Met een uitnodiging op zak voor de persontmoeting slaapwandelde ik die ochtend naar de Studio Skoop, om er getuige te zijn van de voorstelling van het Viewpoint 2001-programma, en om eens te gaan kijken hoe de gemiddelde Vlaamse filmjournalist er uit ziet. Ik arriveerde vijf minuten te vroeg in een voor de rest volledig lege bioscoopzaal. Ik moest denken aan de woorden van de opper-journalist Hunter S. Thompson: "Those of us who had been up all night were in no mood for coffee en donuts. We wanted strong drink!".

Ik dacht dat elk moment een bende ongeschoren, ongewassen en ongemanierde drankorgels de zaal zou binnenstormen om daar hun roes uit te slapen tot het tijd was voor de gratis drank en broodjes achteraf. Dat viel enigzins tegen. De enige die een roes had om uit te slapen was ikzelf en de enige gratis drank waar ik achteraf invloog was koffie, and lots of it. Toch twee tekens dat mijn stereotyp beeld van De Journalist niet helemaal onjuist was: iedereen arriveerde te laat en om twaalf uur 's middags/'s morgens stonden ze bijna allemaal streekbieren en wijn te hijsen (hier en daar viel er zelfs kritiek te horen over de minuscule broodjes die ons werden aangeboden).

Maar dit doet allemaal niet echt ter zake. Waar het wel om gaat is een uniek en lovenswaardig festival, volledig gewijd aan een kunstvorm die nog te vaak wordt afgedaan als een middel om lege gaten in het tv-programma op te vullen, de documentaire. Wat Viewpoint nog specialer maakt is dat het festival bijna volledig op vrijwillige basis tot stand komt. Aangezien de gemiddelde subsidie-verstrekkende mens meer geïnteresseerd is in de lengte van zijn teennagels dan in een documentairefestival, moeten de mensen van de Studio Skoop en hun companen elk jaar weer over lijken gaan om een nieuwe editie van Viewpoint in elkaar te boksen. Misschien een idee voor een aangrijpende documentaire?

Brochures met uitgebreide informatie over het programma zijn makkelijk te vinden en wie zelfs daar niet in slaagt moet dan maar surfen naar www.viewpointdocfest.be. Ik beperk mezelf hier tot het vermelden van mijn persoonlijke keuze uit het ruime aanbod (degene die er de rode draad in kan terugvinden, wint ... absoluut niets).

In Dark Days (openingsfilm, 28 februari) gaat documentairemaker Marc Singer op visite bij de tunnelbewoners van New York, zeg maar de Holemensen van de 21° eeuw. In confronterende zwart-wit beelden laat Singer deze eigenlijk niet helemaal dakloze mensen aan het woord. We leren hoe je elektriciteit moet aftappen, of hoe je het 25 jaar kan volhouden in een tunnel zonder gek te worden. Nuttige kennis voor later, als het allemaal niet zo wil vlotten, carrièregewijs.

Een documentaire die sommigen onder ons een idee kan geven hoe onze toekomst eruit zal zien is Carol Morley's The Alcohol Years (2 en 6 maart), een autobiografisch werk waarin de cineaste terugblikt op haar jonge jaren, toen ze nog alle dagen zoop als een beest en elke nacht met een ander in bed belandde. Omdat het geheugen meestal niet de sterkste troef is van de (ex-)alcoholicus heeft Morley een advertentie in de krant laten plaatsen waarin ze iedereen die haar kende tussen 1982 en '87 vraagt om terug contact met haar op te nemen, om haar en de camera te vertellen wat ze allemaal heeft uitgestoken in die periode. Dat dit niet altijd even flatterende commentaren oplevert valt te verwachten.

"In den beginnen was er het woord en het woord was documentaire". Dit is zo'n zin waar ik persoonlijk van over mijn nek ga, zo van die pompeuze bullshit waar één of andere blower net iets te lang heeft over nagedacht. Deze (on)zin komt uit de bespreking van Cinéma Vérité: defining the moment (1 maart), een voor de rest erg aan te raden documentaire. Voor alle duidelijkheid: de cinéma vérité = dogma 95, maar dan een halve eeuw eerder. Zowel in Frankrijk, Groot-Brittannië als de VS trokken filmmakers met draagbare camera's de straat op om De Waarheid vast te leggen in zo realistisch mogelijke beelden.

Een speciale happening verbonden aan Viewpoint is de vertoning van Nightclubbing in het café van de Vooruit (3 maart). Deze zo maar even 5 uur durende documentaire moet een idee geven van hoe de mensen op zaterdagnacht uit hun dak gingen in New York, in een tijdperk dat zoiets nog niet voor de hand lag, aangezien ze nog geen pillen of pompende bassen hadden. Het gaat om een compilatie van opnames gemaakt in New Yorkse nachtclubs tussen 1975 en '82, dé kans om live-opnames te zien van cultgroepen als The Lounge Lizards, Suicide, Bad Brains, Dead Kennedys en de geweldige Sun Ra & Zijn Intergalactische Glitterpakken.

Daarnaast kan u ook nog gaan genieten van documentaires over prostitutie in Mexico City (Street Love), de trauma's van Nederlandse blauwhelmen (Crazy), het leed der vluchtelingen (In een vreemd land ), etc ... "Is er dan niets te zien waar een godsvrezend mens als ik vrolijk van wordt?" hoor ik u al zeggen. Waarschijnlijk wel, op de Evangelische Omroep bijvoorbeeld, maar dat is toch allemaal gelogen. Documentaires tonen de wereld en de wereld - jongens en meisjes - ruikt onfris, om niet te zeggen dat ze stinkt. Vandaar.