Woorden zijn voor de Japanner Zan Yamashita één manier om beweging los te weken van het keurslijf van choreografie. In It is Written there. krijgt elke toeschouwer een boek om mee te bladeren op het ritme van de voorstelling. En omdat dit een voorstelling is in het kader van KunstenfestivaldesArts, krijgen de noties taal en tijd algauw transculturele trekjes. Aan de editie 08 namen immers kunstenaars uit zestien verschillende landen deel. Het thema taal was er prominent aanwezig. Anderzijds paste Yamashitas op zijn voorstelling een ritme toe dat tegemoet wilde komen aan een Europees tijdsbesef, of beter nog: aan zijn idee over dat besef. In een interview met de choreograaf toets ik na de voorstelling mijn impressies aan zijn visie.

Uitdrukking geven aan verschil tegen de pletwals van globalisering in, is de boodschap van de Japanse theatermaker en -auteur Oriza Hirata (°1962). Op het podium zoekt hij dat verschil in cultuureigen Japanse taal- en communicatiecodes - een veelheid aan schijnbaar losse dialoogfragmenten zijn er de mazen van een universum waarin openheid de boventoon voert. Met eenzelfde openheid gaat Hirata de dialoog aan. Hij reist de wereld rond om via het theatermedium de ‘ander’ op te zoeken. In hechte internationale samenwerkingsverbanden zet hij een ontsnappingsparcours uit rond interculturele wolfsklemmen. Hoe dat precies in zijn werk gaat viel recent in Brussel te bekijken. Vier huizen toonden er zijn werk in een uitgekiend stappenplan. Een conférence, een workshop, een studiedag en drie voorstellingen trainden het inlevingsvermogen van de toeschouwer op en naast het podium in een kaleidoscopisch spel met perspectief.

Tijdens Amperdans 3 toonden zes Antwerpse danshuizen gedurende tien dagen zo’n achttien voorstellingen. Het werd geen festival met een curator die vanuit een centrale visie op zoek gaat naar een programma, wel een groepsportret waarin elk van de huizen de eigenheid van hun programmatie toonde. Zoals dat gaat in goedgeordende chaos vielen de dingen vanzelf op hun plaats. Het groepsportret ging tussen de eerste en de laatste voorstelling een eigen leven leiden en nestelde zich in de gemeenschap. Het toonde er niet alleen facetten van een dansstad, van dans als kunst en de rol van kunst in de gemeenschap – er ontvouwde zich ook een portret van de toeschouwer en van de criticus. In de loop van dat proces herschikten zich geijkte rollen. De kers op de taart werd een heus dansmanifest in de voorstelling van deufert+plischke, Reportable Portraits/Notice Me! Daarmee was het festival meteen van een gefundeerde missie voorzien. Een curator had het allemaal niet mooier kunnen bedenken.

Theatermaker Hazim Kameledin en dichter Salah Hassan vluchtten jaren geleden voor het bewind van Sadam Houssein. De jonge choreograaf die hen vergezelt week uit naar Syrië toen de Amerikanen in 2003 Bagdad binnenvielen. Vanwege een lopende asielaanvraag kreeg ik na publicatie van dit artikel een verzoek voorlopig noch zijn naam, noch die van zijn gezelschap hier te noemen. Tijdens de Bagdad Bazaar in de Antwerpse Monty schetsen de drie kunstenaars elk op hun manier een bikkelhard portret van de toestand in Irak.

Choreograaf Marc Vanrunxt gunde me tijdens een repetitiedag een blik in de keuken van showtitle #63 BLACK MARK, zijn nieuwste productie. Eerder al hadden we een informeel gesprek aan het Antwerpse Kievitsplein over werk- en levensfasen, over uien en hoe je de lagen er af pelt. Deze week verhuist het werkproces van de Antiekzolder in de Gentse Vooruit naar Kaaitheater waar op donderdag 31 januari de première te zien is.

Behoort u tot die laatste die-hards voor wie ballet in Vlaanderen synoniem is voor het Zwanenmeer en Giselle, dan kan de nieuwste productie van het Koninklijk Ballet van Vlaanderen u wellicht omturnen tot nieuwe stellingen. Vorige zaterdag ging het gezelschap in eigen zaal in première met werk van William Forsythe, Matteo Moles, Cayetano Soto en de Fin Jorma Elo. De laatste drie toonden wereldcreaties. Het werd een kwikzilveren avond met intrigerende benaderingen van zowel ballettaal als balletlichaam.

Na meer dan vier jaar relatieve stilte is choreograaf Alexander Baervoets aan heropstanding toe. Wachet auf heet zijn nieuwste productie. De titel verwijst niet voor het eerst in zijn oeuvre naar een Bach-cantate en vervangt de oorspronkelijke werktitel, Girlz only. Hoe doe je dat, herrijzen na een lange periode van luwte? We vroegen hem dat en meer in Monty, Antwerpen waar hij de productie voorbereidt samen met vier danseressen – Claire Croizé, Elodie Juan, Karen Lamberts en Lin Snelling, met geluidskunstenaar Daniel Janssens en met lichtontwerper Hans Meijer.

In een ouderwets theater had het neergelaten doek een gaatje om vanop het podium in de zaal te kijken voor de aanvang van de voorstelling. Bij Inbetween worden de rollen omgekeerd. De toeschouwer zet zich voor het gaatje en observeert wat achter het doek gebeurt; Maar vooral observeert hij zijn eigen perspectief

Het Kunstenfestivaldesarts 07 is bij wijlen te gebruiken als een prisma waarin het licht afbuigt en dingen zich herschikken. Zo vond ik tussen de brochure bij de Kfda-voorstellingen van William Forsythe in het Théâtre National een flyer waarop het Koninklijk Ballet van Vlaanderen een reeks opvoeringen aankondigt in hetzelfde Théâtre National. Niet toevallig, daarvoor zat natuurlijk hun flyer net in deze brochure, gaat het om Impressing the Czar, een choreografie van William Forsythe die hij als geschenk meegaf aan zijn medewerkster Kathryn Bennetts toen na het opdoeken van Ballett Frankfurt, Bennetts in Antwerpen het KBvV onder artistieke vleugels nam.
De diamanten die het genie van Forsythe in de danspoel gooide hebben recent te lande meer mooie rimpelingen opgeleverd. In april toonde het KBvV in wereldpremière Simulations, een choreografie van Jacopo Godani.