Money can’t buy me art
De invloed van de hedendaagse kunst moet hierbij zeker niet onderschat worden. Want, laten we eerlijk zijn, hoe boeiend en fascinerend hedendaagse kunst ook mag zijn, ze is vaak gedoemd om wees te blijven. De variatie in materiaal en concept die de nieuwe beeldende kunst typeert en net zo interessant maakt, lijkt in de verkoop ervan net een grote drempel te zijn. Schilderijen kopen, ja dat willen we nog wel. Die kunnen altijd ergens aan een muur gehangen worden en sculpturen passen netjes op de salontafel of in een lege hoek van de woonkamer. Maar een geschikt plekje vinden voor een gigantische kinetische installatie met neonlichten en het geluid van een ijzerwagen wordt al wat moeilijker natuurlijk!

Dit wordt ook duidelijk na ons tweede bezoek aan de beurs. Drie dagen later plakken er immers al flink wat rode bolletjes onder de werken en niet onder de minste. Picasso doet het na al die jaren nog altijd erg goed en ook Mirò, Giacometti en Warhol laten het kopende publiek niet onberoerd. Het valt ons op dat er weinig werk van jonge kunstenaars over de toonbank gaat. Niet dat er geen interesse is, integendeel: er wordt gretig informatie binnengehaald over de jonge leeuwen en het publiek luistert ook aandachtig naar de uitleg over de kunstwerken. Maar als ze met geld over de brug moeten komen, dan kiezen ze toch liever voor een zekere belegging. En hier komt nu net de ambiguïteit naar boven die vaak voor verdeling zorgt binnen de kunstwereld: het contrast tussen geld en kunst. Kunst wil zich niet laten bepalen door vastgeroeste normen en zoekt dus altijd naar nieuwe mogelijkheden om zich te uiten, terwijl de verzamelaars vaak liever verstandig (of verstandelijk?) investeren. Dus lijkt het kiezen voor een reeds gevestigde naam veel aantrekkelijker dan het risico te nemen het van werk een minder bekende kunstenaar te kopen.

Daarnaast speelt prestige natuurlijk ook een belangrijke rol. ‘Ik heb nu een Picasso aan de muur hangen.’ klinkt natuurlijk veel interessanter als ‘ik heb laatst een Ikeda gekocht…nee, niet Ikea, IkeDA.’ En welk werk ze dan gekocht hebben, daar vraagt toch niemand naar. Nee, als je een Picasso hebt, dan zit je goed. Ook al is het zo lelijk dat een uitgehongerde straathond het nog niet zou willen als er een verse biefstuk op lag, het is en blijft een Picasso. Meer moet dat niet zijn, blijkbaar. Erg jammer, want er zijn zoveel andere lekkere dingen in de snoepkraam!



Easy peasy japanese
Mij vielen vooral de werken van de nieuwe Japanse kunstenaars op, zoals de eerder vermelde Mitsuko Ikeda. Zijn quasi realistische schilderijen vermengen feiten en fictie op een manier die duidelijk beïnvloed is door de populaire Japanse Mangastijl. Toch hebben de werken niet de kilheid en de scherpe lijn die we zo vaak zien in deze cartoons; door het gebruik van zachte kleurovergangen en minuscule lichtpuntjes op het, vaak donkere, doek, krijgt het schilderij een poëtische kwaliteit die meer aanleunt bij de symbolistische kunst uit het westen als bij Dragonball Z. Ook de werken van de bekendere Japanse kunstenaars Yoshitomo Nara en Takashi Murakami (‘de oosterse Warhol’) zijn markante aanwezigen op deze wereldbeurs.

Verder doet de fotografie het ook erg goed en is er vooral veel interesse in snapshots van mensen in hun dagelijkse routine. ‘Hoe banaler hoe beter’ lijkt het motto binnen de hedendaagse fotografie, maar het wérkt. Het voyeuristische trekje in de mens zal hier ook wel voor iets tussen zitten. Finse fotograaf Esko Männikö pakt het anders aan. Ook hij is geïntrigeerd door het dagelijks leven, maar door het uitvergroten van onze vertrouwde omgeving, maakt hij van er een bevreemdende doch fascinerende wereld van. Galerij Nordenhake levert met zijn close-ups van een zwart en wit paard één van de sterkste fotografische ensembles op deze beurs af.

Belgen in het buitenland
We houden natuurlijk ook even halt voor de drie Belgische galerijen van dienst: Zeno X, Bastide en Xavier Hufkens. Vooral Zeno X imponeert met werken van gevestigde waarden als Michaël Borremans en Luc Tuymans. Hufkens pakt uit met de mysterieuze driedimensionale stillevens van Hans Op de Beeck. Opkomende galerij Bastide uit Brussel lijkt daarentegen een beetje weg te zakken in de massa kunst die er in de expositiehal te zien is.

Vreemd genoeg (of is dit weer typisch Belgisch?) hangen de beste kunstwerken van onze landgenoten bij buitenlandse galerijen. Zo stellen het Chinese Continua en Hauser&Wirth/Lambert uit Zurich/Londen werken van Berlinde de Bruyckere tentoon en treedt Raoul de Keyser op onder het vaandel van White Cube uit Londen. Deze White Cube galerij lijkt wel erg tuk te zijn op Belgische kunst, want naast De Keyser maken ze ook graag nog een plaatsje vrij voor Koen Van den Broek en Luc Tuymans. We doen het dus goed in het buitenland, al krijg ik de indruk dat de bezoekers België, geografisch gezien, niet zo meteen kunnen plaatsen. Maar dat vinden ze dan ook minder belangrijk: de werken komen uit Europa en dat is op zich al exotisch genoeg!

Verzadigd door de eindeloze rijen kunstwerken, besluiten we het Convention Center even te laten voor wat het is. Op weg naar buiten worden we weer eens opgehouden door een groep kakelende nouveau riche. Als je hen mag geloven was alles op deze beurs even amazing en wonderfull en om hun woorden wat kracht bij te zetten kuieren ze vervolgens met hun gezichten in permanente staat van verbazing door de rijen kunstwerken. Het lijkt wel alsof elk kunstwerk dat ze op hun weg tegenkomen het beste werk is dat ze ooit hebben mogen aanschouwen.

Containervoer
Door de jaren heen heeft Art Basel Miami zich niet alleen opgeworpen als grootste kunstbeurs ter wereld, maar hebben ze er ook één van de grootste kunsthappenings van gemaakt. Waar het vroeger voornamelijk ging om de beurs als een soort Super GB voor de collectioneurs, verschuift de aandacht nu steeds meer naar een wel doordacht tonen van kunst. Buiten het Convention Center worden dit jaar ook andere locaties getackeld om de verschillende vormen van hedendaagse kunst aan het publiek te laten zien. Eén van die extraatjes is Art Positions op het strand van Miami Beach. Binnen de muren van een stuk of twintig scheepscontainers, krijgen jonge galerijen de kans om hun werken tentoon te stellen binnen de sfeer van de kunstbeurs. De jongeren van de MTV-generatie worden hier als vliegen op de stroop aangetrokken door de gigantische beach party, die gelijktijdig met de vernissage in het Convention Centre van start gaat. De organisators van Art Basel kozen dit jaar voor de provocatieve technoprinses Peaches om wat leven in de brouwerij te brengen.

Omdat de selectie voor de deelnemende galerijen erg streng is, zien we dat meer en meer galerijen thematische satelliet-programma’s, zoals –scope en Aqua Art, opstarten. Daarnaast zijn er ook nog de talrijke zelfstandige galerijen die met een nieuwe tentoonstelling uitpakken, speciaal omwille van het grote kunstgebeuren. Een verborgen juweeltje in deze categorie is de galerij/werkplaats Artcentre South Florida. Dit kunstcentrum bevindt zich midden in Miami’s grootste outdoor shoppingmall: Lincoln Street. De gevel van het kunstencentrum is nogal lawaaierig met zijn felle neonverlichting, maar voor zij die de stap naar binnen wagen ontvouwt er zich een knus, schots en scheef labyrint van doorkijkkamertjes. Verschillende kunstenaars gebruiken de kamertjes als atelier, maar ook als tentoonstellingsruimte. Elke kamer is voorzien van een groot venster aan het gangpad, zodat de bezoeker niet alleen de kunstwerken, maar ook de kunstenaar aan het werk kan zien. Een beetje Big Brother-achtig misschien, maar wees gerust, hier zal je geen zingende schilders onder de douche aantreffen. De kunstenaars krijgen gelukkig de kans hun privacy af te schermen met enkele verschuifbare wandjes.

Art Basel biedt dit jaar dus voor elk wat wils, wat we alleen maar kunnen toejuichen. De negatieve stemmen die beweren dat de beurs lijdt onder de overdaad aan kunst, beseffen blijkbaar niet in welke luxepositie ze zich bevinden. Er bestaat immers zoiets als ‘keuzes maken’ en met zo’n groot aanbod krijg je de kans er alleen die zaken uit de kiezen die je interessant lijken en al het overige overboord te gooien. Everybody’s sense of beauty is different from everyone else’s is niet toevallig de slogan die Art Basel van Andy Warhol adopteerde. Dit jaar voegen ze daad bij woord!

Art Basel
13 juni 2007 – 17 juni 2007 in Basel, Zwitserland
Artcenter South Florida www.artcentersf.org
Art Basel www.art.ch/ca/bt/kg/