P.F Thomése, Frank voor de vrienden, schrijft een boek over J. Kessels, J. Kessels voor de vrienden. Beiden hebben een voorkeur voor Amerikaanse countrymuziek, met haar songs over verloren liefdes, nachtelijke zwelgpartijen en tochten door weidse landschappen. Daar gaat ook J. Kessels: the novel over, met een übergeile frituurmeid, een dubieuze passage op de achterbank van een Opel Kadett en een roadtrip van Tilburg naar Hamburg en terug.

Aan vier kanten omgeven door boeken praatte Jan Van Loy in het Brusselse literatuurhuis Passa Porta over zijn recentste boek De Heining. Dat gebeurde niet spontaan, maar in het kader van de door Het beschrijf en De Standaard opgezette leesclub. Gastheer en interviewer was Marc Reynebeau, in het panel zetelden Jeroen Theunissen en Rik Coolsaet, die beiden hun lezing van Van Loys Gouden Uil-genomineerde boek kwamen toelichten. Hun leeservaringen, die eerder al in De Standaard verschenen, geven een ruwe schets van de kritische respons op De Heining.

Dat het leven ook vóór het toneeldoek een schouwspel is met geslaagde en minder geslaagde acteurs was ook veertig jaar geleden geen revolutionair inzicht. Evenmin baanbrekend is het besef dat de rolverdeling niet steeds naar wens of plan verloopt. Richard Yates (1927-1992) portretteert dat complexe, levensechte spel wél op een pijnlijk precieze manier, in Revolutionary Road.

Bij het verschijnen van De heining in de herfst van 2008 kleefde aan het Dendermondse kinderdagverblijf Fabeltjesland nog geen dramatische historie. Aan menselijke tegenspoed echter geen gebrek, ook niet in het België van de recente jaren. Een roep om draconische (veiligheids)maatregelen is evenmin nieuw. Scheppende lieden uit diverse richtingen voelen zich geroepen om dergelijke precaire onderwerpen te thematiseren. Zulke diverse filmmakers als Guy Lee Thys met Kassablanka en Suspect, en Fien Troch met Een ander zijn geluk en het recente Unspoken, en – in de Vlaamse letteren – Jan Van Loy met De heining. De verbeelding van sensitieve materie vraagt heel wat van de maker. Niet iedereen slaagt er in om de valkuilen van goedkoop sentiment en wrang populisme te vermijden. Je maakt de opdracht er niet eenvoudiger op als je bovendien – zoals Van Loy – een gevoelige, actuele thematiek als aanleiding ziet om je blikveld te verruimen over die actualiteit heen.

Met Metropolis, Report From China staan Clemens von Wedemeyer en Maya Schweizer zeker niet alleen in hun kritische reflectie op de ontwikkelingen die China de laatste jaren doormaakt. Hun doelstelling om Metropolis van Fritz Lang over te doen in een hedendaagse Chinese setting mag dan niet de beoogde fictiefilm als resultaat kennen, laat staan dat het duo op de proppen komt met een film die de impact van Metropolis zou kunnen benaderen, het documentair verslag van hun bezoek aan China is niet zonder verdienste. Zo toont hun documentaire ondermeer aan dat ‘urban myths’ vaak niet meer zijn dan broodje-aap verhalen, weliswaar met hevige humanitaire consequenties.

De laatste film in de MuHKA-selectie over punk is een buitenbeentje. American Hardcore van Paul Rachman, naar een boek van Steven Blush, vertelt het verhaal van de golf van Amerikaanse hardcore bands in de eerste helft van de jaren tachtig. De documentaire richt zich op de ondergrondse muziekscene in de V.S. én is de enige in de reeks die vanuit een hedendaags perspectief terugblikt. American Hardcore bevat tonnen exclusief archiefmateriaal en interviews met een hele rits betrokkenen.

Het derde luik van het punkthema in het MuHKA was gereserveerd voor Rude Boy (1980), een docufictie van Jack Hazan en David Mingay. De film richt zich op The Clash in de aanloop naar het grote succes, ten tijde van de opnames voor hun tweede album Give ‘Em Enough Rope en hun tournee door Groot-Brittannië in 1978. Tegelijkertijd doet Margeret Thatcher een gooi naar het premierschap. De fictieve gids die ons bij de politiek geëngageerde punkgroep introduceert is Ray, een would-be roadie maar vooral een would-not-be anything.

In het MuHKA speelde de tweede film van een selectie die licht wil werpen op de punkperiode. Waar de openingsfilm Jubilee (Derek Jarman) nog een breed maatschappelijk-historisch beeld schetste, opteert Don Letts met The Punk Rock Movie voor een rechttoe rechtaan documentaire met veel aandacht voor livemuziek. De optredens van enkele cruciale punkbands vinden plaats in de ondertussen legendarische The Roxy, in de lente van 1977. Billy Idol was nog punk en in het pogoënde publiek kan je een jonge Shane McGowan herkennen. Martin Scorcese vroeg om een privé-vertoning en Federico Fellini noemde Don Letts een visuele terrorist. Voor meer namedropping...

Een vroege zomeravond, de terrasjes gevuld met glazen wijn en verwachtingsvol gekwetter, enkele verdwaalde shoppers struinen door de resten van een succesvolle winkelwandeldag. In het MuHKA – voor de gelegenheid verborgen achter de Sinksenfoor –staat de eerste van een reeks films over punk op het programma: Jubilee van Derek Jarman (1942 – 1994). De tweede film van deze moderne renaissanceman werd gefilmd in 1977, hoogtepunt van de Engelse punkbeweging én het jaar van het 25-jarige jubileum van Queen Elizabeth II. In Jubilee wijst het verleden naar punk én verwijst Jarman punk naar het verleden.

Salman Rushdie (°1947), auteur van onder meer Schaamte, Middernachtskinderen en De Duivelsverzen staat opnieuw in het oog van een religieuspolitieke storm. De verbanden die feit en fictie omzwachtelen raken andermaal doorbloed. Schrijven we een nieuw hoofdstuk over de symboolfunctie van culturele uitingen in een geopolitieke wereld? Of verdringt de hetze de aandacht voor de literaire prestatie?

In afwachting van het verschijnen van de dvd van Nuit Noire, het langspeeldebuut van Olivier Smolders uit 2005, kunnen we ons laven aan Exercices Spirituels, een verzameling van zijn kortfilms. Deze collectie omvat ongeveer 20 jaar filmwerk van Smolders (°1956) die naast regisseur ook producer, publicist en professor aan het INSAS is.