Een allegorie is een vorm van beeldspraak, die een hele zin of meerdere zinnen wordt volgehouden, in tegenstelling tot de metafoor, waarbij één woord door een beeld wordt vervangen. De Iraaks/Nederlands/Belgische Rodaan Al Galidi schrijft vanuit zijn Iraakse verteltrant allegorische teksten in het Nederlands, zowel romans als gedichten. Als we zijn nieuwe roman 'De autist en de postduif' beschouwen als een allegorische roman, dan is dat vooral omdat hij de Nederlanders beschrijft als een oersaai, bijbelvretend, simplistisch volkje van duivenmelkers. Maar er zijn meerdere redenen te bedenken waarom het procédé in deze roman niet werkt.

In vogelperspectief een zwartwitillustratie van een kat rustend op een tafel met twee stoelen, waarvan één alvast vooruitgeschoven. Een anoniem personage staat klaar om aan te schuiven. Je ziet alleen de benen en een stuk van de badmantel. De auteursnaam in witte letters. De titel in rooie letters. Het typeert de statische wereld van Krijn Peter Hesselink. Ik was niet mals voor zijn debuutbundel 'Als geen ander'. Zijn tweede 'Stil Alarm' vertoont wat beterschap. Er is flink gewied in woordenschat en beeldtaal, er is een gerijpte dichter aan het woord. In sommige gedichten lukt het om een wereld op te roepen voobij het triviale, dat het debuut van Hesselink kenmerkte. Toch ontwringt 'Stil Alarm' me een luide geeuw van verveling. Het talent van Hesselink is inconsistent.

Absurd! Dat is het enige predikaat dat ik kan bedenken bij de banvloek die de lijkenpikkers van het Vlaamse pontificaat uitspraken over de zelfgekozen dood van Hugo Claus. Anderhalf jaar later pivoteert getande raadsels van Patrick Conrad rond dit heikele thema. Claus zelf zou versteld staan over hoeveel dood zijn leven overschaduwt.

Ik heb iets met titels! Hetzelfde gedicht telkens weer is de titel van de debuutbundel van de jonge Sint-Niklase dichteres Lies Van Gasse. Automatisch zul je de gedichten in de bundel afwegen tegen deze overigens ondubbelzinnig programmatische titel. Schrijft deze jonge vrouw in haar drang naar perfectie inderdaad telkens hetzelfde gedicht? De gedichten in Traktaatjes van Maarten van den Berg krijgen door de verkleinvorm in de titel een zekere ambigue poëticaliteit toegemeten. De titel van de nieuwe, erg geslaagde bundel van Hanz Mirck is complexer en eigent zich een stuk realiteit toe dat buiten de dichtbundel ligt. In het laatste erg bevreemdende gedicht wordt een man overreden door een vrachtwagen met het discrete opschrift Archiefvernietiging.

Op 11 november trekken duizenden mensen naar de lijkenvelden van de Westhoek. De hoeveelheid achterneven, achternichten, verre nazaten en familieleden, die naar de oorlogskerkhoven van Ieper en omstreken komen afzakken om een laatste groet te brengen aan hun in de Eerste Wereldoorlog gesneuvelde bloedverwant, stemt tot nadenken. De Eerste Wereldoorlog sterft niet. Na 90 jaar blijft de nalatenschap bestaan. Dat komt ten dele omdat de oorlog zo tastbaar en zichtbaar is in het landschap van de Westhoek. Maar de Eerste Wereldoorlog liet ook een berg papier achter. In de jaren voor, tijdens en na de oorlog waande ieder zich plots dichter. Geert Buelens bracht met twee fenomenale naslagwerken orde in de onoverzichtelijke stapels gedichten uit de Eerste Wereldoorlog.

De Irakees Rodaan Al Galidi streek een tiental jaar geleden neer in Nederland. Dat was in de tijd dat een mens zonder papieren nog aangeschoten wild was voor de Nederlandse regering. Al Galidi bekwaamde zich van opvangcentrum naar opvangcentrum in het Nederlands en begon boeken te schrijven, zowel romans als dichtbundels. De mix van gortdroge humor, kritische en afstandelijke observatie en Iraakse verteltrant maakte van hem een ware succesauteur. Hij weigerde echter het 'generaal pardon' van de Nederlandse regering en trok naar België. In zijn vorige dichtbundel De herfst van de Zorro lag de wrange maatschappijkritiek er nog vuistdik op. Zijn nieuwste, De laatste slaaf, is een stuk complexer. De ironie kruipt hier onder de huid van de taal. Al Galidi leert met De laatste slaaf de Hollanders opnieuw lezen.

We zijn stilaan afgedwaald naar het tijdperk van de risicoloze poëzie. Wat te doen met deze Tritsmans? Zijn poëzie is zo conventioneel en zo afgemeten braaf. Op de Boekenbeurs mag hij aanzitten naast Hertmans en Nolens. Het risicoloze publiek, dat het jaarlijkse boekenevenement bezoekt, zal hij zeker aanspreken. Op dat vlak betreedt uitgeverij Nieuw Amsterdam platgetreden paden. Tritsmans vertegenwoordigt een reactionaire stroming binnen de Nederlandstalige poëzie: de brave huisvader en gemeenteambtenaar die poëzie schrijft voor alleman.

Vorig jaar al publiceerde Meulenhoff de uitstekende tweetalige bloemlezing Even dit, met een selectie van gedichten van de Amerikaanse dichter William Carlos Williams, hertaald door de Nederlandse dichter Huub Beurskens. In zijn nawoord had Beurskens het even over de ontstaansgeschiedenis van diens gedicht ‘The Parable of the Blind’, dat geïnspireerd was op het gelijknamige schilderij van Breughel. De bevindingen van Beurskens werden nadien in dichtvorm gegoten en vonden hun neerslag in het mooie gedicht ‘Schilderkunst en poëzie’ uit de cyclus ‘Vermist’ van zijn nieuwe dichtbundel Eigenlijk heb je alles al. De bundel bevat oorspronkelijke gedichten, een Trakl-cyclus, een groot aantal hertalingen van werk van andere dichters en ten slotte de kleine, fraaie cyclus ‘Het Vlot’.

Zuurstofschuld van Hans Groenewegen is geen dichtbundel van deze tijd. De realiteit schemert er nauwelijks in door. De sfeer ademt het gewijde halfduister van een middeleeuwse kapel waar nauwelijks licht doorkomt en zachte orgelmuziek uit het niets opborrelt. De voordracht van Ben Zwaal en Samuel Vriezen op de bijbehorende cd is gedragen en cerebraal. Eén keer becommentarieert de dichter vanuit zijn monnikenerker het wereldgebeuren. ‘Overgrootvader, waarom heeft uw huis zulke dikke muren/omdat, meisje, het geen nederlands huis meer is, maar een europees fort’, klinkt het ironisch in ‘het huis van thorbecke, brokstukken’. Zuurstofschuld is een ware verademing. Wars van hermetisme is deze poëzie van de omslagillustratie van Paul Klee tot de polyfone en polyglotte voordracht van het mooie ‘winterspitsalba’ een juweeltje van discrete eruditie en intelligentie.

De Hollandse uitgeverij Nieuw Amsterdam is in een paar jaar tijd verworden van een kwaliteitsuitgeverij tot een doorgeefluik van fletse dichtbundels en poëtisch proza, dat zich vermomt als dichtkunst. Ik was - om het even eufemistisch uit te drukken - niet erg onder de indruk van hun laatste poëzie-uitgaven (cf. de recente uitgaven van Martijn Benders, slamdichter Krijn Peter Hesselink,…).Vanwaar die evolutie ? Hoe komt dat toch ? Ik zou het niet weten. Misschien ligt het aan een in tussentijd vernieuwd redacteurteam, dat het niet zo nauw neemt met de grenzen van de literatuur ? Kouwes mag op zijn website trouwens beweren wat hij wil. Wat wij afgebakend hebben als poëzie ? Kouwes is geen poëzie.

Op de voorflap van Als geen ander, de debuutbundel van slamdichter Krijn Peter Hesselink had een cirkelvormige uitsparing moeten komen, waarin een zaadje. Met enige goede wil kon de lezer/koper het zaadje mits wat water en wat vruchtbare aarde laten uitkiemen tot een boom waarvan het wortelstelsel uit het boek zou groeien en het dure papier zou opvreten. Dat was een goed idee geweest! Het getuigt van een gezonde zelfrelativering van de dichter. Iets wat je zeker nodig hebt in het dichtersvak. Want wat betekent een dichtbundel nog? Een boekje meer of minder in de etalage. Wie maalt daarom?

Keren we even terug. Wat zei u? De Verzamelde Gedichten’van Martinus Nijhoff? Is dit nog steeds essentiële kost voor de rechtgeaarde liefhebber van Nederlandstalige poëzie? Gegarandeerd! Deze geannoteerde, nieuwe uitgave is reeds de tweede druk van een editie die eigenlijk stamt uit 2001. De rechtstreekse aanleiding voor deze verzamelde gedichten was het verschijnen van een historisch-kritische editie van het dichterlijk oeuvre van Nijhoff in 1992. De uitgave verscheen in 1993 in de reeks Monumenta Literaria Neerlandica in twee delen (drie banden). Niet elke dichter valt dit te beurt. Dit monumentaal werk was bestemd voor een gespecialiseerd publiek.

Enkele weken geleden had ik met de Nederlandse dichter Martijn Benders een interessante internetdiscussie over zijn debuutbundel Karavanserai. Ik vroeg hem onder meer of zijn bundel sjamanistische trekjes had. ‘Ik ben gekant tegen de idee dat Karavanserai een sjamanistische bundel zou zijn’, antwoordde Benders. ‘Dat is wellicht ten dele zo, maar het dekt de lading niet afdoende. De bundel maakt gebruik van bezweringen, vooral in deel drie, maar ’sjamanistisch’ of ‘religieus’ is de bundel an sich niet. Wat is het wezenlijke verschil tussen de magiër, de mysticus en de sjamaan? Die laatste heeft altijd een doelgroep nodig, een tribe. De voorlaatste heeft een godsbeeld nodig. De magiër heeft geen van beide nodig - hij bedrijft zijn kunsten niet voor derden en heeft ook geen boodschap aan een bepaalde theologische opsmuk. Als ik het toch iets zou moeten noemen, zou ik Karavanserai een magische bundel noemen. Dat dekt de lading beter, hoewel er allerlei andere elementen in verweven zitten.’

Als motto voor zijn nieuwe, fikse dichtbundel nieuwe sterrenbeelden koos Peter Verhelst een frase van songster PJ Harvey én een citaat uit Song to the Siren van Tim Buckley, de vader van Jeff Buckley. Beide heren stierven op zeer dramatische wijze met een tussenpoos van een kwarteeuw. Song to the Siren wordt hier toegeschreven aan This Mortal Coil, het gelegenheidscollectief rond Ivo Watts, het brein achter het Britse alternatieve muzieklabel 4AD, dat in de jaren negentig een drietal albums produceerde van volstrekt wisselende kwaliteit maar net deze ene song naar een ongekende, etherische hoogte en wereldbekendheid dreef. De omfloerste, androgiene stem van Tim Buckley werd door Watts vervangen door de frêle sirenenzang van Elizabeth Fraser, muze van de Cocteau Twins. De nieuwe bundel van Peter Verhelst bevat een snuifje doodsdrift van Buckley, een portie levensdrang van This Mortal Coil en een pak uitmuntende gedichten.

Dichter Piet Gerbrandy en filosoof Andreas Kinneging hebben een brievenboek uit. Het Goede Leven gaat over het verval van de westerse beschaving. De westerse moraal is naar de vaantjes. Dat is hun gemeenschappelijke uitgangspunt. Over analyse en oplossing raken ze het nooit eens. Na zestien brieven – woord en tegenwoord – houdt het boekje abrupt op. Wat is de zin dan van zo’n publicatie? Beide denkers gooien wel gul en gretig met klassieke referenties en met erudiete kennis. Het Goede Leven is een mooie stijloefening, maar het biedt de lezer geen soelaas…

Ik had het vermoed. Ik voel het bijna wanneer een meesterwerk op me afkomt. Ik heb gelijk gekregen. Er zijn weinig cd’s die bij een eerste luisterbeurt onmiddellijk zo met je aan de haal gaan als de nieuwe cd van de Franse minnestreel Jean-Louis Murat. Een eerste blik op de hoes, de beginklanken van ‘La légende dorée’ en je weet meteen dat je goed zit voor iets meer dan een half uur en dat je hier met een kanjer van formaat te maken hebt. Oh, je zult hem misschien niet op de radio horen, daarvoor is hij gewoon té goed, maar ‘Tristan’ werkt bijna verslavend en doet verlangen naar meer.

Het leek er even op dat hij nooit meer zou terugkeren. Alain Bashung, de meest poëtische van alle Franse chansonniers, is zeker niet de productiefste. Maar de wegen van een doorleefde zanger zijn ondoorgrondelijk. Meer dan zes jaar na het bejubelde ‘L’Imprudence’ is er eindelijk een nieuw werkstuk van de meest avontuurlijke bard van de hexagone.

De middeleeuwse kannunnik Lambertus van Sint-Omaars gaf de term ‘monnikenwerk’ zijn definitieve betekenis. In 1120 voltooide hij zijn imposante ‘Liber Floridus’, de allereerste geïllustreerde encyclopedie ter wereld, die alle toenmalige kennis in één groot boekwerk samenvatte. Volgens de vrome Lambertus bestond de wereld uit twee afzonderlijke platte schijven, die van elkaar gescheiden werden door de baan van de zon. Het lege gedeelte was nog onbekend gebied voor de ‘kinderen van Adam’. Zij bewoonden de tweede schijf met de door zeeën omringde aloude continenten Europa, Azië en Afrika. Het Heilig Land was voor hem het centrum van de wereld. De Antwerpse dichter Bert Bevers schreef een tijdloos dichtwerkje met de kannunnik Lambertus als centrale figuur.

Eric Rosseel heeft een nieuwe dichtbundel uit. ‘Zwartwitfoto’s’ heet ie en hij werd in eigen beheer uitgegeven bij de World Wide Association of Writers, een schimmig internetgezelschap, dat boeken op aanvraag produceert van auteurs, die elders geen stek vinden. “Erkende uitgeverij?” aldus Rosseel over zijn keuze voor WWAOW. “Om al die zever te moeten meemaken van datum mag er niet onder, gezever over het copyright van de foto's? Bah! Bij WWAOW: doe ik gewoon mijn zin. Liever 5 mensen waarvan ik weet dat ze de bundel echt gelezen hebben dan voor 1000 onnozelaars op de Boekenbeurs te moeten signeren.” Rosseel ontpopt zich in zijn recentste bundel als de Jos Ghysen van de Laaglandse poëzie met soms echt knappe gedichten en een zeg en een weetje over bijna alles wat in dit land gebeurt.

Arabische poëzie is weinig gekend in onze contreien. Daar komt stilaan verandering in. Bij Prometheus verscheen voor de leek een mooi vormgegeven bloemlezing met gedichten van de virtuoze dichter en kalief Abu ‘l-Abbas ‘Abdallah ibn Al-Mu’tazz. De gedichten werden vertaald door de Nederlands-Marokkaanse schrijver Hafid Bouazza als tweede deel van zijn Arabische bibliotheek. Het eerste deel Schoon in elk oog is wat het bemint verscheen vorig jaar en bevatte uitsluitend Arabische liefdespoëzie. De bibliotheek neemt gestaag uitbreiding! Intussen verscheen al een derde deel met de welluidende titel Om wat er nog komen moet. Pornografica. In de bloemlezing De zon kussen op dit nachtuur concentreert Bouazza zich op het oeuvre van de bij ons vrijwel onbekende Arabische prins Al-Mu’tazz.

Ik ben van oordeel dat een poëzierecensent zijn woorden moet kunnen wikken en wegen. Dichters zijn meer dan de rest van de kudde literatoren een bedreigde diersoort. Dichtkunst wordt alsmaar amechtiger in de marge van de kunst gedrumd. Debuten zijn schaars. Het zou dus niet zeker in mijn voordeel pleiten indien ik het debuut van Stijn Vranken zomaar tot spaanders zou hakken. Ik deed echt mijn best om hier poëzie in te herkennen. Een namiddagje in de lauwe lentezon bijvoorbeeld om alles nogmaals tot me te nemen. Helaas is er zeer weinig dat in zijn voordeel pleit. Ik had zin om dit artikel ‘Pamflet tegen Stijn Vranken’ te dopen, maar ik deed het niet. Toch, Stijn Vranken is hard op weg om de Pippi Langkous van de Vlaamse en Hollandse poëzie te worden. “Een vreugdje en een verdrietje hier en daar, niewaar, meneer… Dat is het wezen van de poëzie.”

Bijna tien jaar geleden ontmoette ik de toen nog compleet onbekende Christian Fennesz toen hij in Brussel was met zijn kompanen Peter Rehberg en Jim O’Rourke voor een oorsplijtende improvisatieperformance op laptop. Een concert van drie mannen op Apple Macintosh: in die dagen was dat nog ongehoord revolutionair. Het waren de hoogdagen van de Weense alternatieve muzieksien. Underground muzieklabels als Sabotage, Cheap en vooral het onnavolgbare Mego deden het kleffe imago van de klassieke muziekhoofdstad vergeten. Fennesz had net zijn eerste album Hotel Paral.lel uit op Mego. Een decennium later speelt hij samen met illustere grootheden als David Sylvian, Ryuichi Sakamoto, Mike Patton van Faith No More en Mark Linkus van Sparklehorse.

Dichter en essayist Erik Spinoy verheft zich in zijn laatste dichtbundel Ik, en andere gedichten boven elk esthetisch waardeoordeel. De pure techniciteit en plasticiteit van zijn woorden en verzen ontkrachten bij voorbaat elk kritisch oordeel. Ik wil u echter meteen waarschuwen voor de inhoud van deze bundel. Vooral in de eerste cyclus Ik gaat hij tekeer als DCI Eric Metcalfe in de Britse horrorreeks ‘Messiah’. Het is een echte afdaling in de hel van het verminkte en half vergane ding ‘ik’, die stinkende en rottende vleesbrij. Een gevoel van walging is dus ons deel. Maar, laten we wel zijn, dames en heren van de poëzie, ook dit is poëzie. Meer zelfs: Ik, en andere gedichten is een ijzersterke dichtbundel.

De carrière van de Amerikaanse grootmeester-jazztrompettist Jon Hassell is een voortdurende queeste naar de ultieme trompetsound. Zijn invloed op een jongere generatie van jazzmusici – die tegenwoordig vooral uit Noorwegen komt - is ongeëvenaard. Hassell vernieuwt zichzelf trouwens nog steeds opnieuw. In het kader van zijn Maarifa Street project werkte hij samen met de Belgische videokunstenaar Kurt d’Haeseleer en met de Noor Jan Bang, die eerder al speelde met Nils Petter Molvaer en Arve Henriksen. Het resultaat is een revolutionaire sound, die zijn gelijke niet kent in de wereld van de jazz.

Arie Visser moet zowat de meest onderschatte Nederlandse dichter zijn van de laatste eeuw. Dat heeft hij grotendeels aan zichzelf te danken. Zijn korte bestaan – hij overleed op 20 januari 1997 op 52-jarige leeftijd – was even chaotisch als zijn nagelaten publicaties. Hij vond pas innerlijke rust toen hij op 40-jarige leeftijd huwde met de Marokkaanse Chadia Moussadeq. Maar toen was het te laat. Zijn lichaam was al ondermijnd door intensief drugsgebruik en schrijversmisère. Tien jaar later werd hij ziek. Nog een paar jaar later was hij dood. Onder redactie van Oek de Jong, Guus Luijters en Wim Sanders verscheen een mooie, driedelige verzamelbox, die de dichter en zijn oeuvre in ere herstelt.

De najaarsoogst van internationale poëziebloemlezingen bij Meulenhoff oogt indrukwekkend. In enkele weken tijd verschenen lijvige boekwerken met een zeer verscheiden keur van gedichten van de Russische dichteres Anna Achmatova, van de Duitse auteur en nobelprijswinnaar Günter Grass en van de Australische dichter en beeldend kunstenaar Robert Gray. Tijd om eens te grasduinen in meer dan achthonderd pagina’s internationale poëzie.

Kan iemand mij eens de politiek van de Nederlandse en Vlaamse uitgeverijen met betrekking tot poëzie uitleggen? Ik vind de dichtbundel ‘Er staat een stad op’ van Maria Barnas een waardevolle dichtbundel. Ik vind Maria Barnas ook een goede dichteres. Maar van de Arbeiderspers verwacht je wat anders dan het boekje dat ik onder ogen kreeg. Het oogt goedkoop. De cover is spuuglelijk. De titel is slecht gekozen. Er staan te veel gedichten in. De bundel ontwaardt het talent dat Barnas ontegensprekelijk heeft. Mag ik de vraag anders stellen? Kunnen dichters nog kritisch zijn over de wijze waarop ze op de markt gegooid worden?

Ik hou van de poëzie van Ruth Lasters. Deze jonge Vlaamse, die eerder dit jaar ook al debuteerde met haar eerste roman ‘Poolijs’ en er meteen de debuutprijs 2007 voor in de wacht sleepte, schrijft gedichten, waarin ze met woorden en zinnen vat probeert te krijgen op de haar omringende werkelijkheid. Dat leidt tot een weloverwogen en overdachte dichtbundel, die zowel vormtechnisch als inhoudelijk bijna perfect in elkaar steekt.

Debuten van Vlaamse dichters bij grote uitgeverijen zijn zeldzaam en om te koesteren. Eén of twee per jaar en je mag al van heel veel geluk spreken. De Gentenaar Bernard de Bruyckere publiceerde tot nu toe enkel in literaire tijdschriften. Met de bundel de nieuwe keizer spreekt maakt hij meteen de sprong naar het allerhoogste. Dat er vaart achter zit, zal wel meer te maken hebben met de opzet van de bundel dan met de inhoud, die mijns insziens wat magertjes uitvalt. Aan de recensenten om daarover te oordelen.

Ik heb nooit begrepen waarom er zoveel heisa gemaakt wordt rond het Hollandse slamfenomeen Serge van Duijnhoven. Hij treedt veel op en dat zal wel een bijzondere gave zijn. Dichters die zichtbaar zijn, maken meer kans om populair te worden bij een bepaald deel van de bevolking. Als men zich maar aan de goede kant schaart – en in dit geval is dit de zijde van de deejays – dan pik je vast wat mee van hun sterrenstatus. Maar poëzie? Goh, ik lees weinig poëzie in de bundel ‘Klipdrift’. Wel hangt er een cd’tje vast aan de bundel, waarop van Duijnhoven nog eens zijn ding doet, begeleid door de muziek van dj Fred dB. Eens te meer een bewijs dat hij tot een recent verleden tijd behoort. Dj’s zijn voorbijgestreefd. De digitale schijf als geluidsdrager is ‘a thing of the past’. Leve de mp3! Dat geldt ten dele ook voor van Duijnhoven en zijn ‘slam’-poëzie

Er zijn van die dingen in het leven waar je niet aan voorbijgaat of die je niet zomaar verzwijgt. Toen ik de nieuwste essaybundel van de dichter-filosoof Maarten Doorman ter hand nam en enkele stukken uit het boek las, bekroop me plots de vrij absurde gedachte dat er een meetinstrument zou moeten bestaan om de waarde van poëzie te bepalen. Het zou moeten mogelijk zijn om de “dichtheid van woorden” in een gedicht vast te leggen volgens objectieve en concrete maatstaven. Doorman neemt het in één van de interessantste hoofdstukken van zijn nieuwste essayboek immers op voor de controversiële postmodernist Jean Pierre Rawie, die door de postmoderne critici schamper afgedaan wordt als een “romantisch dichter”. Doorman noemt het hoofdstuk provocerend “Jean Pierre Rawie als postmodernist”.

De cd Cinnabar Red Drizzle van de Amerikaanse Chinees Dajuin Yao liet ons achter in opperste verstomming. Misschien ligt het aan onze Westerse oren. Of misschien is het water tussen beide culturen gewoon veel te diep. ‘Cinnabar’ is een enig mengsel van Chinees-Mandarijnse poëzie en fragmenten uit de traditionele Chinese muziek bewerkt met de allernieuwste computer- en laptopsnufjes. Bij gebrek aan diepgaande kennis van de Chinese taal en cultuur blijft het ding voor ons grotendeels een gesloten boek. Maar we lieten ons wel gewillig meesleuren door de veelgelaagde en exotische combinatie van traditie en moderniteit die Dajuin ons aanbiedt. Het bestaan van een Chinese sonische avantgarde noopte ons tot een gesprek met de in Berkeley residerende Yao.

Het gaat zo te merken uitstekend met het Britse experimentele label Touch en zijn offshoot Ash International. Een keure aan artiesten strijkt een week lang neer in de Gentse Vooruit voor een audiovisueel spektakel om je vingers bij af te likken. Tegen de stroom en de commerce in brengt het label de ene na de andere kwaliteitsrelease uit van artiesten als Hazard, de Ijslandse componist Jóhann Jóhansson, geluidsarchitect Chris Watson en gitaar- en laptopvirtuoos Christian Fennesz. Pikant detail? Dezelfde Fennesz legt momenteel de laatste hand aan een nieuwe cd met vokale inbreng van ene David Sylvian. Een samenwerking om naar uit te kijken.

De Kortrijkse muzikant Pol Isaac speelde op het festival voor nieuwe muziek Happy New Ears een opvallende creatie met Gerrit Valckenaers, samensteller van het Klara-programma Mixtuur. Tijdens de vierde Page 3ree op vrijdag 22 november in de Gentse Minardschouwburg wordt het project nog eens overgedaan. Deze keer worden bij de muziek echter ook beelden getoond.

De Canadese componiste Sarah Peebles leverde een bescheiden meesterwerkje af op het kleine Californische label Cycling74, dat werk uitbrengt van artiesten die de muzieksoftware Max/MSP gebruiken om hun muziek te componeren. Peebles bevindt zich met het fijnzinnige Insect Groove in het selecte gezelschap van experimentele artiesten als Carl Stone, Tetsu Inoue en Kim Cascone. Insect Groove is een bijzonder geraffineerde collectie van insectengeluiden, traditionele Oosterse instrumenten en van door de computer gegenereerde klanken. Het album kwam er niet zomaar. Het bevat een verzameling tracks, die Peebles sinds ’92 componeerde.

Approximate Love Boat van Low Res aka Danny Zelonky uit ’98 is één van die plaatjes waar we nog steeds koude rillingen van krijgen. Het album klinkt tegelijk extreem en gevaarlijk tegendraads, onaards experimenteel en toch relatief toegankelijk. Zelonky was zijn tijd ver vooruit met dat album. Het publiek bleef stom en doof voor zoveel talent. Onze eigenste VRT gebruikte wel de sinistere intro van het nummer ‘Kilter’ als begintune voor een of ander nieuwsprogramma. De eigenzinnige Danny Zelonky doorbrak kort daarna als Crank nogmaals de geluidsmuur met het zinderende Wanton Phenomena (’98). Op het verfijnde Heftibag (’99) gooide hij het over een veel rustiger boeg. Het album klonk nog steeds erg experimenteel maar het accent lag hier al veel meer op melodie, jazzritmes en subtiele sfeerschepping.

Joost Fonteyne, programmacoördinator van het Kortrijkse jaarlijkse festival voor nieuwe muziek Happy New Ears, is vanaf 16 september een week lang curator van het programma Mixtuur op Radio Klara. Gedurende 4 uitzendingen mag hij 200 minuten muziek presenteren die een kijk bieden op het Kortrijkse festival voor hedendaagse muziek Happy New Ears, dat in oktober plaatsgrijpt en in binnen- en buitenland steeds meer erkenning krijgt. De combinatie Happy New Ears en Mixtuur belooft muzikaal vuurwerk. Tijd om even de schijnwerpers te richten op het meest eigenzinnige programma van de Vlaamse openbare radio-omroep.

De Zweedse technomuzikant Smyglyssna aka Henrik Johansson werd halfweg de jaren negentig opgepikt door het Amerikaanse label Plug Research. Na de pure techno van zijn debuut-ep Dold en twee tracks op de labelcompilatie Research and Development evolueerde hij naar een soort aantrekkelijke Scandinavische cold ambient en naar puur elektroakoestisch experiment op het door het Japanse label Meme uitgebrachte Ellipticiteter. Na een relatieve windstilte van een paar jaar en twee recente ep’s op Vertical Form bracht hij zopas de cd We Can Fix It uit.

De wereld is onrechtvaardig geschapen. Na jaren verguisd geweest te zijn, dringt het besef door dat het bulkt van het muzikale talent in Zuid-West-Vlaanderen. Kortrijk moet niet langer onderdoen voor Gent of Antwerpen. De culturele renaissance wordt ingezet met het tienkoppige ensemble Galatasaray – onlangs op Page3 – dat een gezamenlijk project opzette met het Kortrijks Symfonisch Orkest. Ook muzikale duizendpoot Piet Goddaer (32), frontman van Ozark Henry en Sunzoo Manley, mocht de puien van het Kortrijkse stadhuis betreden om de Klauwaertprijs in ontvangst te nemen voor zijn verdiensten. Hij blijft merkwaardig cool bij de lofbetuigingen die hem na tien jaar hard werken te beurt vallen in zijn geboortestad. “Het is gewoon een prijs die ik in ontvangst neem”, grijnst de goedlachse zanger die succes oogstte op Werchter en binnenkort als één van de headliners op de affiche van het Dranouterse Folkfestival prijkt. Van zijn derde cd Birthmarks gingen ondertussen al meer dan 20.000 exemplaren over de toonbank…

Ondanks een mislukte distributiedeal van het Britse undergroundlabel Skam met verdeler Ideal en een manifeste onwil om ook maar enige promotie te voeren of om interviews te doen, werd Bola’s Soup uit ’98 één van de meest besproken en invloedrijkste technoplaten van het decennium. Het fel gegeerde cultalbum plaatste Bola op één lijn met pakweg Boards of Canada, Autechre of Aphex Twin. De geheimzinnigheid rond het project werd nog versterkt bij het verschijnen van de mini-cd Mauver waarop de mysterieuze Bolaman experimenteerde met hiphop en met vokalen. Darryll Fitton treedt met een nieuwe release als Bola en het nevenproject Jello nu eindelijk helemaal uit de schaduw.

"Er bestaat een Ierse underground en ik maak er waarschijnlijk deel van uit. Maar ik leef eerder teruggetrokken. Ik ga niet veel uit. Af en toe pik ik wel eens een optreden mee. Ik ben niet de juiste persoon om te beoordelen of ik tot een 'scène' behoor. Ik denk wel dat de mensen hier tegenwoordig in iets anders geïnteresseerd zijn. Elektronica en experimentele muziek zijn er altijd geweest in Ierland maar ze krijgen de laatste tijd meer aandacht. Die aandacht zal in de komende 12 maanden zeker groeien." Aan het woord is Stephen Quinn, jongste telg aan de Ierse elektronica-boom. Als iquinn bracht hij net een eerste album uit op het Keulense Traum. In de loop der jaren slopen nogal wat vreemde elementen binnen in Quinn‘s muziek. Door de cocktail van invloeden bewaart hij iets van de warmbloedige, Ierse ziel. De bodhran-achtige ritmes van ‚In‘ en ‚Grace‘ en de melancholische elektronica van ‚Nus‘ of ‚Release‘ geven het album een onbestemde maar geheel eigen kwaliteit.

Gewapend met een dikke spliff en warrige dreadlocks die wapperen in de koele Gentse avondlucht kwam tot ons met de trein uit het verre Oostende de genaamde Daiphlux oftewel ene Cedric Pil. Op zijn eersteling mbrnjnftr of vrij vertaald ‘a beautiful nightmare’ op Aim Records schetst hij ons met de obligate geestesverruimende middelen een introspectieve en buitengewoon veellagige en eigenzinnige geluidswereld. Een flard Jean-Michel Jarre drijft voorbij. Dan een scheut acid jazz. Vervolgens een fragment musique concrète. Grillige breakbeats wisselen af met gevoelige melodieën. Een beneveld gesprek op het terras van de Gentse Video. Uniek want de mens Daiphlux verlaat nauwelijks zijn kot en reisde na lang aandringen speciaal voor dit interview naar Gent.

Köhn als tegenwicht voor de Ozark Henry’s en de Zorniks van deze wereld? Klote, want daar zal de Vlaamse reus Jürgen De Blonde waarschijnlijk heel hard om lachen. Köhn als vaandeldrager van de vaderlandse experimentele elektronica? Keutels, want een veel te enge zienswijze! Wat doet hij dan op het podium van De Kreun met de rechttoe rechtaan jazzpuristen van Jazztronauts? Om de bomen door het konijnenbos te zien, werpen we ons voor ons gesprek met de man himself nog maar eens vol doodsverachting op de 140 minuten muziek die hij op de dubbelaar Koen, voorlopig zijn magnum opus, voor ons oplepelt.

het zal wel geen toeval zijn dat het britse lamb en het duitse laub maar één letter van elkaar verschillen/beide vormen een duo (jongen meisje)/beide komen uit de triphophoek/beide draaien de conventies van het genre op zijn kop/bij laub resulteerde dat onlangs in de zeer fijnzinnige cd cd-rom filesharing/zangeres antye greie-fuchs reciteert hierop haar duitse teksten op haakse ritmes en gebroken sounds/onder haar agf-alias verscheen de cd head slash bauch op het amerikaanse orthlorng musork van kit clayton en sue costabile/

Architect en experimentele platendraaier Janek Schaefer maakt het ons niet makkelijk op zijn derde soloexploot Pulled Under. Doorheen de jaren evolueerde hij meer en meer van draaitafelmanipulaties met zijn befaamde Tri-Phonic Turntable – zie de Out-cd op (K-RAA-K)3 - naar puur elektroakoestisch experiment. Pulled Under gaat daarin nog een stap verder en vormt na Above Buildings alvast een bijna logische evolutie. Als luisteraar word je op Pulled Under meegetrokken in een verwaterde wereld waar het geroezemoes en het lawaai van de buitenwereld slechts gedempt in doordringt. Kopje onder in het geluidsbad van Janek Schaefer kortom…

Tip bij Our Noise van Herrmann & Kleine: beluister dit album liefst van achter naar voren. Begin met de slappe pop van ‘Don’t Look Back’, ‘Catch A Snowflake’ en ‘Wonder’. Worstel je door de overbodige Slapp Happy-cover ‘Blue Flower’. Vanaf hier kan het alleen maar beter worden. Geniet dan in omgekeerde volgorde van het in elektronische stemmetjes gegoten ‘Shuttle’ en de fijne drum&bass ritmes van ‘Kissing you at 120 bmp’, ‘Her Tune’ en ‘Drop’. ‘Our Noise’ is de wisselvallige eersteling van het tweetal Thaddi Herrmann en Christian Kleine, de Janssen en Janssens van de Duitse elektronische muziek.

De mysterieuze Angelika Köhlermann bracht zopas een eerste schijf uit op het Keulense Tomlab. Köhlermann’s pseudoniem is eveneens de labelnaam van de Weense technomuzikant Gerhard Potuznik. Verwarring troef dus! Volgens de enen is Angelika een Franse artieste. Volgens de anderen is ze een Japans meisje dat in Parijs verblijft. Köhlermann’s debuut is het verslag van een fictieve reis van Parijs naar Keulen. Angelika ontmoet tijdens haar reis tal van interessante individuen die ze ondervraagt en opneemt voor haar muzikale dagboek. Eénmaal in Duitsland ontmoet ze een muziekproducer die haar aanspoort om muziek te maken en uit te brengen. Care is een collectie naïeve muzikale schetsen doorspekt met gesproken fragmenten van haar Keulense ontmoetingen.

De stap van Sydney naar Lissabon is blijkbaar niet zo immens. Zopas verscheen het nieuwe album Secret Sleeping Birds van de Australiër Paul Gough aka Pimmon op Paolo Raposo’s Portugese Sirr.ecords. Gough zocht contact met Paolo nadat hij een stuk over het label had gelezen. Het voor Pimmon vrij lichtvoetige album kwam tot stand na een lange periode van depressie en inactiviteit. “Eerst wilde ik gewoon een nummer afleveren voor een compilatie”, zegt Gough. “Maar toen werd er al gauw gesproken over een volledig album. De cd is een ouder broertje van Kinetica. De melodische en organische elementen treden meer op de voorgrond.”

Na zijn medewerking aan nationale en internationale technofestivals organiseert dj W-Sap – Heinz voor de vrienden - op vrijdag 22 februari voor het eerst een eigen ‘Pumpin Distorted’ minifestival in de Kortrijkse technoclub Le Must in Kortrijk. Voor dat gebeuren kon hij een aantal min of meer bekende namen kon strikken. Zo zakt de Canadees Aaron Funk aka Venetian Snares voor hij naar Frankrijk doorreist eventjes af naar Kortrijk. Voor de discotheekgangers is hij voorlopig nog een nobele onbekende maar Funk geniet in undergroundkringen een uitstekende reputatie dankzij plaatjes op befaamde labels als het Duitse Klangkrieg, Hymen en het Britse Planet Mu.

De San Francisco Bay Area technolabels en -producers schieten de laatste maanden zowaar als paddestoelen uit de grond. Nieuw is het fenomeen niet… Orthlorng Musork, Dial Records, Context en Emanate zijn in onze contreien niet onbekend. Helemaal mooi werd het toen we door de directe tussenkomst van David Alcazar aka Video Televasquez aka Vid twee gloednieuwe releases van zijn eigen Incomplet label in handen kregen. Onder de noemer Vid bracht hij zonet een schitterend album uit op het Phthalo label. Het zinderende Fragrant Stirrings eindigde hoog in onze eindejaarslijst. We wilden dus wel wat meer te weten komen over Alcazar's activiteiten als Televasquez. De Almex 12" is een onconventionele technoplaat vol springerige beats, weirde samples en rare geluidjes. Incomplet mede-eigenaar, dj en producer Actual Jackshun (Basement Displacement 12") beschrijft Incomplet's kleine maar eigenzinnige cataloog als "misschien iets té vreemd voor de meeste mensen".

Together Is The New Alone is de nieuwe cd van Donnacha Costello, een Ierse muzikant en producer die na Growing Up In Public opnieuw zijn soloding mag doen op Mille Plateaux. Hij toont zich hier met gitaar en elektronica van zijn gevoeligste kant en citeert invloeden als Eno, Budd en Daniel Lanois. Together Is The New Alone bevat beatloze en pruttelende ambient met af en toe een lichte opflakkering zoals het clicks'n'glitches nummer 'Slowly Sinking In' en het met beats doorwrochte 'And I Got Left Behind'. "Recorded on the fifth floor while Dublin slept" lazen we binnenin. Aangezien Dublin nauwelijks hoogbouw kent, waren wij erg benieuwd waar dat dan wel zou kunnen zijn. De vervallen sociale hoogbouw van Ballymun? Of het poepsjieke Claremont Hotel? Maar Costello blijft op de vlakte over de ware lokatie van zijn opnamestudio. "Ergens ten zuiden van Dublin", liet hij ons per mail weten. Toen we tijdens de kerstperiode even naar Dublin afzakten, planden we een ontmoeting met Costello in het Ierse filminstituut in het midden van het Temple Bar district.

Elke dag worden we overspoeld door duizenden muziekjes. Commerciële radio's spuien kritiekloos de laatste nieuwe van een of ander drammerig Amerikaans of Brits hitgroepje. Op elk moment van de dag kun je je muziekdorst lessen met een veelvoud aan muziekstations die telkens dezelfde videoclips van dezelfde artiesten opvoeren. Wat bij zijn verschijning nog 'gevaarlijke muziek' heet, wordt al gauw opgeslorpt en geneutraliseerd door een nooit eindigende rotatie op televisie- en radiostations. Blijft de vraag of er in deze tijden van auditieve overdaad en visuele stimuli nog zoiets als gevaarlijke muziek bestaat. Kan muziek in deze tijden nog iets meer betekenen dan louter slaapverwekkend amusement of banale verkwikking? Kan muziek met andere woorden nog geëngageerd, revolutionair of gevaarlijk zijn? En zo ja, waar vinden we die muziek dan wel? Een poging tot antwoord vonden we in een halve eeuw oude tekst van de Belgische surrealist Paul Nougé.

Tussen de honderden techno- en elektronica-labels zijn er maar enkelen die echt bovendrijven en opvallen door de inherente kwaliteit waarmee ze releases op de markt gooien. Eén van die toonaangevende labels is het Londense Vertical Form. De releasepolitiek van Vertical Form is stringent. De vormgeving is nagenoeg vlekkeloos. De artiesten op Vertical Form zijn het neusje van de zalm. Een tijdje geleden zorgde het label voor een opvallende samenwerking tussen Arovane en Phonem. Uit de Berlijnse ondergrond verscheen een gloednieuwe cd van de uitgeweken Amerikaan Joshua 'Kit' Clayton ('Surface Fault'). Een eerste compilatiealbum bevat tracks van het kruim van de hedendaagse elektronica: Isan, Monolake, Kid 606, Vladislay Delay, Bola, het Russische EU en het Ijslandse Múm. Ze staan allemaal verzameld op één zilveren plakje van Vertical Form. Tijd dus voor een uitgebreide babbel met oprichter Mark Kirby.

'Wat je zelf doet, doe je beter', moet Stewart Walker gedacht hebben toen hij enkele maanden geleden zijn eigen label Persona opstartte. De rechtstreekse aanleiding van die beslissing was het verdwijnen van zijn officiële tweede album in de prullenmand van een of andere platenmaatschappij waarvan hij de naam niet wil vernoemen. Walker besliste toen om de touwtjes volledig zelf in handen te nemen. Persona's eerste release heette zeer toepasselijk de 'Pleasure Island EP' en was gebaseerd op het verhaal van Pinocchio, de jongen die wegloopt van school (i.e. de gestroomlijnde wereld van corporates en dance labels) om met zijn vrienden te spelen op een magisch eiland waar hij zijn eigen zin mocht doen (i.e. zijn eigen label).

Dat Alejandra Salinas en Aeron Bergman van het in Spanje verblijvende Lucky Kitchen collectief muziek maken met alles wat ze in handen krijgen, is welbekend. In het recente verleden bezorgden ze ons de soundscapes van 'Find The Hits 1 2', 'The Love Album', 'The Children's Album' en de elektronische folk van 'La Rioja' en 'Ruinas Encantadas'. Naar aanleiding van de 'Kitchen'-ep op Fat Cat ondernam het duo een minitournee in Groot-Brittannië en het vasteland. De concertgangers kregen keukengerei in de handen gestopt waarmee ze naar believen konden meewerken aan een interactieve performance. "De tournee verliep niet echt goed", blikt Aeron terug. "Het publiek was erg rumoerig en het was heel frustrerend voor ons om te proberen om er boven uit te komen. We vonden het niet echt geslaagd."

Een plaatje waar we de laatste weken maar niet genoeg van krijgen, is 'Pause' van het wonderlijke elektronica-project if.then.else. We kregen voor het eerst lucht van if.then.else toen we een door (K-RAA-K)3 verdeelde split 12" van het Omco label in handen kregen waar if.then.else de eer deelde met het al even intrigerende Nudge. De melodische IDM van 'Function' en 'Sidewalk' bekoorde ons onmiddellijk. De onfortuinlijke Deno Vichas maakte zijn tweede album 'Pause' net vóór hij voor zes maanden de nor invloog wegens marijuanabezit. Vichas is tevens de bezieler van het Californische label Emanate dat naast zijn eigen project if.then.else artiesten herbergt als OST, Lilienthal en Solenoid. Emanate lag noodgedwongen een half jaar stil terwijl Vichas zijn termijn uitzat.

't Lijkt wat raar. Een muzikant die bekend stond om zijn artistieke integriteit en zijn zin voor experiment brengt na een paar jaar stilte een poppy album uit dat lonkt naar de hoogste regionen van de independent charts. Het album werd uitgebracht op Touch, een label dat eerder bekend staat om het verkennen van de auditieve grenzen dan om pop. Mark Van Hoen aka Locust past niet in dit plaatje. "Ik kan de rest van mijn leven experimentele, instrumentale albums maken die maar gehoord worden door 10.000 mensen", aldus Van Hoen. "Ik zal dat ook wel blijven doen! Maar ik wil meer luisteraars. En ik denk dat Touch het album vooral goed vindt omdat het zo gevoelig is. Touch is een label dat albums uitbrengt waar Mike en Jon voor het volle pond achterstaan…" MP3's.

't Lijkt wat raar. Een muzikant die bekend stond om zijn artistieke integriteit en zijn zin voor experiment brengt na een paar jaar stilte een poppy album uit dat lonkt naar de hoogste regionen van de independent charts. Het album werd uitgebracht op Touch, een label dat eerder bekend staat om het verkennen van de auditieve grenzen dan om pop. Mark Van Hoen aka Locust past niet in dit plaatje. "Ik kan de rest van mijn leven experimentele, instrumentale albums maken die maar gehoord worden door 10.000 mensen", aldus Van Hoen. "Ik zal dat ook wel blijven doen! Maar ik wil meer luisteraars. En ik denk dat Touch het album vooral goed vindt omdat het zo gevoelig is. Touch is een label dat albums uitbrengt waar Mike en Jon voor het volle pond achterstaan…"