We houden van muziek, laat daar geen twijfel over bestaan. We voelen ons zo nu en dan zelfs op ons gemak binnen de ons-kent-ons coterie van cultuurcriticasters, maar soms, onvermijdelijk wordt het ons wel eens teveel en moeten we weer met de voeten op de grond worden gezet. Een klein concert van een innemende groep als de Portables kan wonderen doen, bijvoorbeeld, een alcoholdieet in de bruinste kroegen van Vlaanderen ook wel, maar bovenal vinden we de ultieme relativering in de muziek zelf: in plaatjes als die van The Red Egyptians, The Phenomenological Boys of Reaching Quiet. Muziek kan ook gewoon prettig (gestoord) zijn, laat ons dat niet vergeten.

De elektronische muziek neigt tegenwoordig steeds meer naar noise en industrial, in een blinde drift naar abstractie en deconstructie. Toch lijken sommige muzikanten nog kinderlijk en impulsief te spelen met de blokjes op hun computerscherm, importeren simpele akoestische geluiden in een digitale context –of omgekeerd- en vermengen exotische klanken en naïeve melodieën tot smeuïge potpourri’s. Die komen ons uit alle delen van de wereld toegewaaid: De Japanse componist Asa-Chang heeft met Jun Ray Sung Chang een niet te categoriseren maar uitermate boeiend werk afgeleverd en ook de recente platen van Dídac Lagarriga en Julien Locquet, respectievelijk uit Brazilië en Frankrijk kunnen ons bekoren.

Gevonden in de Van Dale: “Toon (m.)[Fr. ton] 1. klank met een gelijkblijvend aantal periodieke trillingen; geluid waarvan de hoogte, sterkte en duur in verhouding tot die van andere klanken kan worden waargenomen (…) 2. (muz.) klank als onder 1 als interval op een toonschaal, syn. Noot (…) 3. (verzameln.) klanken, muziek (…) 4. harmonisch stelsel, syn. Toonsoort (…) 5. klank als kenmerkend voor een bep. Instrument of een bep. Stem, syn. Timbre, toonkleur (…). Monotoon (bn.) 1. op één toon, syn. Eentonig; 2. saai, vervelend; 3. (wisk.) constant toe- en afnemend (…)”

Tussen het overaanbod van elektronische muziek waarmee we tegenwoordig bestookt worden, blijven toch altijd wel enkele vaste waarden overeind. De Oostenrijkse muzikant Christian Fennesz bouwt reeds een kleine tien jaar aan een oeuvre dat uitblinkt in verbeeldingskracht en finesse. Met behulp van gitaarklanken en mimimale elektronika construeert hij fantasierijke composities die steeds explicieter lonken naar popmuziek - "ik wil de fijne lijn tussen 'cheezy' en goeie smaak verkennen."

Laat ons voor de verandering eens tegendraads doen: wij zijn niet zo wild van de platen van Sigur Ros. Die jongens maken ‘mooie’ muziek, ja hoor, maar dan ‘mooi’ zoals op National Geographic Channel: de etherische plaatjes van een wereld met kleine en grote wonderen wekken soms verbazing en bewondering op, maar na een kwartiertje liggen we steevast te ronken, nadromend over lange reizen en welgevormde schepsels. Nee, adrenalinekopstoten krijgen we er niet van, kippenvel ook niet, maar het is wel ‘mooi’. Te mooi, wellicht, voor ons die terugschrikken voor alles met een aaibaarheidsfactor hoger dan ons toetsenbord. In een ander, maar soortgelijk bedje ziek: de platen van Godspeed You Black Emperor!. Ja hoor, ze zijn een begrip geworden en ze maken heel ‘epische’ muziek, maar dan ‘episch’ zoals in de Italiaanse zwaard-en-sandalen films van de jaren 1960: de heroïsche gebaren spetteren in widescreen van het scherm, maar van een coherente plot is zelden sprake, enkel van losse ideeën en een voorspelbare sequentie. Fascinerende verpakking, maar een lege doos. Maar goed: in dezelfde muzikale sferen vertoevend, maar een tikkeltje boeiender: recent werk van Early Day Miners en Hangedup.

Geen enkel muziekinstrument spreekt zo fel tot de verbeelding als de elektrische gitaar. Als symbool van rebellie en vrijheid, maar ook als generator van ongrijpbare oerklanken. Sinds zijn creatie in 1920 wordt het spectrum van mogelijke tonen, klanken en sferen alsmaar uitgebreid en het blijft een onuitputtelijke bron van inspiratie en vernieuwing. Begin de jaren tachtig luidden mensen als Sonic Youth, Keiji Haino en Glenn Branca een nieuwe periode in van geluidsexploratie en -compositie, zowel beïnvloed door de theorieën van het minimalisme als door de nietsontziende rauwheid van de punkrock. Een rijk en onontgonnen terrein dat nu, haast twintig jaar later steeds dieper ontgonnen wordt door Kevin Drumm, Rafael Toral, Fennesz of ook Oren Ambarchi. Deze Australische componist produceert op uitstekende platen als Insulation en het vorig jaar verschenen Suspension delicate texturen, die traag rijpen tot tegelijk intense en contemplatieve geluidsvormen.

De muziek van The Black Heart Procession is een huis met vele kamers, vol verdoken luikjes en donkere hoekjes. Lange witte lakens zijn gedrapeerd over de meubels, overal hangen vergeelde foto’s die herinneren aan gebroken liefdes en lang vervlogen momenten. De stilte wordt enkel doorbroken door het geweeklaag van schimmen, het gefluister van de wind, echoënde melodieën uit betere tijden. Maar sinds kort heerst er een nieuwe stemming: het spookt er nog wel, maar de spinnenwebben hebben plaats gemaakt voor blinkend huisraad en waar de muren vroeger altijd grauw kleurden, worden nu occasioneel schaduwen geprojecteerd door kleine lichtstralen.

U en wij worden er net niet genoeg op attent gemaakt en dat is de reden waarom u er hier over leest: de Belgische popmuziek is springlevend! In een jaar dat qua muzikale output tot nog toe uitzonderlijk slap is geweest, mogen we gerust ons chauvenisme van onder het stof halen. De grote kanonnen als dEUS, Zita Swoon, Das Pop, Soulwax kwamen niet van pas, maar we hoorden wel -eerder onopvallende maar- heel aardige muziek van jonge wolven als Moxie, Flexa Lyndo, My Cheap Little Dictaphone, Ghinzu en ook van undergroundhelden Grinberg, Orange Black, de Portables, Styrofoam, Daiphlux en vooral Köhn. En het houdt niet op: Thou en Dead Man Ray getuigen met hun nieuwe platen opnieuw van grote, internationale klasse.

We krijgen er maar niet genoeg van. Nog maar pas bekomen van uitstekende releases van Boom Bip & Dose One, El-P, Fog en de Urban Renewal Program compilatie, worden we deze maand opnieuw bestookt met boeiend werk uit het hip-hop wereldje. Vooral het Californische label Anticon geeft de toon aan in een nieuwe stroming, die bij gebrek aan houvast dan maar ‘avant hop’ gedoopt werd. In hun thuisfront experimenteren muzikanten als Dose One, Jel en Sage Francis volop met klanken, structuren en lyrics, die met visie en durf gekneed worden tot consequent schitterende platen. De twee nieuwe releases, van Alias en Themselves klinken opnieuw voortreffelijk. Ook in België is de eerste epigoon opgedoken: Cavemen Speak heeft met Wooden Cast een mooi visitekaartje afgeleverd.

Nog geen vijf jaar geleden zag het er naar uit dat hip-hop op sterven na dood was. Ongeïnspireerde samples, flauwe beats en matige rhymes waren een normaliteit, op enkele uitzonderingen na zoals DJ shadow en Kool Keith die ons toch enigszins alert hielden. Ook de trip-hop, blunted grooves en turntablism varianten uit de Ninja Tune en Mo’ Wax vergaarbak konden ons niet meer warm maken. De laatste tijd worden onze oorschelpen echter toch aardig wat geprikkeld door geluiden uit de hip-hop gemeenschap. Zowel uit de West-Coast (Blackalicious) als de East Coast (Cannibal Ox,Company Flow) van de Verenigde Staten zijn ons leuke platen tegemoet gewaaid en ook in Engeland (Roots Manuva) en Frankrijk (TTC) hebben ze ruimschoots bewezen een potje te kunnen rappen. De grote verrassingen komen uit compleet onverwachte hoek: dwarskoppen die hun hoogst eigenzinnige visie op hip-hop serveren, met invloeden uit indiepop en electronica, jonge veulens zoals Scott Herren (Prefuse 73), Dose One (Clouddead) en Andrew Border (Fog).

Rafael Toral heeft gedurende de laatste vijftien jaar een eigen, unieke klankwereld ontwikkeld, die het begrip ‘gitaarmuziek’ een nieuwe invulling heeft bezorgd. Al even beïnvloed door Sonic youth en My Bloody Valentine als door avant-gardisten als Alvin Lucier en John Cage construeert hij ijle klankcomposities, minutieus gedestilleerd uit experimenten met gitaren en analoge technologie. Met het vorig jaar verschenen Violence of Discovery and Calm of Acceptance bracht Toral zijn exploraties tot een voorlopig hoogtepunt, maar luidde terzelfdertijd het begin van een nieuwe periode in. De toekomst wacht geduldig.

Alhoewel je met behulp van electronica zowat alle bestaande en theoretische klanken kan opwekken, mis je de directheid, de tastzin en de unieke warmte van een akoestisch muziekinstrument. Steeds meer hedendaagse componisten grijpen in hun zoektocht naar nieuwe geluidsvormen terug naar de organische klanken van blazers, strijkers, snaarinstrumenten, ‘found noises’ en de stem. Zo is er op korte tijd wereldwijd een nieuwe elektro-akoestische beweging hoorbaar geworden, die al die klanken een plaatsje geeft in elektronisch gevormde structuren. Een compositum van het abstracte en het vertrouwde.

David Grubbs gaat ongetwijfeld de muziekgeschiedenis in als een van de bezielers van Gastr Del Sol. Dit gezelschap, waar ook duiveltje-doet-alles Jim O'Rourke toe behoorde, maakte in de jaren negentig een vijftal visionaire platen, waarop ze de grenzen van popmuziek aftastten én verlegden. Na de split ging Grubbs zich vooral toeleggen op soloprojecten, die altijd weifelden tussen avant-garde experimenten en traditionele songwriting. Op zijn nieuwste plaat, Rickets & Scurvy, slaagt hij er met brio in beide werelden te verzoenen.

Given that most of the music nowadays is made with electronic equipment, the term ‘electronic music’ has lost its meaning. Since the advent of the digital age the ideas of John Cage, Pierre Boulez, Karlheinz Stockhausen and many others are increasingly being used outside the academic world, now even echoeing in mainstream popmusic. The palette of possible sounds is almost infinite, but then why are so little being used? For the last year or so, we were under the impression the so-called ‘glitch’, ‘microsound’, ‘clicks & cuts’ or whatever was slowly losing its inspiration and vitality, resulting in so many spineless releases. But then, there are always composers breaking the rules, paving the way for new and exciting listeningexperiences. The American duo Twine create a soundworld of their own, rich of texture and emotion, intense and deeply moving.

Gedurende het laatste decennium kwam de meest vernieuwende en invloedrijke elektronische muziek ongetwijfeld uit Europa. Er wordt tegenwoordig echter zo vaak geschermd met namen als Autechre en Oval en blindelings gerefereerd naar labels als Mille Plateaux en Warp dat we haast vergeten andere kanten uit te kijken. Richting Noord-Amerika bijvoorbeeld, waar ze aan een serieuze inhaalbeweging toe zijn. We waren niet zo te spreken over de eerste golf, die grotendeels bestond uit flauwe afkooksels en pretentieus gezwets, maar nu lijkt het in ijltempo helemaal goed te komen. Twine en Tim Hecker leveren alvast indrukwekkende staaltjes af.

Brussel bruist! Het is u misschien niet opgevallen, maar onze hoofdstad gonst tegenwoordig van fascinerende muziek, visuals en multimedia. Je merkt het aan de output van muzieklabels als Foton of Elfcut , organisaties als Amor et Psyche en Constant en webzines als brdf: hier broeit iets. Er wordt volop geëxperimenteerd, collaboraties en projecten krijgen vorm en bewegen zich verder in een circuit dat stilaan de stadsgrenzen ontstijgt. Een van de meest opvallende projecten is Géographique, die enkel met behulp van turntables warme en hypnotische soundscapes creëren.

Na zijn eigen Feesten, Internationaal Filmfestival en ja zelfs zijn hoogsteigen Vlaams Blok-meetings, heeft Gent, onze schone stad aan de Leie, nu ook eindelijk zijn langverwachte, eigen kortfilmfestival, dat – hopelijk niet geïnspireerd door die ons zo verguisde film over de roze buurt in Parijs – COURTisane gedoopt werd.

De wereld van de elektronische muziek is een waar doolhof. Met de bredere toegankelijkheid van nieuwe digitale opnametechnieken, soft- en hardware zijn de mogelijkheden quasi onuitputbaar geworden, waardoor velen gewoonweg richtingloos verdwalen. Toch zijn er nog muzikanten die vertrouwen op hun instinct en koppig hun eigen weg uitstippelen. Köhn en Req maken zo, elk op hun manier en met diverse middelen, pakkende en bijzondere muziek.

Het wordt steeds moeilijker om independent films te onderscheiden van de mainstream-cinema die de grote filmmaatschappijen produceren. Inhoudelijk zijn de indies vaak nog een stuk gedurfder, maar qua vorm groeien ze in toenemende mate naar elkaar toe, vooral op het gebied van visuele effecten. Een uitstekend voorbeeld is Donnie Darko, de debuutfilm van de 26-jarige Richard Kelly: een fascinerende 'fantasy noir' die het gros van de bigbudget filmwereld het nakijken geeft.

Jazz… het is een fenomeen dat me nillens willens blijft ontglippen. O ja, ik krijg wel opstoten van hardnekkige melancholie bij het beluisteren van Miles Davis’ Kind of Blue of Billie Holiday’s Lady in Satin en het werk van mensen als Ornette Coleman, Charlie Mingus of John Coltrane beschikt over een soort vitaliteit die me in meer receptieve dagen menige vurige halleluja’s ontlokt. Maar zelden of nooit blijft ‘jazzmuziek’ langdurig in mijn kleren hangen, in lichaam en ziel woekeren, mijn geest voeden. Tot nu dan… misschien.

Het Vooruit geluid festival presenteert ieder jaar een gevarieerd aanbod aan performances, concerten en installaties. Dit jaar viel het aanbod wat tegen, maar vooral op muzikaal vlak viel er toch heel wat te beleven: traditie en experiment woekerden er vrijelijk naast en door elkaar, met echo’s uit verschillende plaatsen en culturen. Het speerpunt van dit festival was wel de Tsjechische ‘underground’ muziek, die met groepen als Jablkon, MCH Band en Uz Jsme Doma eminent vertegenwoordigd was.

De maartse sprokkeloogst was behoorlijk schaars. Enkele leuke plaatjes hier en daar (The Herbalizer, Jada, Req, ..), maar van het verhoopte verrassingsoffensief hebben we voorlopig weinig gemerkt. Om toch wat sfeer te scheppen ten huize Urbanmag, deden we vooral beroep op de schijfjes van Boards of Canada en Do Make Say Think.

Het Belgische (K-raa-k)3 label heeft op enkele jaren tijd een uitstekende reputatie verworven binnen het Europese circuit van experimentele leftfield-muziek. Niet alleen dankzij hun consequent kwalitatieve releases, maar ook door hun jaarlijkse festivals, die getuigen van een doorgedreven eigenzinnigheid en goeie smaak. Op 2 maart was de Hasseltse Zaal België het decor voor de alweer vierde editie van het (K-raa-k)3 festival en zoals gewoonlijk viel er heel wat te ontdekken.

"Het kan verdomme niet snel genoeg januari zijn" schreven we ergens in september, na het horen van The Notwist 12" Trashing Days, een verrukkelijke ear-teaser die ons toch wel enkele weekjes zoet hield.

Toegegeven: we worden tegenwoordig zo vaak te pas en te onpas met elektronische bleeps en beats om de oren geslagen, dat het saturatie-punt toch wel vervaarlijk dichtbij begint te komen. De meest frisse geluiden komen wellicht uit de richting van de kruisbestuivingen: zo klooien heel wat jonge grunge of shoegazer adepten met sequencers en samplers en daar komt af en toe imponerende muziek uit voort. De Britse groep Hood heeft met het fantasierijke Cold House alvast bewezen dat ook popsongs hun plaats verdienen binnen het labtop-tijdperk.

2001 was voor velen het jaar van de ontdekkingen, het jaar waarop het alomtegenwoordige internet zich steeds nadrukkelijker profileerde als een onuitputtelijke bron van muziek. Iedere muziekliefhebber met een computer heeft tegenwoordig wel honderdtallen MP3's op zijn harde schijf staan, heeft de mogelijkheid om dieper te graven, om CD's te bestellen in pakweg Japan en Nieuw-Zeeland. Nooit eerder is de muziekwereld zo open en tegelijkertijd zo onoverzichtelijk geweest. Ontzettend veel jonge mensen zijn actief bezig met muziek, prutsend met sequencers en software, in de weer met nog maar eens een vers label, magazine of festival… . Nooit eerder is de nieuwsgierigheid zo groot geweest, maar het houvast van een chart, een label of muziekzender is voor de meesten ook compleet vervaagd. Wat ook enorm veel gezeik met zich meebrengt, kijk maar eens op chatbox van het Warp label: de richtingloosheid waarop over muziek wordt geluld is veelal schrijnend. Then again: is het ooit anders geweest?

Recent verschenen twee nieuwe platen van Jim O'Rourke, Insignificance en And I'm happy, and I'm singing, and a 1,2,3,4, die op schitterende wijze zijn veelzijdigheid illustreren. Pop, klassiek, electronica, avant-garde... noem het wat je wil. O'Rourke verwerkt zijn fascinatie voor uiteenlopende muziekvormen in een persoonlijk oeuvre, dat alle genregrenzen overstijgt: "It's all just music, you know".

Een van de meest verrassende platen van het (bijna) voorbije jaar was ongetwijfeld Endless Summer van Fennesz. Deze Oostenrijkse muzikant bouwt met behulp van mimimale elektronika fantasierijke klankbeelden die steeds explicieter lonken naar popmuziek - "ik wil de fijne lijn tussen 'cheezy' en goeie smaak verkennen."

Singalong: "Raindrops keep fallin' on my head…". Yep, mijn Burt Bacharach en Holland-Dozier-Holland collectie bewijst in deze tijden van klimatologische en andere crisissen alweer zijn diensten: warmer dan een schapenwollen trui, ik zweer het je. Ook prima van pas gekomen: nieuw werk van Hood en The American Analog Set.

Binnen het zogenaamde leftfield-circuit van 'experimentele' muziek neemt Duitsland ongetwijfeld de meest vooraanstaande plaats in. De vele actieve platenhuizen zijn constant op zoek naar nieuwe invalshoeken en hun releases getuigen van een doorgedreven professionalisme en passie. Twee gevestigde labels, Staubgold en Hausmusik leveren nu elk hun visitekaartje af.

Finland, een land dat tot de verbeelding spreekt: ijzig, donker en melancholisch. Adjectieven die ook toepasselijk zijn op het werk van Sami Sänpäkkilä. Zowel in zijn muziek als in zijn films is hij op zoek naar een gevoel van 'Litost': tristesse en hoop verstrengeld in emotie.

Alhoewel onbekend bij het grote publiek, geldt Kim Cascone als een van de meest gerespecteerde componisten binnen de wereld van elektronische muziek. In het midden van de jaren tachtig was hij de drijvende kracht achter het Silent Records label, dat ambient muziek introduceerde in de V.S.. In de jaren negentig was hij dan weer een van de grondleggers van een nieuwe muzikale esthetiek, die bekend zou worden als 'microsound'. Een gesprek over de digitale revolutie en zijn naweeën.

Na de mooie plaatjes van de Portables en Mogwai (zie archief) viel het aanbod van gitaargedreven muziek de laatste tijd wat tegen. Dat wordt nu goedgemaakt door The Strokes en Pinback, die verre van grensverleggend maar wel uiterst onderhoudend werk afleveren.