Een heer die bij ons kwam rondneuzen vroeg me op een keer: “Neem me niet kwalijk, maar is er nog geen manier gevonden om het apparaat uit zichzelf te laten draaien?” Ik zie nog het gezicht van die meneer: smal, bleek, met dun blond haar; blauwe, sluwe ogen; gelig puntbaardje, waarachter een glimlachje schuilging dat schuchter en beleefd moest lijken, maar boosaardig was. Want met die vraag bedoelde hij: “Bent u heus wel nodig? Wat bent u eigenlijk? Een hand die aan de slinger draait. Zou die hand niet gemist kunnen worden? Zou u niet kunnen worden afgeschaft, vervangen door een of andere mechaniek?”’ (Luigi Pirandello)

Door Christophe van Gerrewey en Kevin Absillis

 

De dood van Hugo Claus zorgde in de Vlaamse pers voor een zelden geziene lawine van reacties en in memoriams. Er nog eens een tekst aan toevoegen leek ons overbodig, tenzij we een stem aan het woord konden laten die een ander licht zou werpen op de ontvangst van Claus’ oeuvre of die iets fundamenteels zou toevoegen aan de monumentalisering die zich de laatste weken heeft voorgedaan. Waarom treuren we eigenlijk bij de dood van een auteur als Claus, vraagt Christophe Van Gerrewey zich af. En hoe kan het dat die ondanks dat leger van exegeten met een imago door het leven ging, dat eigenlijk niet met de werkelijkheid strookte? Kevin Absillis reconstrueert de feiten, achter de ideologische mist. Kritiek als eresaluut.

De Amerikaanse ‘band’ Sonic Youth is sinds jaren een constante aanwezigheid in het mondiale rocklandschap – dat wil zeggen: ze zijn min of meer in hetzelfde ritme min of meer gelijkaardige en evenwaardige platen blijven maken; ze hebben alle ‘trends’ en schokgolven overleefd; ze blijven tweejaarlijks bescheiden wereldtournees ondernemen – en dat sinds 1982. Voor een rockband (men kan het noise-rock noemen wat ze maken, avant-rock, postpunk-rock, alternative rock, wat doet het ertoe) is dat hoogst uitzonderlijk: zonder ooit echt ‘gigantisch’ bekend geworden te zijn, is Sonic Youth een zeer on-klassiek succesverhaal. Nooit gesplit, nooit last gehad van zelfmoorden of overdosissen, nooit uitverkocht, nooit een echte hit gescoord. Een groep is altijd zo goed als haar laatste plaat – en het is inderdaad iedere keer weer die laatste plaat die telkens het nieuwe ‘thema’ van Sonic Youth wordt, dat al de rest in de schaduw stelt. Hoe te spreken over deze in essentie ‘oninteressante’ cultuurproducenten en hun verwezenlijkingen? Misschien kan het nog het best op een uitgesproken onnarratieve, pseudo-postmoderne manier (want Sonic Youth heeft geen verhaal, geen crisis of toppunt waarop ze terug te brengen zijn) – door middel van een quasi-encyclopedisch, non-lineair, feitelijk-anekdotisch abecedarium.

Het evocatieve in plaats van het creatieve, of dit laatste toch sterk met het eerste vermengd. Het resumerende. Teken van de eindtijd, van het afscheid, of van het zich bezinnen op het leven?
Thomas Mann, Dagboek, 14 maart 1949

Nik Naudts & Christophe Van Gerrewey
Gent, Terras Boekentoren, 13 september 2006

Nik Naudts, Tine Cooreman & Christophe van Gerrewey
Venetië, Campo San Margherita, 10 september 2006

Nirvana-frontman Kurt Cobain zei het begin jaren negentig over collega Eddie Vedder: 'He's a nice person - but I hate his band' - het is nog steeds de mening van vele kritische, 'hippe' of 'vooruitstrevende' muziekliefhebbers. De strijd tussen Pearl Jam en Nirvana had alles om een klassieke battle of the bands te worden (genre Rolling Stones vs. Beatles of Oasis vs. Blur), maar de tweeloop van Cobain besliste daar anders over. Het bombardeerde Pearl Jam tegen wil en dank tot overlevers, die moesten opboksen tegen torenhoge verwachtingen, massale fans en een hyperventilerende muziekindustrie - en dat in combinatie met de eigen problemen, die op zich al niet min waren! Hun tweede plaat heette dan ook niet voor niets Versus, en had als werktitel Five against one, wat uiteindelijk het refrein werd van de song Animal.