Nadat de toeschouwers, die eigenlijk gasten zijn, welkom zijn geheten en hun glazen zijn gevuld met een prachtige Languedoc uit 2004, krijgen zij tekst en uitleg bij de wijn van Vercruyssen zelf. Heel informeel allemaal, alsof de context van de voorstelling even genegeerd wordt, en we gezamenlijk op een cursus wijnproeven terecht zijn gekomen. Want Vercruyssen is lovend over de wijn, en over onze samenkomst, en hij doet dat goed.
Naadloos gaat hij in het losjes poneren van enkele adjectieven die van toepassing zijn op de wijn, over op de eigenlijke tekst van Eluard, in een opmerkelijk heldere en mooie vertaling door Martine Bom. Voor je dat in de gaten hebt, zit Vercruyssen inmiddels al een hele resem adjectieven verder verwijderd. Het is duidelijk dat het nu over iets anders gaat, maar wàt weten we nog niet precies. Langzaam laten we de tekst op ons inwerken, en die veroorzaakt een sluimerende toestand die wat betreft het roezige effect gerust naast dat van een glaasje rouge kan staan – vandaar het rake concept. We luisteren aandachtig, en merken dat de grote grabbel uit Eluards gevarieerde oeuvre (de man heeft wat meegemaakt) diens surrealistische invloeden verraadt, ook al dateert de compilatie van na die periode. Het beest kruipt waar het niet gaan kan: hij was zelf een voortrekker van de beweging, en dikke copains met Picasso. Maar de nadruk ligt toch elders, het is méér dan absurdisme of mooipraterij.     Terwijl hij samen was met zijn grote geliefde, tevens muze ‘Nush\\\\\\\' – titels moeten ze érgens vandaan halen – schreef Eluard zijn beste en meest ambitieuze werk, Poésie Ininterrompue (1945), de hoofdmoot van deze compilatie, met vanzelfsprekende aandacht voor de liefde. Daarnaast komt ook een flinke dosis existentiële twijfel aan bod, die binnenkomt als een klinkende toast, alsmede beschouwingen over politiek, want Eluard was bijzonder geëngageerd in de Spaanse burger- en Tweede Wereldoorlog. Na de korte pauze in de vorm van een muzikaal intermezzo, krijgen we de zwanenzang van die periode te horen, afkomstig uit Le Temps Déborde (1947), geschreven na de plotse dood van Nusch, die echter nog het ultieme eerbewijs krijgt wanneer een bundel naar haar genoemd wordt (1950).

Vercruyssen gaat heel naturel, bevlogen maar weloverwogen om met de tekst. De acteur debiteert terwijl hij rondjes loopt rond de tafel, als een jonge Socrates die ons maar wat graag lastigvalt op een geüpgradede agora. Maar zoals dat meestal gebeurt met leurders van wijsheden, zijn ze zeer hardnekkig, en blijf je na een tijd gewoon luisteren uit beleefdheid. Want ondanks de grote doordachtheid van het concept, wordt de overlevering aan de tekst routineus, en fungeert de intimistische dans op de tafel voor ons, en waarbij de toeschouwer nochtans nauw wordt betrokken, slechts als visueel snoepje. Af en toe is de danseres in kwestie bezwerend, al helpt het natuurlijk (niet?) als Anna Teresa De Keersmaeker op je vingers zit te kijken. Het is lovenswaardig dat Rosas zijn medewerking verleent aan dit eerder kleinschalige project; anderzijds is het spijtig dat ze geen grotere, vrije rol krijgen daarin, zich niet zo mogen uitleven dat ze het bijvoorbeeld op een rennen zetten, of meer in dialoog treden met Frank Vercruyssen. Op die manier wordt het allemaal wat vrijblijvend en ontstaat er de totaalindruk van los zand op laag water.

Aan hét gebrek van deze voorstelling, de lage opwindingsgraad, had Vercruyssen zelf ook iets kunnen doen. Zijn stem eens verheffen of kwaad worden, een hapering hier en daar, het had geen kwaad gekund. Nu blijven slechts de setting en enkele markante verslijnen over – beide exclusief, en beide goed. De rest daarentegen is wél kunnen ontsnappen uit een of andere patrijspoort daar in het repetitiehok. Vraag me niet hoe. Het ging onopgemerkt.

Gezien op 8 december 2006 in het repetitielokaal van Tg STAN te Antwerpen.

Credits:
tekst: Paul Eluard
samenstelling: Judith Davies en Frank Vercruyssen
vertaling: Martine Bom
Choreografie en dans: Anna Teresa De Keersmaeker, Tale Dolven, Cynthia Loemij, Elizaveta Penkova en Taka Shamoto.
Spel: afwisselend één van bovenstaande danseressen, en Frank Vercruyssen.
Licht: Raf De Clercq en Tim Wouters
Decor: STAN en Rosas
M.m.v.: Jolente De Keersmaeker

www.stan.be