehaes uiterst aandoenlijk. Twee lichamen die elkaar betreden in één ruimte, mooie lichamen, dat ook nog eens. In de voorstelling Couple like werken de Israëlische Keren Levi en de Belgische Ugo Dehaes voor het eerst samen. De chemie klopt en dat is te zien. Als liefde op het eerste gezicht. Zouden ze dan in het echt ook misschien samen…? Het ligt op het puntje van je tong. De titel van het stuk laat alles in het midden.
‘Iedereen communiceert maar sommige mensen zijn moeilijker te lezen,’ zegt choreografe Nada Gambier (Finland, 1980) naar aanleiding van het onderzoek dat ze deed voor haar voorstelling Act of Living – catalogue of failure in een interview.
Mannen, ik had plannen! Ik zou eindelijk eens dat eerste artikel schrijven dat wat dieper op jullie werk inging dan krantenrecensies doorgaans vermogen. Mijn epistel zou zichzelf voornemen – in dogma 07-stijl – om alvast drie woorden absoluut te mijden: ‘horrortheater’, ‘het afwijkende’ en ‘falluskunst’. Het zijn de vaste termen geworden waarmee we jullie werk steevast op onze krantenpagina’s vastnagelen, ‘terwijl het Abattoir daar helemaal niet om gaat’ (repliceren jullie intussen ook standaard, met altijd die mysterieuze grijns). Ik zou het mysterie kraken, of toch minstens voor mezelf de dingen eens doordenken. Ik zou jullie Chaostrilogie als kapstok nemen. Ik had die rond, ik zag de lijnen, het was me klaar en duidelijk (ook ik heb zo mijn orgasmen). Maar toen kwam laatst in januari ineens Lala-land, de afsluiter van wat in Indie en Tinseltown was aangezet als de finale ontworsteling van jullie oeuvre aan de spuwende, vies-visionaire tekstlappen uit pakweg Dial H for (2003) of Life on the Edge (2004). Met die laatste Lala-monoloog schoof alles grondig scheef. Samen met jullie machtige beelden werd ineens ook mijn hele theorietje naar de vuilnisbak verwezen, plus mijn artikel. Het is 0u48, ik heb keiharde techno opgezet. Ik schrijf jullie een brief.
Geen eigentijdse theaterregisseur die internationaal zo gekoesterd wordt als de Italiaanse beeldenstormer Romeo Castellucci. Met zijn intensieve cyclus Tragedia Endogonidia stond hij de laatste vijf jaar op de affiche van zowat elk belangrijk festival in Europa, op zoek naar een hedendaagse herdenking van de klassieke tragedie. Hey Girl!, dat in november in première ging in Parijs en in april deSingel aandoet, is zijn eerste nieuwe losse voorstelling na die elfdelige reeks. Zéér los dan wel. Loos.
Na het alom gesmaakte Play with Repeats gaat Tristero voor de tweede maal met een tekst van de Britse auteur Martin Crimp aan de slag. In Face to the Wall bespeelt het huisgezelschap van het Brusselse Kaaitheater gedurende een uurtje op een zeer luchtige manier het thema geweld. Hun lansen en messen snijden vlotjes door boter en ook door woorden, maar gaan helaas te weinig door merg en been. De kogels lijken rubberkogels of hun buskruit ontploft niet.
Een gesprek met choreograaf/danser Brice Leroux is een evenwichtsoefening op een as van paradoxen. Net als zijn werk op het podium is hij tegelijk ongrijpbaar en zeer aanwezig. Als toeschouwer en ook als interviewer krijg je een spiegel voorgehouden. Je ketst af op het beeld dat je ziet of kiest ervoor om je te laten meevoeren in nieuwe perceptiekaders. Een peiling naar de poëzie van dans en kwantummechanica.
Van producties als Oorlog of Platform kan je snappen dat ze op het Theaterfestival staan. Zij weerspiegelen én herinterpreteren zo sterk de brandende tijd en de globalistische wereld waarin ze gemaakt zijn, dat ze bijna vanzelf ‘belangwekkend’ worden. Maar Au nom du père van Eric De Volder? Wat is nu opzienbarend aan een voorstelling over een uitgedroogd huwelijk dat onder de kerktoren ontspoort in een zelfmoorddrama? Door haar tijdloze thema lijkt ze veeleer uit de tijd. Of niet?
Als het theater vandaag ergens de uitdrukking van is, dan wel van de grootstedelijke veel- en vluchtigheid. Het gaat over de globalistische branden en ons verlies aan contact, met audiovisuele hoogstandjes in multi-samenwerkingen. Het verhaal is uiteengeslagen in een gelijktijdigheid van beelden, we bevatten het niet meer. En dan is er plots zo’n voorstelling als Biest, van het Nederlandse gezelschap De Wetten van Kepler. Het toont twee bonkige boerenvrouwen, moeder en dochter, in een traag opbouwend plot rond oude waarheden. Wat zoekt het theater op het platteland?
De vraag of technologie per definitie een afstand creert tussen theater en publiek, dan wel een vorm van nabijheid kan doen ontstaan, staat centraal in het werk van De Filmfabriek. Met het knappe Kwartet sluit het multimediale theatergezelschap opnieuw een eenduidig antwoord op die vraag uit. De voorstelling was te zien in Gent, in het kader van de huisruil tussen NTGent en het Toneelhuis.
Hoe kan een intiem medium als toneel concurreren met die enorme beeldenstroom uit de brandende wereld die we dagelijks te vermalen krijgen? Welke taal stelt de hedendaagse theatermaker in staat om die wrede absurditeit te tonen zonder sentimenteel te worden, zonder effect na te jagen, zonder gratuite uitspraken te doen? Voor een publiek dat alles al heeft gezien en denkt te kennen? Kamp van Hotel Modern toont dat het kan.
Wat gebeurt er als je een esthetisch-artistiek en een politiek-artistiek theaterbeest bij elkaar brengt rond Mefisto van Klaus Mann, om er vlak na de gemeenteraadsverkiezingen een toneelbewerking uit te puren? De meeste critici bleken het er grondig over eens: de nooit eerder vertoonde combinatie van Guy Cassiers en Tom Lanoye gaf ‘groots theater’, en ‘een intentieverklaring voor het nieuwe Toneelhuis van formaat’. Een statement is Mefisto For Ever inderdaad geworden, maar is het ook meer dan dat?
Un drôle de titre. Een drol van een titel. Het klinkt grappig, maar is het dat wel? Het heeft in elk geval een wrang kantje. Tragikomedie dus? Uw darmen: hoe we een oud verhaal, de mythe van het Parisoordeel, proberen te verteren, en hoe het een verrassend modern verhaal blijk te zijn. Een marktonderzoek: wat ligt er op úw lever? Wat moet er bij u dringend eens uit? Hoe is het met uw hol, uw leegte? Een gekke titel. Maar wel een vlag die zijn lading dekt. Al hangt er dan een geurtje aan die lading.
Abattoir Fermé brengt op geregelde tijdstippen én doorlopend het kleine, grote Amerika naar uw theaterzalen. Zelfs als het verhaaltje u niet raakt, dan doet de ondertussen obligate droomsequentie dat des te meer. Maar waar hebben we dat nog al gezien?
Een avondje poëzie, dans en uitgelezen wijnen voor u uitgekozen door Frank Vercruyssen: wie kan daar in godsnaam ‘nee’ tegen zeggen? Alvast niet het dertigtal uitverkorenen dat voor Nush plaats mocht nemen achter een gigantische maar sobere tafel. Het repetitiehok van Tg STAN is lange tijd onbetreden gebleven, althans door wie er niets te zoeken had. En het is na afloop nog maar de vraag of we daar nu wél een reden toe hadden. Liever een verzegeld graf dan eentje vergezeld van grappa?
Voor spektakel hoef je niet bij Lotte Van den Berg te zijn. Ook haar jongste voorstelling, Stillen, blinkt uit in doorwrochte eenvoud en helderheid. Een dik uur lang valt geen woord. Toch verslapt op geen enkel moment de spanningsboog. Met een traag bewegingstheater en een streepje muziek worden onbeschaamd de grootste onderwerpen aangeraakt: leven, lijden, de dood, en gelukkig ook veel hoop.
Om Quartett te hebben gezien – van Robert Wilson en een dubbele bewerking: van Heiner Müllers toneeltekst, gebaseerd op Laclos’ brievenroman Les liaisons dangereuses – moest je al naar Parijs afzakken zo’n kleine twee weken geleden. En reken maar dat onze delegatie van Thersites (nvdr: vereniging ter bevordering van de theaterkritiek: www.thersites.be) zich dat niet beklaagd heeft! Natuurlijk stond er wel meer op het spel, letterlijk: het Festival d’Automne bood voor elkeen wat wils, en die keuze à la carte kwam onze grillige karaktertjes uiteraard goed uit. Toch bleek deze nieuwe voorstelling rond een aloud, dankbaar thema van jaloezie, vol intriges van kakelende, aristocratische kippen, topprioriteit nummer 1. Vooraf, maar a fortiori ook a posteriori.
Geboorte, leven en dood zijn één groot esthetisch gebaar in Hey Girl van Romeo Castellucci, deze herfst te zien op het Festival d’Automne te Parijs, en in April 2007 ook in deSingel in Antwerpen.
Ergens, in de catacomben van de religie, overheersen versteende wetten en rituelen waarvan we de betekenis voorgoed bijster zijn, nog steeds als een ware katholieke gesel. Achter de glasramen van een glanzende kathedraal gaat een monumentale kerker schuil waarin bestofte dogma’s gelovigen opsluiten als kluizenaars. Het godsvrezende wezen staat hier en nu oog in oog met en in het alziende teken van dat ontzagwekkende verlangen naar een eeuwigdurend hiernamaals. Maar het vertekende grimas van de geestelijke orde, die Erik De Volder in zijn nieuwste theaterproductie tegen elkaar uitspeelt, ademt wierook uit met een verdacht zwavelachtige geur.
Mefisto for ever maakt, zoals de titel al doet uitschijnen, meerdere cirkels rond. Van toneel naar maatschappij en weer terug. Van vroeger tot nu en weer terug. Een grimmige Back to the Future-hellride. Een vast aantal stations, haltes, eveneens andere contexten van tijd en plaats zal u tegenkomen, maar niets belet u om de rit helemaal uit te zitten tot het terug naar af is. Dat komt er immers ooit van. Tot dan biedt deze opener van het nieuwe Toneelhuis-seizoen u alle mogelijkheden aan, van alle gezindten thuis, al wordt de toeschouwer toch wel lichtjes een bepaalde richting in gedwongen. Van dan af krijgt de toeschouwer weer vrij spel. Gaat dit stuk over vroeger of nu? Of kunnen beide? Wat levert dat op aan meerwaarde, en welke dimensie lijdt daaronder, welke verrijkt zich? Deze voorstelling zie je noodgedwongen met oogkleppen op, de toeschouwer wordt hier als vanzelf mee voor veroordeeld, uitgenodigd tot Love thy neighbour, goed wetende dat de buurman in een oven duwen nog altijd beter theater oplevert.
Is er theater na Saddam? Nauwelijks, want zowat alles ligt plat. Was er dan wel theater tijdens Saddam? Meer, maar zonder die naam echt waard te zijn. Dit weinig opbeurende beeld dat regisseur Hazim Kamaledin van het Iraakse theaterlandschap schetst, relativeert vele discussies in de Vlaamse podiumkunsten. ‘In Irak hebben mensen geen tijd om anderhalf uur te zitten luisteren. Passief zijn voelt verschrikkelijk. Elk moment gebeurt er wel iets: een bombardement, slecht nieuws, zelfs de natuur speelt tegen.’
Waarom voeren we in theater klassiekers op? Omdat ze tijdloos zijn. Want net omdat ze tijdloos zijn, zijn het klassiekers geworden. Die cirkelredenering is zelf nog de grootste blijver, en kwam pas weer verleidelijk ronddraaien in het moderne kleedje dat Ivo Van Hove zijn Hedda Gabler aanpaste. Ondertitel van zijn ontwerp: ‘een teken des tijds’. Ik zag veeleer een korset dat vrouwen nog meer onrecht deed dan het negentiende-eeuwse huwelijkssysteem waar Henrik Ibsen zich met dit stuk tegen kantte.
Bij Abattoir fermé zetten ze hun fascinatie voor het obscene maar wat graag in om ons te confronteren met de blinde vlek in het rationele handelen. Wat als obsceen omschreven wordt, belichten zij toch op scène. Onder de ironische stilering van perverse gruwel en andere psychoses, zoals het pingpongballetje in de aars tijdens het hotelbezoek in Galapagos (2005), gaat een existentiële dimensie schuil: deze fascinatie voor het obscene bevindt zich hoe dan ook in ieder van ons. In hun nieuwe voorstelling Testament ontmaskeren drie personages (Kirsten Pieters, Chiel van Berkel en Pepijn Caudron) de omgang met de dood als een pleonastisch patroon waarmee de zinloze leegte van een levenseinde even zinloos opgevuld wordt.
Jan Decorte is terug. Moeten we daarom juichen? Zeldzame werken 2 is het vervolg op een eerste reeks zeldzame werken die het festival van Avignon in 2005 haalde. Zijn jongste productie bestaat uit twee korte monologen: & - and – en Burgaudine. Decorte schreef de tekst, nam daarbovenop het scenario en de regie voor eigen rekening en deed beroep op zijn echtgenote Sigrid Vinks voor een deel van het acteerwerk. Home- en self-made dus. Het tekstmateriaal schreef hij bij elkaar tijdens zijn depressieve periode, waarin hij wel van het toneel leek verdwenen. Of dat nu net het meest geschikte moment was om een goede theatertekst te schrijven, valt te betwijfelen. In elk geval is Jan Decorte zulk een kleurrijk figuur in het theater dat het de moeite loont hem in het oog te houden. In Zeldzame werken 2 lijkt hij echter vooral een ei kwijt te willen. De broedperiode werd helaas vroegtijdig afgebroken. Goed begonnen is niet altijd afgewerkt.
Tsjechov op scène. Of toch niet? Plato op scène. Nogal wiedes als je stuk Platonov heet. Theater op scène. Of is het meer dan theater? Spots op scène. Moet kunnen. De moderne mens op scène. Nu wordt het interessant. Theater Zuidpool en theater Antigone hebben de handen in elkaar geslagen om deze moderne versie van Platonov op scène te brengen, en dat zou wellicht anders geweest zijn als de man in kwestie nog leefde. Maar hij is intussen al een tijdje dood, lang leve hij!
Sam Touzani (35) timmert reeds geruime tijd aan de weg in televisie, radio, dans, theater en stand up comedy. Deze energieke, pezige creatieveling van Berbers-Brusselse origine, laat zich de laatste jaren meer en meer opmerken met introspectieve, uitdagende en spraakmakende voorstellingen zoals One Human Show (2002), Gembloux! A la recherche d’une guerre perdue. (2003), Allah Super Star (2005) en nu ook weer met zijn laatste theatrale vuurwerk: Liberté, égalité, sexualité (2006).
Schoorvoetend betreed je een ruimte waarin je met geopende ogen even lijkt te slaapwandelen. De duisternis van het Blindenrestaurant zet niet alleen de perceptie van het meest vertrouwde zinorgaan op het spel, maar daagt ook elk ander zintuig uit. Vòòr en tijdens de maaltijd staat een blinde of slechtziende ober ons in het donker geduldig bij. Wanneer we na de maaltijd terugkeren naar een verlichte zaal vragen zij of wij bereid zijn hen verder te begeleiden. Niet zozeer angst of beklemming, als wel verwondering en verrassing volgen op de confrontatie met de verhullende sluier van duisternis die tijdens dit culinaire concert Blindelings over onze ogen wordt uitgeworpen.
Cie Hatsjie is een veelbelovend jong Hasselts theatergezelschap. Zowel acteurs als regisseur zijn prille twintigers die zich met hart en ziel in het theater storten, enkel en alleen omdat ze dat graag doen. Omdat ze het publiek iets willen geven en er bovendien voor zichzelf iets willen uithalen. Amateurs dus, al zou men velen na Dood in Veneti - gebaseerd op het boek en de film van respectievelijk Thomas Mann en Luchino Visconti - wat anders kunnen wijsmaken. Ook het amateurtheater verdient zo nu en dan aandacht, en dat hoeft helemaal niet uit medelijden te zijn. Producties zoals deze zijn het immers gewoon waard om besproken te worden, al is het maar omdat we hopelijk in de toekomst nog van een aantal namen eruit zullen horen.
Met een explosieve cocktail van geld, seks en geweld consumeert de westerse mens het lichaam. Jaagt hij daarbij zichzelf voortdurend de vernietiging in door enkel de bevrediging van het eigen genot na te streven? Of probeert hij ook dat andere, naaste lichaam te laten genieten? Met Platform bewerkt Johan Simons voor NTGent het gelijknamige boek van Michel Houellebecq. In zijn enscenering wil Simons de hoop van het hoofdpersonage Michel laten doorschemeren. Een hoop die ijdel blijkt te zijn, wanneer de droom door een rake klap vernietigd wordt. Net na de aanslag op dat geliefkoosde lichaam van Valérie keren we terug naar het begin. Om in de puinhoop op scène een gebarsten beeld terug te vinden van deze westerse mens, maar ook van een vijand die beweert hun reddende engel te zijn.
Welkom! Laat de gastvrije uitnodiging van een deurmat ons vooraan op scène in grote letters verstaan. Welkom? Vragen we ons even later misschien wel af. Braaf Pietsjen veegt er nog liever zijn bestofte laarzen aan af. Als de ongeboren zoon van Triphon en Quintine is hij de absolute afwezige in het gezin Muys. In volwassen gedaante blijkt hij echter toch aanwezig, weliswaar in de marge van het volkse dorpsverhaal dat op scène in korte sequensen uiteenvalt. De religieuze overtuiging dat hij kost wat kost een kind wil verwekken, vervult Triphon geleidelijk aan van een blinde en nietsontziende bezetenheid. Stevig knoopt hij het in zijn hoofd 'in godsnaam' nood te hebben aan een nakomeling. Met Au nom du père schildert Eric De Volder een tragikomisch tableau van een oer-Vlaamse familie die stilaan verteerd wordt door de kinderwens van een op hol geslagen vaderfiguur.
Vooraf had ik het in mijn malle hoofd gekregen om Brel, de zoete oorlog niet te zien. Hoewel het toen wel klopte: om een voorstelling rond het fenomeen Brel - dmi-chansonnier dmi-cheval - te gaan bekijken, smaken en mogelijk ook nog eens naar wrde te schatten, moet je op z'n minst al met de basis van deze 'Grote Belg' hebben kennisgemaakt. Voorheen typeerde ik Brel meer zoals Hans Teeuwen doet in zijn hilarische 'literair-cafsketch', ietwat lacherig dus met het beeld van linkse, zichzelf hl serieus nemende intelligentsia die bij elke bijeenkomst over hetzelfde praten. Dat Brels werk hier het exacte tegendeel van vormt, zoals onder meer te horen valt in zijn cultklassieker 'Les bourgeois', moest ik per accident zelf aan den lijve ondervinden. En dat muzikale smaak rijpt met de jaren zoals goede wijn, zou hijzelf ook wel onderkend hebben.
In de jaren tachtig is Joop Admiraal een gevierd theateracteur in Nederland. Zijn eerste lof oogst hij met U bent mijn moeder. Een autobiografische solo die dateert van 6 november 1981 en die bekroond wordt met de prestigieuze Louis d'Or. Met een sublieme dubbelrol portretteert Admiraal in dit stuk niet alleen een zoon n zijn dementerende moeder. Tegelijk pleit hij voor het recht op waardig ouder worden n zelfbeschikking. Sien Eggers en HETPALEIS presenteren hun Vlaamse versie op het Theaterfestival in Nederland.
Maar wat dan met 'fimosis'? Wat een woord ook. Nog nooit van gehoord - hoor ik je zeggen. Geen nood. Hoewel (...) De titel Fimosis werd afgeleid van een Griekse term ('fimose') die verwijst naar 'voorhuidvernauwing', naar een aangeboren of verkregen vernauwing van de uitwendige opening van de voorhuid. Hoe kan een complexe, maar fascinerende term als fimosis de titel worden van een theatervoorstelling? De acteurs zelf wilden er tijdens Het Theaterfestival 2006 bij de nabespreking in de Singel amper een woord over kwijt. Maar toch moet het een poging waard zijn. Hoe en in welke hoedanigheid balt 'fimosis' als titel en als term deze vrij eenvoudige, maar niettemin ingenieuze voorstelling dan metaforisch samen?
Een man belooft zichzelf en de wereld een aangenamer leven door een jongleerkuur met broccoli en een zalfje achter de oren. Een individu zit al drie jaar, acht maanden en vier dagen op een kanarievogelei te broeden. Nadien wil hij buschauffeur worden van de bus met bestemming 'Ergens'. Een ambtenaar op het Ministerie voor In Onbruik Geraakte Spullen bewaart de boterhammen in opbergmapjes in de klasseermap met de letter 'B'. Het zijn zielige, sociaal geïsoleerde personages als deze die het raakvlak vormen tussen de twee producties waaruit Absurd Dubbel bestaat.
Jeroen Willems' passie is nog niet bekoeld. Twee jaar na Brel, de zoete oorlog, gaat deze Nederlandse acteur opnieuw met Jacques Brel aan de slag. Een Nederlander in het Frans denkt u? Had gekund, maar dat is Brel 2 niet. Willems brengt Brel immers in het Nederlands. Enige scepsis is misschien op zijn plaats wanneer iemand het aandurft de taal van zulk een monument zo maar even om te gooien. De lichte vrees voor Brel in een 'Hollands cabaret'-versie blijkt gelukkig al van bij het eerste nummer volledig ongegrond. Wie Willems eerste voorstelling rond Brel heeft moeten missen, kan dat na Brel 2 alleen maar betreuren.
De wondere theaterwereld. (Bijna) alles kan. (Bijna) alles mag. Als je je maar open stelt. De geniale theaterdocent is diegene die in staat is zijn studenten intellectueel uit te kleden, opdat ze zich volledig, met alles wat ze in zich hebben, zouden geven. Opdat ze onbevooroordeeld en schaamteloos op een podium zouden staan. Leve de acteeropleidingen die elk beschermend schild bij de studenten zodanig laten oplossen zodat de jongelingen hun kwetsbaarheid hervinden, tot ze een nulpunt bereiken van waaruit ze tot een goed acteur kunnen worden gesmeed. Laat de borst van Moeder Theater hen zogen, zoiets moet ongeveer de leuze zijn. Grensverlegging, dat is het sleutelwoord, de toegangscode tot goed acteerwerk! Je eigen grenzen verleggen, betekent dat dan vooral in de praktijk.
Publikumsbeschimpfung, naar een oude en volgens sommigen gedateerde tekst van Peter Handke, pretendeert een heleboel dingen net te zijn. De mensen op het podium, die zelfverzekerd zeggen gn acteurs te zijn, hebben lak aan traditioneel theater, zoals ze het beschrijven n tonen in het hele eerste deel van de voorstelling, maar eigenlijk ook nog daarna. Steeds geformuleerd in andere bewoordingen, en gesteld in minimaal varirende gestes. Op die manier ontkennen ze nogmaals de klassieke setup waarin zij n het publiek geconditioneerd zitten. Die ontkenning herhalen ze tot soms vervelens toe, maar hun stelling kan ook niet genoeg benadrukt worden. De acteurs-die-er-geen-zijn spelen personages-die-er-geen-zijn, maar in feite spelen ze gewoon net. Dat beweren ze althans, want ze spreken zichzelf, elkaar en hun uiteindelijke doel even vaak tegen. Openlijk zelfs, en schaamteloos, alsof ze in die bepaalde gevallen van tegenspraak of inconsistentie, ook dn nog trouw blijven aan hun opzet. En het wrkt.
Ins Blaue Hinein betekent zoveel als onvoorbereid. Out of the blue, zoals we dat beter kennen. Le Nu Perdu brengt een individuele performance waarbij men geblinddoekt rondgeleid wordt in een droom. Men valt de droom binnen zoals men in slaap valt, langzaam verglijdend. Ieder wie wil meegaan wordt even Alice in Wonderland.
In een stoffig oud goederenmagazijn in Antwerpen-Noord doet het Wunderbaum-collectief stof wild rond zich opwaaien, en slaat krachtig nagels op koppen. Soms letterlijk. En soms ernaast, wat dan weer nieuwe stof tot discussie is. Het Theaterfestival is daar dan ook het perfecte moment voor…
Ik was niet bijzonder onder de indruk van de voorstelling Vraagzucht waarin Tg Stan vragenlijsten van Max Frish, tekstmateriaal van Hanif Kureishi, Raymond Carver en Haruki Murakami combineert met cijfermateriaal en statistiek, onder meer in verband met de oorlog in Irak.
Een duidelijk verband tussen de praktijken van de dadasten en de performers uit de jaren zeventig was de scheiding tussen kunstenaar en publiek, dit in tegenstelling tot de happenings uit de sixties.
Het was niet langer de bedoeling de toeschouwers te betrekken in een collectieve, rituele roesbeleving. Er werden nog wel rituelen opgevoerd, maar ze hadden net als bij de dadasten eerder een provocatief karakter. Michel Journiac bv. bood het publiek een pudding aan, die hij met zijn eigen bloed had gemaakt ('Messe pour un corps', 1969).
Op zon trip doorheen de werelden die Wim Vandekeybus steeds weer oproept laat ik me in principe graag meetronen. Zeker wanneer eerbiedwaardige grijsaards als Titus Muizelaar, Kitty Courbois en Joop Admiraal mee hun opwachting maken. Voeg daar nog een tekst aan toe van Peter Verhelst, muziek van David Eugene Edwards (Woven Hand/16 Horsepower), en zon samenwerking tussen dansers van Ultima Vez en de acteurs van tg Amsterdam moet haast wel ongeziene vonken opleveren, toch ?
ZT Hollandia bracht woensdagavond 3 september Vrijdag in regie van Johan Simons op het theaterfestival te Antwerpen. Het publiek heeft zijn plaatsje uitgekozen en slaat in afwachting van de voorstelling een gemoedelijk praatje met elkaar tot we plots brutaal de mond worden gesnoerd door een luid opklinkende knal. Even wordt alles duister en stil, dan zwiept een fel flitsend licht boven het hoofd van een kleine man die kort en zacht, maar met wanhoop in de stem een meisjesnaam uitroept. Langzaam licht de bhne op en zien we de kleine man in een felrode kamer staan die hij van onder naar boven inspecteert alsof is hij er thuis en toch ook weer niet.
Twee theaterdebutanten met een voorstelling die meteen voor het theaterfestival geselecteerd wordt. Dat feit op zich schept al grote verwachtingen. Nog maar pas afgestudeerd aan het RITS, werd Joris Van den Brande door BRONKS gevraagd een voorstelling te maken voor kinderen. Hij haalde er studiegenoot Jan Sobrie bij en samen schreven ze de tekst, creerden ze de voorstelling, zijn ze de acteurs.
Het Sprookjesbordeel heeft reeds menig theaterminnaar over de vloer gekregen. Ook mijn lichaam is vreemd gegaan. Maar wat een tussendoortje zou zijn, is een hunker geworden die blijft groeien in mijn buik. Er heeft zich daar een sprookje genesteld, of eerder een woord, een fluisterstem. En ik draag de sporen van een zachte streling als stuifmeel op mijn lijf.
De relatie tussen film en theater is er een van diepe haat en warme liefde. De evidente overeenkomsten moeten het afleggen tegen de verschillende, vaak tegenstrijdige mogelijkheden, en menig theatermaker heeft er in het verleden zijn tanden op stuk gebeten. Je moet Wayn Traub heten om die twee media te laten versmelten tot een haast hallucinante voorstelling.
Een man draait zich om. Hij kijkt terug en steekt zijn hoofd door de sluier van zijn verleden. Roerloos, stil, verstard. Het hoofd gebogen alsof de last van zijn jeugd ondraaglijk wordt, alsof hij reikhalzend uitkijkt naar wat hij zelf beleefde. In gepeins verzonken verliest hij alle lichamelijkheid. Hij wordt herinnering.
Endless Medication is het relaas van een meisje dat er wilde Godfantasien op na houdt, Rosa. Twee meisjes, Marijs Boulogne en Manah Depauw, vertellen haar verhaal alsof ze bij Man bijt Hond even tijd krijgen. Ze beleven Rosas fantasien al spelend in een klein kijkkasttoneel. Achter de schaamrode doeken van het theater verbergt zich echter een waarheid en een werkelijkheid die te gek voor woorden is.
Totnogtoe had ik er totaal geen zin in een slotrecensie te schrijven over Victorias Poes Poes Poes, maar een nieuwe ervaring creerde opnieuw de behoefte om het wel te doen. De Victoria-voorstelling Maria Dolores van Wayn Traub, geselecteerd voor het Theaterfestival 2003, weet immers wel op een zeer overtuigende en natuurlijke manier het medium film en video te koppelen aan een theatercontext. De gelijkenissen tussen beide Victoria co-producties zijn in ieder geval opvallend en frappant, maar heeft iemand dat al durven zeggen?
Op deze Zomer van Antwerpen zindert een muzikale voorstelling die bruist van het jong talent. Opera hoeft helemaal niet muffig te zijn, zo bewijzen de jongeren die voor deze productie samen met muziektheater Transparant een engagement aangingen. Wat bezielt hen? Wat drijft hen? Het heet Drift. Een muziekdrama genspireerd door de half verlorengegane opera Larianna van Claudio Monteverdi uit 1608.
Een watermeloen, een plastic baby, een zaklamp en een accordeon zijn eigenlijk al voldoende voor de dames van Paulina Buelens vzwom met Endless Medication een voorstelling neer te poten die er in al haar eenvoud en ongebreidelde fantasie ook echt staat.
Een watermeloen, een plastic baby, een zaklamp en een accordeon zijn eigenlijk al voldoende voor de dames van Paulina Buelens vzw om met Endless Medication een voorstelling neer te poten die er in al haar fantasie ook echt staat.
Maria Dolores van Wayn Traub is een zeer knappe en onderhoudende voorstelling, daar wil ik heel duidelijk over zijn. Ik heb er echt van genoten zoals van een verraderlijk spelletje. Speelsheid is immers de grootste troef van deze toch wel ambitieuze, complexe of gelaagde voorstelling.
Waar de meeste theatervoorstellingen tijdens de eerste tien minuten hun volledige opzet ontvouwen, laat Maria Dolores na de opening niet raden hoe wat er op volgt in elkaar zit. Ze begint met een gesloten doek en Wayne Traub die een dansje met elektroboogie-invloeden brengt. Het beeld wordt muzikaal ondersteund door een parlando die van Alain Delon of Joe Dassin had kunnen zijn.
Ik stelde mezelf twee vragen toen ik naar 'Het Paleis' fietste: waarom wil een gewaardeerd theatermaker als Guy Cassiers zich wagen aan een literair meesterwerk waar enkele filmmakers hun tanden al hadden op stukgebeten en waarom wil ik zijn interpretatie/transformatie gaan bekijken?
Studio Herman Teirlinck. En het verdwijnen ervan. Er is al veel over geschreven en gedebatteerd, er zijn al rozen voor gebroken en tranen voor gelaten. Maar het liedje is uit, de laatste noten worden gezongen.
Misschien vraagt u zich soms wel eens af hoe dat toch in zn werk gaat, het schrijven van zon recensie. Wel, ik kan u bekennen dat het in mijn geval een vrij primitieve bedoening is: ik zit daar enkel gewapend met een klein onnozel notaboekje waarin ik tijdens de voorstelling min of meer op de tast verwoed zit te kriebelen. De half onleesbare woorddroedels die daar het resultaat van zijn verwerk ik dan achteraf in een aaneengeregen lapje tekst, eentje zoals dit hier.
Weet u wat ik de laatste jaren het smartelijkst heb gemist in de theaterzalen? Ik zal u niet lang laten raden. Het is nochtans heel eenvoudig: tekst.
Neen, ik bedoel dus niet de bazelende bucht van breedsprakerige babbelaars of erger nog!- de klinkende kwatsch van kortademige kwebbelaars die haast wekelijks over mn arme hoofdje wordt uitgestort. Ik heb het over chte tekst: zon monumentale zondvloed van woorden waarin ritme, klank, gevoel en inhoud samengaan, zon pure brok waardigheid en schoonheid die je bij de keel grijpt en je ernaar doet verlangen je ogen te sluiten, alle visuele prikkels te bannen en enkel nog maar te luisteren naar Taal met de grote T. Zon tekst die zijn tijd neemt en langzaam maar gestaag afwikkelt als een boekrol, tot het laatste woord dat moest gezegd worden, gezegd is. Zoiets.
Mijn verwachtingen waren hoog gespannen, gisterenavond in de Limelight in Kortrijk. De kans op een avondje hoogstaande comedy, van het soort dat mij een van nature toch droefgeestig mens- op gezette tijden doet vergeten dat er tegenwoordig zo weinig te lachen valt was niet onbestaande: Joost Vandecasteele van Action Malaise, Stef Lernous van Abattoir Ferm en Chiel Van Berkel ( die ik nog aan het werk had gezien bij W.A.C.K.O.) beloofden mij onder de naam Eland Nieuwe Stijl een Super Sance die mij middels bezielde getuigenissen, absurde filosofien, muzikale hoogstandjes en overlevingstechnieken zou bekeren tot de FUNdamentalistische sekte (sic) van Meneer. Deze eerste voorstelling van het kersverse Eland Nieuwe Stijl had kortom alle troeven in handen: goed theatervolk, een gezellig zaaltje, een overwegend jong publiek.
Aflevering vier van het unieke theaterfeuilleton-op-doek trok verrassend genoeg aanzienlijk meer volk. De voorbije weken had men steeds rijen stoelen weggehaald, maar op deze maandagavond werden plots bijna alle overgebleven zitjes gevuld. De vierde aflevering bood echter weinig variatie op de reeds aangebrachte themas.
De Argentijnse Spanjaard en beeldenstormer Rodrigo Garcia was vorig jaar al te zien op het gesmaakte Kunstenfestival des Arts als beeldend kunstenaar met twee installaties in het M.A.P. (Brussel). Deze keer bracht hij zijn toneelgezelschap naar Antwerpen om er tekeer te gaan tegen de consumentenmentaliteit in onze samenleving. De penetrante geur van pasgeplukte exploderende braadkippen zal nog wel een tijdje door zaal Monty blijven waren.
Leven en dood. Niet als de twee uiteinden van een aftandse strakke dramaturgische lijn, maar binnen n groot feest. Een Gents stadsfeest. Een onsterfelijke elfdaagse.
Ars moriendi / Ars vivendi de kunst van het sterven, de kunst van het leven. Een thema dat een rijker potentieel bezit dan de Iraakse bodem olie, werd tien dagen lang aangeboord en ontgonnen door Timefestival 2003. Dat er uit meer dan n vaatje werd getapt, bewijst het programma-overzicht: debatten, theater, feest, verhaleninzameling, ontmoeting, film en ook dans. Vooraleer in de herboren Acec-site het slotfeest uit zijn voegen barstte, trakteerde Janni Van Goor ons in de Kopergietery op een sensitief toetje. Samen met negen jonge dansers, tussen 15 en 22 jaar, creerde ze de dansvoorstelling Stof. Begeesterd door de zintuiglijke gevoeligheid van Enrique Vargas is Stof een beeldrijke voorstelling geworden over geboorte en vergankelijkheid, vallen en opstaan, geborgenheid en isolement.
De publieksopkomst bij Poes Poes Poes begint steeds meer te gelijken op het lied van de tien kleine negertjes... . De officile cijfers van het stekje waar ik ging kijken, gingen van 86 naar 48 toeschouwers. De derde aflevering kon volgens mijn eigen inschatting nog amper twintig mensen bekoren. Wees gerust, uw reporter blijft voorlopig volhouden.
Het is vrijdag, en ik heb jullie mijn mening over de tweede aflevering van Poes Poes Poes nog niet meegedeeld, dat zegt al iets Toen ik maandag ging kijken, bleef de helft van de stoelen leeg, in tegenstelling tot de vorige keer. Waar ik ging kijken hadden ze zelfs de dame van de kaartjescontrole niet meer kunnen motiveren een tweede maal uit haar zetel te komen, ook jij had er zomaar gratis kunnen binnenlopen.
Een zesde Time Festival in teken van dood en leven, moet beklijven en begeesteren. Het moet confronteren met vergankelijkheid en eeuwigheid en vooral met menselijkheid. Oprechte menselijke emotie was dan ook waarmee Dick van der Harst, Griekse Katerina Zakka en Vlaamse Katelijne Van Laethem verrasten in de Dominikanerkerk in de Holstraat.
Er is al veel gezegd en geschreven over deze oude, moede wereld. In Aberrations du Documentaliste stellen de Fransen Ezchiel Garcia-Romeu en Franois Tomsu zich de vraag hoe alles ontstaan is en hoeveel kennis een mens kan opdoen alvorens hij gek wordt. Op het eerste gezicht zou dat voer kunnen zijn voor een zwaarwichtige voorstelling, maar nee, hier wordt het poppenspel van zolder gehaald en een bijzonder charmante acteur (Jacques Fornier) ingezet in een intiem en gezellig decor; een virtuoze combinatie.
Het woord 'musical' roept, bij mij althans, huiveringwekkende videogedachten op aan mijn schooltijd. Het 'Sound of Music'-aperitief werd mij in de lagere school reeds uitgeschonken. Toen ze kwamen aandraven met een andere klassieker (bloody) 'Mary Poppins', wist ik me op subtiele wijze te ontdoen van deze drank (de decoratieve bloemstukken hebben het me nog steeds niet vergeven). Met reuzehonger ging ik aan tafel om daar als voorgerecht 'Annie' met lange tanden te verorberen. Intussen gezeten aan het humaniora eetfestijn wordt de hoofdschotel geserveerd: een taai stuk filet 'West Side Story' dat ik dan maar doorgespoeld heb met Chateau 'Evita' (bij gebrek aan mineraalwater). Het dessertenbuffet, aangeboden door de universiteit , staat nu in al haar glorie te schitteren. Geef ik toe aan deze zeemzoete verleiding of hou ik mn musicalavontuur voor bekeken?
Om de twee jaar duikt er in Gent een nieuw web van culturele rode draden op in het stadsbeeld. Onder de vleugels van een steeds wisselend Gents huis (Time 2003 wordt getrokken door kc Nieuwpoorttheater, maar in het verleden traden o.a. Victoria en Vooruit als locomotief op) groeit Timefestival steeds uit tot een stedelijk spinnenweb dat een hele resem culturele locaties en participanten met elkaar verbindt. De formule staat voor dynamiek in de stad, beweeglijkheid, en veranderlijkheid. We zijn het intussen wel al gewoon, Timefestival bestaat met deze zesde editie al meer dan tien jaar, maar toch worden we telkens weer verrast.
Voorstellingen van de Columbiaanse antropoloog en theatermaker Enrique Vargas zijn eigenlijk geen voorstellingen. Het zijn ervaringen. Kijken doe je bijna niet, voelen, ruiken en horen des te meer. In zijn labyrint nemen Vargas en zijn medeplichtigen je bij de hand door een wereld waarvan je dacht dat die niet bestond.
Als je onder de naam Antigone roem verwerft, moet je als theatergezelschap toch wel eens uitpakken met dat prachtige gelijknamige stuk. Sophocles heeft er dus weer een bewerking van zijn tekst bij en zal er gedurende zijn verblijf in het hiernamaals wel nooit in slagen ze allemaal te lezen. Antigone is en blijft een prachtig werk. Maar hoe breng je nu zon Grieks meesterwerk van Sophocles vandaag op de Vlaamse podia?
Soms vraagt een mens zich af waar hij mee bezig is. Een uurtje rijden om een theatervoorstelling te zien, tot daaraan toe. Een halve dag op de trein doorbrengen om een buitenlands theaterpareltje te proeven, ook nog goed. Er zijn gekkere dingen in t leven, zoals met het vliegtuig even over en t weer naar Athene om een theatervoorstelling bij te wonen.
Wat denkt u nu?
Op maandag 28 april 2003 werd op verschillende locaties in Vlaanderen de eerste aflevering geprojecteerd van Poes Poes Poes. Victoria en De KOE kondigden deze coproductie aan als een uniek theaterfeuilleton-op-doek. Het concept is inderdaad een uniek gegeven. Wat er daadwerkelijk getoond wordt, is echter minder uniek, origineel of relevant. Een kritische toeschouwer moet dan ook opmerken dat Poes Poes Poes eigenlijk een zelfde opgeblazen hype is, als het eclipsfenomeen uit 1999 dat er de losse basis voor vormt.
Vincent Van Gogh is een mysterieuze mythe geworden. De feiten zijn eenvoudig, de visie erachter, de interpretatie niet. Moeten we maar gewoon genieten van de schilderijen van een geniaal man, het achterliggende wegmoffelend om toch maar met een zuiver geweten te kunnen kijken naar al dat moois? Bas Heijne koos ervoor dit niet te doen. Hij aanvaardde niet zomaar de vertelsels over Van Gogh. De schrijver (be-)schreef hem. ZT Hollandia, met Johan Simons en Leonard Frank aan de regietafel, brengt met grote bezieling een stuk dat verder reikt dan Zuid-Frankrijk, dat zelfs verder reikt dan de grote Vincent Van Gogh. Vincent liet met zijn dood een kostbare erfenis na: een boodschap over de essentie van het leven en het niet leven.
Het is intussen alweer even geleden dat het Noord-Hollandse theaterlandschap grondig hertekend werd. Hollandia ging samen met het Zuidelijk Toneel, dat met Ivo van Hove tg Amsterdam ook een opvolger aanleverde voor directeur Gerardjan Rijnders. Vandaag zijn alle ogen gericht op hun bewerkingen van Vrijdag (H. Claus) en Shakespeares Othello.
De voorstellingen van Les Ballets C de la B hebben altijd een breed publiek aangesproken, met Foi van Sidi Larbi Cherkaoui stonden de verwachtingen weer hoog gespannen. De populaire mix van dans, muziek en woord blijft tot de verbeelding spreken. Deze keer werd er geopteerd voor hoofse ars-nova-muziek in een uitvoering van Capilla Flamenca.
Oorlogje spelen Het is altijd actueel. De Roovers kruipen in Blue Remembered Hills in de huid van een groepje kinderen dat in de Engelse bossen speelt terwijl de Tweede Wereldoorlog volop aan de gang is. Ze voelen de directe gevolgen van de oorlog: allemaal hebben ze wel een vader, oom of kennis die meevecht aan het front.
De Tweede Wereldoorlog heerst. Enkele kinderen in Engeland spelen de oorlog na. Ze verstoppen zich, willen soldaat worden en maken zelf hun eigen slachtoffer. Ze doden een eekhoorn, maar daar blijft het niet bij. Donald Duck, een jongetje dat door de kinderen gepest wordt, heeft het erg moeilijk met de oorlog. De wreedheid van de andere kinderen wordt hem uiteindelijk fataal. Dat is het verhaal van Blue-Remembered Hills.
In het Gentse kunstencentrum Nieuwpoorttheater wordt nogal wat aandacht geschonken aan het voeren van openbaar onderzoek. Dat resulteert dit jaar niet alleen in regelmatige Potlach-parties maar ook in de zogenaamde Dorkbot-avonden. Ondertitel: People doing strange things with electricity . Wij struikelden in de eerste plaats over de vele kabels en vroegen daarom toelichting aan Jan de Pauw, die samen met Lieven Menschaert en Guy Van Belle als drijvende kracht achter de Dorkbot-avonden fungeert.
Opnieuw brengt toneelspelersgezelschap STAN het publiek in vervoering. Deze keer met Vraagzucht, een voorstelling van Jolente De Keersmaeker, Frank Vercruyssen en Thomas Walgrave. Ze baseerden zich op teksten van onder meer Raymond Carver, Max Frisch, Hanif Kureishi en Haruki Murakami, waardoor het stuk een compilatie is geworden van diverse kortverhalen. Centraal echter staan de vragen ooit neergeschreven door de Zwitser Max Frisch. Vragen over liefde, over hoop, over vriendschap, geld en vaderland. Vragen waarvan de toeschouwers weten dat ze belangrijker zijn dan de antwoorden ervan. Vragen die stiltes uitlokken of hier en daar een schaterlach.
Een bijl hakt met speels gemak in op een onbeduidend, lastig oud vrouwtje. Met haar fortuin geven verschillende verpauperde families een nieuwe richting aan hun leven. De moord op het gierige vrouwtje redt elk gezin van een armtierig, luizig bestaan.
Twee mannen mijmeren op podium over de schuldvraag. In een circulaire vertelling ontwikkelt zich een pervers pleidooi voor misdaad. Of beter: een perverse apologie van misdaad in naam van het nieuwe woord.
Tegenwoordig hebben velen heel wat kritiek op de huidige consumptiemaatschappij. De koper wordt bestookt, en zo ook gemanipuleerd, door de talrijke slogans van allerhande merken. Deze kritiek uit zich in de plastische kunsten, in de muziek, in de literatuur, Kortom, alweer wordt kunst gebruikt als middel om ongenoegens te uiten, zo ook in het theaterlandschap. Compagnie De Koe brengt, onder regie van Peter Van den Eede, het grote verleidingsspel naar voor waar ieder mens dagdagelijks en overal mee wordt geconfronteerd, namelijk reclame. Het stuk noemt DropDeadMoney.
Wim Vandekeybus en Ultima Vez verbazen de toeschouwers alweer met een toch wel zr geslaagde combinatie van muziek, dans, film en woord. Ze stellen voor: Blush.
Op 19/1/'03 nam ik, voor het muziektheatergezelschap Tirasila, deel aan het eerste Salon van het Vlaams Theater Instituut met als thema de spreiding en touring van Vlaamse podiumcreaties in Vlaanderen en buitenland. Onder de deelnemers bevonden zich o.m. vertegenwoordigers van structureel en projectmatig gesubsidieerde theater- en muziektheatergezelschappen, van kunstencentra en culturele centra, verkoopsbureau's en enkele theaterwetenschappers. Een gezelschap van goed 40 personen die daar bijna allemaal in gesubidieerde loondienst kwamen meedenken over het opgegeven thema. De discussie draaide al gauw rond 'overaanbod'.
Jelle Meander maak je niks wijs. Hij weet wat hij wilt. Een debat is geen losgeslagen cafdiscussie, maar een perfect getimede gespreksronde. Aanwezig waren onder meer een muzikante met een passie voor John Cage en een doctorandus in de wiskunde met een obsessie voor het oneindige.
Een debat voeren aan tafel is ongetwijfeld boeiend, het verder doorpraten via je toetsenbord en een resem toestellen en kabels is helemaal anders. Het verschil in bereik en tijdsbeleving tussen beide mediums is cruciaal voor het debatconcept van Inter/act.
Tijdens het open gesprek met PBU zijn een aantal uitdagende stellingen geponeerd, die bijzonder verleidelijk klinken en logisch lijken. De grens tussen fictie en realiteit onder de loep genomen vanuit het principe van de massapsychologie en mediamanipulatie. Genoeg stof tot discussie en behoorlijk kritische vragen waren het resultaat. We gaan u niets onthouden, meer nog we nodigen u uit deze tekst met uw overpeinzingen in leven te houden.
Het belooft nooit veel goeds als 9 mannen en 2 vrouwen op de zolder van een oud pakhuis rond de tafel kruipen om de afschaffing van de democratie aan te kaarten. Publieksmenners en oproerkraaiers van dienst Twee Woorden zweren evenwel bij de strijd met het woord. Ze nodigden een bont gezelschap uit om hun theorien te testen en de plannen te perfectioneren. Ondergetekende was er n van en dit stukje zou een reconstructie van het rondetafelgesprek moeten zijn.
Een debat over hypnose, het lijkt een oneindige discussie over duistere fenomenen met een schare new-agers In de Visserij ging het er donderdag echter helemaal anders aan toe. Guy Van Deuren -de moderator- is er rotsvast van overtuigd dat hypnose werkt, maar plaatst hypnose binnen een ander vakje: niet die van occulte levensvisies, maar binnen het domein van de wetenschap (daarbij speelt de psychoanalyse een fundamentele rol). De rode draad in de discussie vormde de uitwisseling van fenomenen -hypnose, katharsis, trance, - en in welke mate die tot de begrippen fictie/realiteit behoren.
In tegenstelling tot wat de titel laat vermoeden, is Push up 1-3 geen stuk dat handelt over drie vrouwen, worstelend met complexen over hun borsten of iets dergelijks. Neen, auteur Roland Schimmelpfennig en regisseur Jasper Brandis hebben wel degelijk dieper nagedacht alvorens respectievelijk tekst en theater ten berde te brengen. Met Push up 1-3 brengt Het Toneelhuis een stuk waarvan de titel voornamelijk in de bedrijfssfeer moet gezien worden, het hogerop raken in een bedrijf, anders gezegd. The sky is the limit was dan ook oorspronkelijk een subtitel voor deze uitvoering.
Het nieuwe stuk van de Koe wordt gespeeld door Bas Teeken en Peter Van den Eede. Maar zo nieuw is het stuk eigenlijk niet. Het is het eerste theater dat gebracht werd door de Koe en dat wordt nu om de zeven jaar herhaald. De acteurs hebben afgesproken om dit vol te houden tot hun zevenenzeventigste.
Oorlog is een schaakspel waarin generaals en andere opperbevelhebbers troepen laten bewegen als waren het pionnen, torens of lopers. De ratio van de strijd is er n van winnen en nemen wat je te pakken krijgt. De woorden van een Amerikaans president liegen er niet om. Maar zijn perverse logica van macht en onderdrukking laat hem ter plaatse trappelen, onafwendbaar gravend aan een afgrond. Is er dan geen enkele andere weg? Weg van dit verdriet? Geweld heeft de rede geraakt en haar een andere inhoud gegeven.
In 2001 gingen twee studenten, onder regie van Marijke Pinoy, aan de slag met een tekst van Arne Sierens. Het begon als een examenproject, dat trouwens veel lof oogstte bij pers en publiek, en is ondertussen reeds twee maanden te zien in heel Vlaanderen: Colette (Mouchette).
Deze week kreeg het publiek de kans om in de Vooruit kennis te maken met het oeuvre van Xavier Le Roy. De solo self-unfinished (1998) van deze a-typische danser, choreograaf n bioloog roept veel vragen op.
Compagnie De Koe pakte in 1989 voor het eerst uit met De Gebiologeerden, een voorstelling waarin Bas Teeken en Peter Van den Eede de handen in elkaar sloegen. Mt succes! Nu, veertien jaar later, wordt het stuk hernomen en lokt het - terecht - nog steeds volle zalen.
Het was met een zekere opgetogenheid dat ik 'Zijde daar', de nieuwe van
Toneelgroep Ceremonia, ging bekijken. Na grotere producties als 'Vadria',
'Diep in het bos' en 'Zwarte vogels in de bomen', waarin het unieke
universum van De Volder evenzeer bedreigd als versterkt werd door de
muzikale inbreng van compagnon Dick Van der Harst, trok De Volder zich voor
dit stuk op aloude wijze terug met harde kern Johan Knuts, Ineke Nijssen,
Hendrik-Hein Van Doorn en deze keer ook Benjamin Van Tourhout. Weer tijd
voor intimiteit dus. En daar was ik bijzonder op gebrand.
Eric De Volder maakt sinds jaar en dag felgesmaakte producties over de tragiek van het dagelijks leven. Deze week ging in het Gentse Niewpoorttheater zijn jongste telg Zijde daar in premire.
Voor het eerst slaan DASTHEATER en KVS/de bottelarij de handen in elkaar. Samen brengen ze Rusland voor beginners, een overweldigende mix van muziek, beeld en theater. Men noemt het een collectief werkstuk met gelijkgezinden.
Fink of het uniform van de liefde is een monoloog, geschreven en gespeeld door Dimitri Leue. Finn, een gewone jongen, ontmoet een betoverende dame. Lena De Molenaere. Die naam! Dat lijf! Die uitstraling! Een typisch geval van acute verliefdheid dus.
Theater De Schaduw komt met een stuk op de planken dat handelt over de Cambodjaanse prins Sihanouk. Hij wil alles zo goed mogelijk voor zijn volk; maar toch loopt het fout. Dat wordt allemaal verteld in het stuk, maar het is erg moeilijk te begrijpen als je vooraf nog niets weet over de Cambodjaanse geschiedenis. Als u daar een grote fan van bent of gewoon een genteresseerde, dan is Sihanouk wel aan te raden.
Ook een Marokkaan is mens. Maar is hij daarom ook toeschouwer? Terwijl de marketing- en reclamewereld allang elke consument op zijn eigen, specifieke manier benadert, slaat de toneelwereld zichzelf voor de borst: iedern moet komen kijken. Vandeneedevandeschrijvervandekoningendiderot gaat de uitdaging aan en verkent de mogelijkheden van theater tot in het absurde.
De wereld is een schouwtoneel, besloot Vondel al in de zeventiende eeuw. Maar is het schouwtoneel ook de wereld? De Queeste oordeelde van wel en verving de geplande voorstelling Schaamhaar op de valreep door Shock, ingegeven door de dwingende actualiteit. Een verstandige beslissing of een late stuiptrekking van uitstervend politiek theater?
Praten kan iedereen. Spelen niet. Ensemble Leporello zet de hele discussie over kunst of engagement naast zich neer en kiest voor theater zonder franjes, waar spelplezier primeert. Als in een kinderlijk verkleedpartijtje vermaken de spelers het publiek en zichzelf.
Dimitri Leue brengt ons na Maura of de zeven magen der eenzaamheid, Zarah of de vogels komen terug uit het zuiden, Het kleine sterven, Zee-majeur/Zee-mineur en Azen een nieuw hoofdstuk uit zijn Grote boek der liefde. Fink of het uniform van de liefde is een spitsvondige monoloog geschreven en gebracht door Dimitri Leue. Op de bhne wordt hij bijgestaan door de aanvullende vleugelpianisten Toon Offeciers en Thomas De Prins. Voor het decor was er een samenwerking met kunstfotograaf Tony Le Duc die de huid: het eigenlijke uniform van de liefde, in een andere context plaatste een uitmuntende zygote.
Op vrijdag 29 november 2002 werd de Les Ballets C de la B- voorstelling Lac Des Singes, die op 20 mei 2001 in premire ging, na een uitgebreide internationale tournee voor de laatste keer gespeeld in Cultuurcentrum Westrand. Er werd nog voor de laatste keer naar de pijpen gedanst van Hans Van den Broeck. De charmante voorstelling was geen absolute you must have seen ..., maar wel een intelligente en humoristische staalkaart aan bewegingen en beelden.
Een goede song staat of valt met de drumpartij. De drummer mag dan steeds een beetje achteruitgeschoven zijn op het podium, verscholen achter zijn drumstel leidt hij de band in goede banen. Het blijkt een ongeschreven wet te zijn in de rocknroll. En nu, met Tambours Battants blijkt die ook op te gaan voor het theater.
Donderdagavond liep de zaal in het CC van Strombeek weer vol. Deze keer was het voor de voorstelling Er zal iemand komen, geschreven door Jon Fosse en gespeeld door Theater Zuidpool. De drie acteurs, Jobst Schnibbe, Eva Schram en Bob Snijers maakten er een fantastische avond van, althans voor mij.
Bij Tsjaikovsky's Zwanenmeer denkt u waarschijnlijk meteen aan jonge ballerina's en elegante slanke bewegingen, maar het kan ook anders. Met bejaarden bijvoorbeeld.
