Gewapend met een powerpoint presentatie vol (on)belangrijke nieuwsfeiten zapt stand-up comedian Joost Vandecasteele meer dan een uur lang tussen de Buddenbrooks, wikileaks en het einde van God. 

Vrouw zit op een stoel, gezicht naar publiek.
Man met hamstermasker op een andere stoel, rug naar publiek.
Masker kijkt de zaal in.
Beiden drinken wijn

Vertakt Water is een stuk over een man en een vrouw. Hun liefdesrelatie loopt op de klippen. Enkele jaren later moeten ze toevallig samenwerken. In een museum moeten ze een tentoonstelling over Leonardo Da Vinci voorbereiden. Ze bespreken samen zijn schilderijen maar ’t blijkt moeilijk om hun huidige werk en turbulente privé-verleden te scheiden van elkaar. De liefde is misschien niet zo dood als ze dachten…

Voor het tweede jaar op rij werd Ilay den Boer geselecteerd voor Het Theaterfestival. In Monty bracht hij het derde van zijn zesdelige theaterreeks Het Beloofde Feest waarin hij aan de hand van zes persoonlijke familieportretten de complexe Joodse geschiedenis onderzoekt.

Als er één ding is wat in elke sector gebeurt, dan is het netwerken. En de culturele sector, met al die vernissages, finissages, lintjesknipperij, infodagen, premières en dernières, is hiervoor de sector bij uitstek. Aspirant-journalist, conservator, jong-maker, technieker, communicatie- of productiemedewerker, baliehelper, programmator, acteur, suppoost, zakelijk of artistiek leider... Noem iemand en ik toon u een netwerker. Maar het is en blijft een vies woord (waar helaas geen synoniemen voor zijn) en het blijft een heel gedoe.

Vandaag geen regen, deze avond loopt het festivalcentrum vol met mensen. Ze babbelen, lachen en drinken een glas. Ongemerkt tikken hun voeten en heupen mee op het ritme van de Afrikaanse achtergrondmuziek. De Congolese spelers vermaken zich prima, een van hen is jarig en een lachend joyeux anniversaire klinkt door het donker. Dat ze kunnen feesten voelde je al in de zaal maar theater maken?

Boyamba Belgique is een historische documentaire van Dries Engels en Bart Van Peel waarmee ze van een geschiedkundig detail een avontuurlijke speurtocht maken. Ze gaan op zoek naar de man die vijftig jaar geleden, de dag voor de Congolese onafhankelijkheid, de sabel van Koning Boudewijn afnam toen die in een praaltocht in de Koninklijke wagen voorbij reed. In de Blauwe zaal van deSingel werd gisteren de film, die maar nipt afgeraakte, voor het eerst publiekelijk vertoond.

Geselecteerd voor Het Theaterfestival moest Peter Gorissen, enfant terrible van het Vlaams theater, zijn afscheid in Monty aan de toneelwereld overdoen. Hoe gek is dat.

I happened to pick up a little booklet about the work of French choreographer Jérôme Bel. Bel is famous for rejecting formalism and refusing to put anything that looks like a trained dance move on stage. He uses bodies and they move on stage, but he’s less  interested in dance for its own sake than he is in bodies as cultural products. Gerald Siegmund, one of the booklet’s authors states, “The body as such does not exist. All we know about it is determined by signs or signifying social and scientific practices such as the world of fashion, astrology or history, which in turn create that which we call a body.”

Geluk. Het houdt er zovelen bezig, in alle landen van de wijde wereld. De Franse schrijver Nicolas Chamford zei “geluk is geen gemakkelijke zaak: het is erg moeilijk om het in ons zelf te vinden en onmogelijk om het ergens anders te vinden.”  Zijn Vlaamse collega, Johan Daisne sprak dan weer als volgt: “Rijken hebben honderd rozen nodig voor een druppel parfum. Dat is luxe. Het ware geluk bestaat erin doorns te verzamelen en een roos te vinden.” Of Salvador Dalí: “Wie zou niet liever dom willen worden door het geluk, dan wijs door schade en schande.”  En er zullen vast nog wel enkele haiku’s van Van Rompuy het onderwerp bespelen.

Beste lezer van mijn column van vrijdag 27 augustus in deze krant:
u dacht misschien dat ik boos was, of dat ik het helemaal gehad had met theater, of toch theater zoals het vandaag bestaat. Ik moet mij nader verklaren.

Springville, een naam voor een dorp waar je zelf wel je huisje, tuintje, boompje zou willen zetten. En zie daar, op scène staat een schattig kartonnen huisje, met een schoorsteen waar plastieken rookpluimen in alle kleuren van de regenboog uitwaaieren. Een Pleasantville, zoals er duizenden zijn, waar alles peis en vree is.

... und das, obwohl kaum etwas vorhanden ist. Miet Warlop kommt in Springville ohne Sprache, ohne Geschichte und meist auch ohne Gesichter aus.

I’m sitting at a table listening to a group of young Belgian writers converse in Flemish. I don’t understand a word, but it’s clear these people are masterful in their ability to push mellifluous flows speech at each other and receive them effortlessly. It’s the same with speakers of any language. When you don’t understand a language you can really hear the music in it. The best playwrights make the most of this and the best actors are finely attuned to the writer’s musicality, making it a joy to listen to.

een gigantische dikke vrouw zit op het podium, vanop haar comfortabele hoogte kijkt ze om zich heen, onderwijl lekkers in haar lichaam proppend. Een magere, tengere man staat bij haar.

Oskar Kokoschka, een Oostenrijks expressionist, was een bijzonder man. Niet alleen wilde hij de perfecte imitatie van een ideale vrouw in een pop die dan voor hem als het gedroomde schildersmodel kon dienen, daarnaast was hij extreem gevoelig, bazig, seksverslaafd en licht gestoord. Dat is alleszins het beeld dat we van hem krijgen als we Kokoschka live! bekijken. Misschien zijn deze eigenschappen eerder kenmerken van de spelers/makers die gisteren in het interview al verklaarden dat ze niet schatplichtig zijn aan Kokoschka maar aan zichzelf.

Die mediale Landschaft Flamens unterscheidet sich erheblich von jener Deutschlands. Besonders offensichtlich wird dies in der Kulturberichterstattung / Der Versuch eines Vergleichs.

Het parallelprogramma. Hoe lang bestaat het al? Vinden de mensen de weg naar de voorstellingen, debatten en expo’s die gelijklopen met Het Theaterfestival? Weet het parallelprogramma te beroeren?
We vroegen het aan enkele coördinatoren: de man die Het Theaterfestival op poten zette, Arthur Sonnen. De man die het coördineerde tussen 2004 en 2007, Michel Price en zijn opvolger, Don Verboven.

Het lijkt onwaarschijnlijk maar in Kokoschka Live! wordt met een vis tegen een blote derrière gekletst, bestaat de openingsscène uit een handvol naakte mannen en klinkt de muziek bij momenten vals. En toch was dit een straf stuk.

Fluks loopt hij elke dag door de gangen van deSingel. Hij leidde vier jaar na elkaar dit festival in goede banen en deze editie wordt zijn laatste. Voor hij de scène helemaal verlaat, spraken we bij de koffie met The Don van Het Theaterfestival.

“Elk van onze drie acteurs heeft drie oorlogen meegemaakt, dat geeft negen oorlogen”, dit wordt ons meegedeeld door de twee Duits-Belgische actrices, Julia en Sarah. Ze spreken kalm, bijna nonchalant, alsof ze veiligheidsinstructies geven in een vliegtuig dat niet zal opstijgen. De Irakese Mokhallad Rasem, regisseur van het jonge theatergezelschap, staat samen met landgenoten Ahmed en Duraid strak in het pak de zaal in te kijken. Allen spelen ze zichzelf, allen vertellen ze persoonlijke verhalen, gebonden door één woord:oorlog.

1:Songs is een microscoop  waaronder klassieke theaterteksten een onvermoed leven blijken te leiden. Een voorstelling waarin gewijde toneeltaal afgebroken wordt tot haar sentimentele essentie. Uit het puin verrijst de tekst met een herwonnen, rituele kracht. 

Zondagavond vond na de laatste voorstelling van Irakese Geesten een nabespreking plaats in Monty. Onderwerp was 'Arabisch teksttheater'. Moderatrice van dienst was Els Steegmans van Schrijverspodium, gesprekspartners waren Mesut Arslan, programmator van het Festival 0090 en ex-jurylid van Het Theaterfestival, en Mokhallad Rasem, regisseur van Irakse Geesten. Een verslag.

De poëtische sfeer van Unfold in woorden vatten is onmogelijk. Deze beeldende dansvoorstelling voor kinderen van Kabinet k en Kopergietery draait eerder om beleven dan begrijpen. Maar het gevoel slaat over. U moet al een zeer koel mens zijn als dit u onberoerd laat.

Choreografe Joke Laureyns en choreograaf-danser Kwint Manshoven werken op losse basis als docenten of makers voor de Gentse Kopergietery. Samen vormen ze het kleinschalige gezelschap kabinet k. Met deze vzw maken ze dansvoorstellingen die ontstaan uit een samenwerking tussen professionele dansers en kinderen. Hun recentste samenwerking met de Kopergietery, Unfold, werd genomineerd voor Het Theaterfestival.

Af en toe verlaten wij dit redactielokaal en begeven we ons naar één van de kleurige zalen in deSingel. Vrijdag gingen we naar 1: songs van Nicole Beutler met performer Sanja Mitrovic. Recensent Pieter 't Jonck beschreef het stuk als een cross-over tussen dans, opera en theater. Denk rockopera met bijwijlen een flinke portie distortion. Mitrovic gaat af en toe stevig te keer, in verschillende micro's tegelijk; zo werd er bijvoorbeeld letterlijk geblaft in de micro en gaf ze zich vol overgave over aan een “I know to well I'm going to die”-tirade terwijl ze instortte. Met haar droge “Sorry. Next song.” doorprikte ze de hysterie onmiddellijk. Het stuk is bovendien heel intertekstueel en refereert onder andere aan The Great Dictator en Emily Brönte's Jane Eyre. Allerminst gratuit gebrul dus.

Op zondagnamiddag waren ze nog druk aan het repeteren in het M HKA maar tijdens de lunchpauze kreeg ik dan toch de kans om Jeroen De Man en Vincent Rietveld van De Warme Winkel even te kidnappen voor een interview op het pleintje aan de Leuvenstraat. Kokoschka live! is een collaboratie van De Warme Winkel, Veenfabriek/Touki Delphine en Nieuw West/Marien Jongewaard.

Vorig jaar mocht Jan Decorte op Het Theaterfestival aantreden met Wintervögelchen, een bewerking van Shakespeare’s A Winter’s Tale. Hij is nu terug van helemaal niet weggeweest met Bakchai, zijn versie van de Bacchanten van Euripides. 

The program notes for 1:Songs say, “Behind a row of microphones…she sings, speaks and screams…as if it were a concert.” Performer Sanja Mitrovic does exactly that. It looks like a concert to me, but an uptight one.

Op zijn zestiende speelde hij in het kookprogramma ‘Fantastisch Eten’ en leerde kinderen algemeen beschaafd Arabisch op de Iraakse TV.  Maar al gauw ontdekte hij dat zijn hart bij het theater lag. Regisseur Mokhallad Rasem verzamelt staande ovaties en lovende recensies met Irakese Geesten, een experimentele weergave van de Irakoorlog. Wij peilden naar het geheim achter zijn succes.

Nicole Beutler is een Duitse choreograaf, performer en curator die in Nederland werkt. Haar werk valt moeilijk onder één noemer te vatten; in haar creaties speelt ze met de grenzen van dans, performance en beeldende kunst. In haar vorige stukken Lost my Quiet Forever en Les Sylphides nam ze de oudere kunsttakken barok en ballet onder handen. Met 1:Songs creëerde ze samen met de in Servië geboren performer Sanja Mitrovic en de Britse muzikant Gary Sheperd een veelgelaagde voorstelling over een oud thema uit de (toneel)literatuur.

We leven in een eindtijd. Er is niets meer te zeggen of te doen dat nog nieuw of van belang is. Als u het ons vraagt, wijst alles erop dat de eindigheid hét thema van het komende theaterseizoen wordt.
Het is onbekend wanneer de eindigheid zich finaal zal doen gelden. Twintig jaar geleden, toen Het, Vlaamse, Theaterfestival voor het eerst plaatsvond, kwamen alvast een hoop dingen ten einde. Wij selecteerden een aantal van de meest significante voor u.
1991 betekende het einde van:

Ook dit jaar werd er weer duchtig kritiek geuit op de keuze van de jury van Het Theaterfestival. En op de samenstelling van de jury zelf. Dat was vroeger niet anders. Een overzicht van veel van hetzelfde, door de jaren heen.

Wijlen Wim Van Gansbeke is verworden tot een mythologische recensent. Deze man werd gisteren gefêteerd met een verzamelbundel van zijn werk. Gekoppeld aan deze boekpresentatie organiseerde de uitgeverij EPO een debat over de rol van hedendaagse kunstkritiek.

DeSingel komt tot leven, de officiële aftrap is een feit. Na de nodige bedankjes van Jerry Aerts, artistiek leider van deSingel en aftredend Theaterfestivaldirecteur Don Verboven, wordt op het podium van een kale Blauwe Zaal Benjamin Verdonck aangekondigd. Benjamin is nu twee structurele subsidies lang - dus acht jaar -  kind in huis bij Toneelhuis, waar hij verscheiden voorstellingen creëerde en afgelopen jaar zijn Kalenderproject afrondde. In dit laatste project werd duidelijk dat zijn intenties belangrijker zijn dan de esthetische effecten van zijn creaties. Met ingrepen van publieke ongehoorzaamheid in het stadsbeeld, zoals het afhuren van Clearchannel reclamepanelen (en die een week volledig wit laten zodat ze meer dan ooit opvallen) presenteerde hij zich als progressief maatschappijkritisch, origineel en inventief in de omgang met zijn persoonlijk ideeëngoed. 

Otaku is de eerste 'grote zaalvoorstelling' van Joost Vandecasteele, vermeldt hij zelf met enige trots. Met een simpele formule; een ludieke powerpointvoorstelling over de geschiedenis en de toekomst van België, Brussel en Joost zelf, weet Vandecasteele een diverse reeks thema's en kritische inzichten aan te snijden. Of deze diversiteit een uitgesproken nood is of een gevolg van het hier en daar aangevallen informatietijdperk, dat is niet echt duidelijk. Zo zijn er wel meer dingen 'niet echt duidelijk'. Of Joost in zijn tot 'politiek theater' uitgeroepen stand-up gelul ook werkelijk een mening heeft
bijvoorbeeld. Want met alle ironie, fictieve nieuwsitems en verbogen geflirt met idealisme wordt het wat moeilijk op te maken wat nu eigenlijk het punt of de denkrichting is van Otaku.

Natuurlijk, die Joost Vandecasteele! Ik zit in de Bourlaschouwburg en kijk naar zijn jongste worp Otaku, de Japanse term voor personen met één of andere intense obsessie, meestal voor manga of anime.  Wanneer zijn eerste woorden door de zaal schallen, herinner ik me onmiddellijk zijn wekelijkse column op Radio 1: Ongehoorde meningen.  Meestal voor één van de gezinsleden rond tafel het teken de radio ernaast het zwijgen op te leggen, niet per se om de inhoud maar mans stemgeluid vormt naar mijn mening niet de ideale garnering voor een zaterdagse lunch.

Wanneer u door de gangen van deSingel slentert, op zoek naar de zaal van de voorstelling die u wilt bijwonen, moet u zich niet te zeer vergapen aan de architecturale bijzonderheden van het gebouw. Het valt inderdaad niet te betwisten dat deze kunstcampus soms opvallende gelijkenissen vertoont met het schuine en overhellende decor van Wienes Das cabinet des dr. Caligari. Maar verwijl toch ook even tussen de rode en de blauwe zaal en laat u beroeren door de foto’s van Kurt Van der Elst. Gedurende het hele Theaterfestival herbergt deSingel met de tentoonstelling jardin/cour enkele hoogtepunten uit het werk van deze theaterfotograaf.

In 1991 vindt officieel de eerste editie van Het Theaterfestival plaats maar het jonge festival heeft dan al een bewogen geschiedenis achter de rug. De drang een kwalitatief theateraanbod te serveren aan iedereen die daar behoefte aan heeft, wordt doorheen de jaren op verschillende wijzen geconcretiseerd.  Aan het woord is Arthur Sonnen, groot geworden bij het Holland Festival, theaterfanaat voor het leven en jarenlang directeur van Het Theaterfestival.

Dit is al mijn tweede artikel voor de Dagkrant. Mijn eerste ging over 1990 maar dat mocht de prullenbak in nadat ik op mijn vingers telde en ontdekte dat twintig jaar Vlaams Theaterfestival zijn oorsprong kent in 1991. Het jaar ervoor was uit de kunst, dat kan ik u nu wel vertellen. TV-series als Seinfeld en Twin Peaks zagen het levenslicht. MC Hammer rapte van Can’t touch this en Goodfellas van Scorsese - met de klasbakken De Niro, Liotta en Pesci - speelde op het witte doek. Ook gebeurde er in 1990 veel meer dat aan de actualiteit gelinkt kan worden. Er werden mensen vertrappeld in Mekka en olie lekte (Exxon Valdez) in Alaska. Maar daar gaat het dus nu niet om. 1991!

Uit het afgelopen seizoen puurde criticus-docent Karel Vanhaesebrouck, samen met actrice Manja Topper en performer Bernard Van Eeghem, de keuze van Het Theaterfestival. Aan de vooravond van deze editie peilden we naar enkele van zijn theateropvattingen.

Op de openingsavond van het Theaterfestival spreekt elk jaar een kunstenaar zijn of haar State of the Union uit. Dat kan een balans zijn van hoe het met het theater gesteld is, een manifest over waar het naartoe moet, een analyse, een voetnoot, een frisse wind, iets anders. Voor de twintigste editie van Het Theaterfestival is het de beurt aan Benjamin Verdonck maar de Dagkrant kon niet wachten tot hij op het podium klom. In een gesprek gaf hij ons dinsdagavond al een preview van wat hij in zijn State “mogelijk gaat vertellen” (bij het afnemen van dit interview was zijn tekst in het geheel nog niet klaar).