Al een aantal jaren maakt het sociaal-artistieke gezelschap de Unie der Zorgelozen twee verschillende soorten voorstellingen. Enerzijds zijn er de 'wijkprojecten' waarbij het grootste deel van de ploeg het podium deelt. Een bezetting van een veertigtal acteurs en muzikanten is daarbij eerder regel dan uitzondering. Natuurlijk is het een door en door politieke keuze om niemand uit te sluiten, zelfs de valse zangers niet, of de acteurs met plankenkoorts. Voor de zogeheten 'doorstroomprojecten', zoals Actuaris, delaatste voorstelling van de Unie, wordt wel een selectie gemaakt, op basis van acteerkwaliteit en artistieke identiteit.
In april 2008 maakte de reisvergelijkingssite Tripadvisor de resultaten bekend van een enquête die peilde naar de toeristische appreciatie van de belangrijkste Europese steden. Onze hoofdstad kwam toen uit de bus als de saaiste stad van het oude continent, wat heel wat verontwaardiging uitlokte onder Brusselaars.
Er is een bom ontploft, maar het stof is al neergedaald en het puin bijeen gevaagd. Zo oogt het decor van Müller/Traktor: netjes postapocalyptisch. Vooraan ligt een bergje kasseien, een paar stappen verder een hoopje zand en helemaal achterin staat een grote verroeste constructie die spookachtige schaduwen op de muren werpt. Dit toneelbeeld zit de loodzware poëzie van Heiner Müller als gegoten, zwanger als die is van het gevoel van een eindtijd. Vijfentwintig jaar na zijn double bill Mauser/De Hamletmachine bij Het Trojaanse Paard gaat Jan Decorte opnieuw de confrontatie aan met het weerbarstige, moeilijk ensceneerbare oeuvre van hét Duitse theatermonument van de vorige eeuw na Brecht. En dit keer haalt hij daarvoor de schaar boven.
Een scherp voetlicht zet de scène blank. Ze vormen een komisch plaatje, de vijf obers in witte kostuums vooraan. Wat ongemakkelijk zitten ze bij elkaar gedrumd op een veel te klein en rommelig podium, en turen met spleetoogjes naar het publiek dat druppelsgewijs de zaal binnenkomt. Het decor van Onomatopee heeft vaagweg iets van een kombuis op een groezelig schip. Een houten raamwerk waaraan grote vellen papier zijn gehecht doet dienst als achterwand. In deze muur zitten klapdeuren met ronde raampjes. De helft van het publiek mag mee op scène. Er staan stoeltjes en tafeltjes tot op enkele meters van de acteurs opgesteld. Gevaarlijk dicht dus. Treiterig biedt Damiaan De Schrijver een late toeschouwer een lege stoel aan, op de eerste rij en pal voor het stel grijnzende obers. Al gauw wijzen vijf behulpzame handen in de richting van die ene lege stoel waar niemand nog durft zitten. Gegniffel loopt door de zaal. Is het stuk nu al begonnen of niet? Ook de acteurs lijken het niet zo goed te weten. Ze beginnen een schier eindeloos gesprekje over de vermoedelijke herkomst van de suiker die ze bij hun thee doen. Sigaretten worden steeds net niet aangestoken. Plots stelt iemand voor ‘om er nu maar eens mee te beginnen’. ‘Maar we zijn toch al bezig?’ repliceert een ander naast hem.
Al een paar seizoenen haalt Union Suspecte met veel humor en bravoure enkele hardnekkige stereotiepen rond allochtonen door de mangel. Hoewel het jonge theatergezelschap zichzelf steevast als een ‘collectief van makers’ omschrijft, liep tot voor kort vooral het publieksvriendelijke multidisciplinaire theater van Chokri Ben Chikha in de kijker. Met het provocerende We People lijkt daar nu verandering in te komen. Zouhaïr Ben Chikha en Mourade Zeguendi willen eens niet zalven, maar slaan. Ze doen dat blijkbaar niet zonder succes. Union Suspecte ‘hardboiled’ is goed voor een stekje op het Theaterfestival.
De vraag of technologie per definitie een afstand creert tussen theater en publiek, dan wel een vorm van nabijheid kan doen ontstaan, staat centraal in het werk van De Filmfabriek. Met het knappe Kwartet sluit het multimediale theatergezelschap opnieuw een eenduidig antwoord op die vraag uit. De voorstelling was te zien in Gent, in het kader van de huisruil tussen NTGent en het Toneelhuis.
Voor spektakel hoef je niet bij Lotte Van den Berg te zijn. Ook haar jongste voorstelling, Stillen, blinkt uit in doorwrochte eenvoud en helderheid. Een dik uur lang valt geen woord. Toch verslapt op geen enkel moment de spanningsboog. Met een traag bewegingstheater en een streepje muziek worden onbeschaamd de grootste onderwerpen aangeraakt: leven, lijden, de dood, en gelukkig ook veel hoop.
