Aan de vooravond van een verlengd weekend naar een voorstelling gaan, waarvan de titel – ‘Sunday Smile’ - twee dagen later een self-fulfilling prophecy blijkt te zijn: zoiets gebeurt niet vaak, en dus moet je het koesteren, en aanmoedigen. Er volgen in mei en juni nog wel meer verlengde weekends, maar spijtig genoeg kan je goede voorstellingen niet bestellen. En het concert van Beirut op Les Nuits Botanique is ook al lang uitverkocht.

Hoewel volgende beschouwing strikt gezien een podiumvoorstelling onder de loep neemt, zal de literatuur ook niet geheel afwezig blijven. Dat gaat zo wanneer de voorstelling opgebouwd is rond een bloemlezing van de beste, of toch meest markante interviews die de dinosaurus Hugo Claus in zijn massieve carrière gegeven heeft.

Sociaal-artistieke projecten zijn goed van inborst, en dienen daarom met een andere pen gerecenseerd te worden dan sociale dan wel artistieke projecten elk afzonderlijk. Daar hoef je geen Bert Anciaux voor te heten. Wat uw recensent echter zag in het afgelegen pand alwaar CC Evergem en Victoria Deluxe de handen in elkaar hebben geslagen, stemt echter tot algemene tevredenheid en zelfs lichte euforie. Ga dat zien nu het nog kan!

Zo nu en dan slaat ondergetekende de première van een grote zaalvoorstelling in het Toneelhuis over, omdat verandering van spijs eten doet, maar vooral om niet van favoritisme beticht te worden; meestal vindt ondergetekende de stukken van Guy Cassiers – die toch één derde van dergelijke producties voor zijn rekening neemt – grandioos theater, en ook altijd zeer terecht. Maar dan gaat zo’n ondergetekende toch een keer met enige vertraging kijken naar Wolfskers, zonder voorkennis van andere recensies maar met natuurlijk het magistrale eerste deel, Mefisto for ever in het achterhoofd, en dan komt er willens nillens weer een bespreking van. Niet goed voor de zondags- maar wel voor de gemoedsrust.

Zelfs als u niet gezwind (want via Urbanmag) door de glazen deuren van deSingel of voorbij de buitenwippers van Petrol bent geraakt, zelfs dàn was het uw opdracht als cultuurminnend herfstnostalgicus om eens binnen te lopen bij De Avonden, de nieuwe boreling van de bedenkers van De Nachten en Zwarte Zondag. Dat het ongeveer een kruising van die twee is gebleken, even intiem en verzuild als het tweede maar iets minder hip dan het eerste, mag geen toeval heten. Waarom een succesformule wijzigen? Over het algemeen was 2007, om het met de jury van de AKO-literatuurprijs te zeggen, ‘een zeer goed jaar’, en daar rekenen we dus ook de oogst van het najaar bij. Overigens had ook de gemiddelde Frank Sinatra-imitator niet op de affiche misstaan, als u de vergezochte knipoog begrijpt.

Voor de meeste landgenoten is het ongelooflijk ver rijden maar vinden doe je het wel, het dorp van hommelbier en kunst. Een zondagse uitstap met de nationale feestdag nog in het achterhoofd, en alleen maar quasi ongerepte Westhoek in het vizier, slechts hier en daar een kleine modificatie – groote oorlogen niet meegerekend. Ik zou bijna zeggen: daarvoor mag je me altijd wakker maken. Zij het dan dat een grand cru niet elk jaar uit de fles komt. Plat water zoals Yoko Ono het bedoeld heeft, zover gaan we niet, maar toch heeft deze Poëziezomer van Watou verwachtingen in te lossen die ze niet helemaal waarmaakt. Toch is ze op haar beste momenten best wel interessant en gaan de wenkbrauwen meer dan eens omhoog, of het hartje aan het bonzen; alleen gebeurt dat niet genoég.

Het installatiesprookje ‘Serre, het begin’ is zeker uniek. Het houdt nog het best het midden tussen een jodengaskamer, een poëtisch-paranoïde vertelling en de eerste spoorlijn, want ook daar zaten verbaasde koeien gebiologeerd naar te kijken, het door de voorstelling gehuldigde adagio ‘de omgeving klopt niet’ indachtig. Boeien kan het niet van begin tot einde, en het is ook een beetje vrijblijvend, maar als u eens een halfuurtje niets te doen heeft?

‘Das Kapital op toneel brengen? Ja ok, maar…’. Met die ingesteldheid zullen er allicht velen naar de KVS-bol zijn afgezakt, oude hippies, oude yuppies, gebrand om elkaars ongelijk op toneel te zíen. Meer dan dat werden vragen gesteld, zodat de voorstelling een zwart-wit-karakterisering ontliep en eerder een muf jasje aantrok, assorti met het decor dat een oude burgerlijke huiskamer annex bibliotheek voorstelde. Die ze ons wel mee intrekken: met gezapige verhalen, een ritme van voor de installatie van de Berlijnse Muur, aftandse geluids- en videoapparatuur, en zo kan ie wel weer. De totaalindruk is nogal klef, maar blijft evengoed aan je kleven.

“Kiss of Death’, of simpelweg ‘K.O.D.’ zoals het zichzelf verkiest te noemen, is een voorstelling waarvoor je best gewaarschuwd wordt. De ene wending rolt over de andere, schokschouderend, zoals de bewegingen van de acteurs. Het is een rommelpotje, bij voorkeur bijzonder chilled te serveren. Want ‘K.O.D.’ is een gecondenseerde luchtbel, plasticfolie over een diepvriesmaaltijd, een spook.

Paul Mennes heeft een nieuw boek uit, en dat is op luid handgeklap onthaald. Hij is een van de blikvangers van deze Literaire Lente, wordt her en der zelfs de Prins van de Lente genoemd (met ‘her en der’ bedoel ik vooral: door Vitalski) en is vanavond, op deze eerste editie van het alternatieve paasfeest Zwarte Zondag dan ook met recht en rede een van de tops of the bill. Samen met Jules Deelder. Maar omdat we van die laatste toch vooral een beetje schrik hebben, én omdat een nieuw geweldig boek een zoveel betere aanleiding geeft tot een interview, hebben wij gesproken met de beste Paul in de Vlaamse literaire wereld. Sorry De Wispelaere.

Bij wijze van inleiding hoef ik u de promotiepraatjes uit Antwerpen niet meer wereldkundig te maken. Alleen dit: ze kloppen HELEMAAL. ‘Een geschiedenis van de wereld in 10 en ½ hoofdstuk’, naar het boek van Julian Barnes, is alles wat het Toneelhuis er zelf over zegt. Een breed uitwaaierend, divers en tegelijk microscopisch klein veelluik in vele lagen en dimensies.

Terwijl de hele wereld Pasen viert, en slechts maar een derde daarvan weet waarom, weet iedereen die op zondag 8 april afzakte naar de Petrol verdomd goed wat hij kan verwachten. En toch. Een verkenning van het thema “zwart” in de literatuur, in de muziek, in de performance? “Zwart” als stijlicoon gekoppeld aan een inhoud? Dat is zo raak geformuleerd dat wij met een heleboel vragen bleven zitten, klaar om proefondervindelijk uit de weg geruimd te worden.

Abattoir Fermé brengt op geregelde tijdstippen én doorlopend het kleine, grote Amerika naar uw theaterzalen. Zelfs als het verhaaltje u niet raakt, dan doet de ondertussen obligate droomsequentie dat des te meer. Maar waar hebben we dat nog al gezien?

Een avondje poëzie, dans en uitgelezen wijnen voor u uitgekozen door Frank Vercruyssen: wie kan daar in godsnaam ‘nee’ tegen zeggen? Alvast niet het dertigtal uitverkorenen dat voor Nush plaats mocht nemen achter een gigantische maar sobere tafel. Het repetitiehok van Tg STAN is lange tijd onbetreden gebleven, althans door wie er niets te zoeken had. En het is na afloop nog maar de vraag of we daar nu wél een reden toe hadden. Liever een verzegeld graf dan eentje vergezeld van grappa?

Wat betekent een weekje Parijs, opgebouwd rond twee festivals, een overdosis expo’s en een heuse cashflow de naam ‘lichtstad’ meer dan waardig? We zochten het proefondervindelijk uit, althans: ‘we’ in de eerste helft van de week en het eerste deel van dit omvangrijk verslag, een solitair ‘ik’ in de tweede helft ervan. Hoewel…

Wat betekent een weekje Parijs, opgebouwd rond twee festivals, een overdosis expo’s en een heuse cashflow de naam ‘lichtstad’ meer dan waardig? We zochten het proefondervindelijk uit, althans: ‘we’ in de eerste helft van de week en het eerste deel van dit omvangrijk verslag, een solitair ‘ik’ in de tweede helft ervan. Hoewel ...

Mefisto for ever maakt, zoals de titel al doet uitschijnen, meerdere cirkels rond. Van toneel naar maatschappij en weer terug. Van vroeger tot nu en weer terug. Een grimmige Back to the Future-hellride. Een vast aantal stations, haltes, eveneens andere contexten van tijd en plaats zal u tegenkomen, maar niets belet u om de rit helemaal uit te zitten tot het terug naar af is. Dat komt er immers ooit van. Tot dan biedt deze opener van het nieuwe Toneelhuis-seizoen u alle mogelijkheden aan, van alle gezindten thuis, al wordt de toeschouwer toch wel lichtjes een bepaalde richting in gedwongen. Van dan af krijgt de toeschouwer weer vrij spel. Gaat dit stuk over vroeger of nu? Of kunnen beide? Wat levert dat op aan meerwaarde, en welke dimensie lijdt daaronder, welke verrijkt zich? Deze voorstelling zie je noodgedwongen met oogkleppen op, de toeschouwer wordt hier als vanzelf mee voor veroordeeld, uitgenodigd tot Love thy neighbour, goed wetende dat de buurman in een oven duwen nog altijd beter theater oplevert.

Stanley Kubrick, zonder twijfel een van de begaafdste en meest veelzijdige cineasten van onze vorige eeuw, is zeven jaar dood. Voor de omkaderende programmering van het Filmfestival in Gent betekent het ronduit een zegen, en een hoop publiciteit. Dat de organisatoren die onconventionele verjaardag (7!) aangegrepen hebben om een grote retrospectieve op poten te zetten, mag een reden hebben: opportunisme. De grote Stanley Kubrick-show, want dat is het altijd een béétje, is immers aan een mondiale tournee bezig en heeft naast Rotterdam, Parijs, Londen en New York ook nog Moskou en Tokio op zijn draaiboek staan. Met klem. Want als we iets uit deze tentoonstelling leren, onder andere door hoe die is opgevat, vormgegeven en uitgewerkt, dan is het wel dat de goede bebaarde man naast een ongelooflijk genie die erg gelaagde films maakte, ook een enorme crowdpleaser was.

Vooraf had ik het in mijn malle hoofd gekregen om Brel, de zoete oorlog niet te zien. Hoewel het toen wel klopte: om een voorstelling rond het fenomeen Brel - démi-chansonnier démi-cheval - te gaan bekijken, smaken en mogelijk ook nog eens naar wààrde te schatten, moet je op z'n minst al met de basis van deze 'Grote Belg' hebben kennisgemaakt. Voorheen typeerde ik Brel meer zoals Hans Teeuwen doet in zijn hilarische 'literair-cafésketch', ietwat lacherig dus met het beeld van linkse, zichzelf héél serieus nemende intelligentsia die bij elke bijeenkomst over hetzelfde praten. Dat Brels werk hier het exacte tegendeel van vormt, zoals onder meer te horen valt in zijn cultklassieker 'Les bourgeois', moest ik per accident zelf aan den lijve ondervinden. En dat muzikale smaak rijpt met de jaren zoals goede wijn, zou hijzelf ook wel onderkend hebben.

Publikumsbeschimpfung, naar een oude en volgens sommigen gedateerde tekst van Peter Handke, pretendeert een heleboel dingen níet te zijn. De mensen op het podium, die zelfverzekerd zeggen géén acteurs te zijn, hebben lak aan traditioneel theater, zoals ze het beschrijven én tonen in het hele eerste deel van de voorstelling, maar eigenlijk ook nog daarna. Steeds geformuleerd in andere bewoordingen, en gesteld in minimaal variërende gestes. Op die manier ontkennen ze nogmaals de klassieke setup waarin zij én het publiek geconditioneerd zitten. Die ontkenning herhalen ze tot soms vervelens toe, maar hun stelling kan ook niet genoeg benadrukt worden. De acteurs-die-er-geen-zijn spelen personages-die-er-geen-zijn, maar in feite spelen ze gewoon níet. Dat beweren ze althans, want ze spreken zichzelf, elkaar en hun uiteindelijke doel even vaak tegen. Openlijk zelfs, en schaamteloos, alsof ze in die bepaalde gevallen van tegenspraak of inconsistentie, ook dàn nog trouw blijven aan hun opzet. En het wérkt.

Deze bijdrage over het beste festival van Vlaanderen, of althans het festival met de beste pop- en rockmuziek in Vlaanderen, is natuurlijk alleen tot stand gekomen met het doel om ooit, one day, een perskaart te bezitten en dit soort leukigheid als job te mogen doen. Maar ter zake: op kortere termijn dient dit stukje vooral als reactie op dat soort journalisten en reports die liever een non-item aan Pukkelpop wijden (lees: enkel over erreurs de parcours als Michael Franti en Keane berichten omdat die mensen gemakkelijk interviews geven) dan toe te geven dat ze beter zijn in het uitzenden van badpakkenspecials. Of die Scissor Sisters in hun topdrie zetten.