Het recept van 'Zijde daar'? Om het op zijn De Volders uit te drukken "Men neme enkele simpele personages", zijnde de gebroeders Willy, Freddy en Jacky Meirsman, die samen een huis betrekken, en waarvan de laatste als enige het geluk heeft met een vrouw bedeeld te zijn, "Julia" of ook wel "Juliette" genoemd in het stuk. "Men voege daar aan toe enige onenigheid over onnozelheden", doordeweekse vitterijen onder de huisgenoten over bijvoorbeeld onbetaalde huur of huishoudelijke klusjes en ten slotte "Voegt daar nog aan toe, bijvoorbeeld, maar kijkt wie ist er daar? Nen anderen! En den dien versta mij wel?" Die "Nen anderen" slaat hier respectievelijk op de vrijgezellen Willy en Freddy, die elk op hun beurt (de een al doortastender en uitgekookter dan de ander) hun kans wagen bij de enige dame in het gezelschap, en dit tot grote treurnis van Jacky, die krampachtig zijn uitgebluste relatie probeert te reanimeren. Ook in dit 'vierhoeksdrama' is het uiteindelijk 'de liefde' (maar ook 'de goesting' en 'warmte') waar het allemaal om draait. Het hele gebeuren speelt zich af in de "wreeë winter van drieenzestig" (een context die het isolement moet benadrukken waar het viertal zich door de vrieskou in bevindt) en kent een even tragische afloop als andere stukken van De Volder: Jacky wreekt zijn onmacht door het vermoorden van concurrent Willy en speelt hierdoor ook zijn geliefde kwijt. Samengevat: een familiedrama, ingegeven door passie, waarover dagelijks in de krant te lezen valt, dit keer geserveerd op De Volderiaanse wijze.

Deze eenvoudige verhaallijn klinkt veelbelovend en lijkt een zee aan theatrale mogelijkheden te bieden, maar 'Zijde daar' haalt jammer genoeg niet het niveau van De Volders vorige creaties. Hiervoor kunnen velerlei redenen worden opgenoemd. Bijvoorbeeld dat de personages slechts collages lijken te zijn van figuren uit vroegere producties en hierdoor weinig verrassing herbergen. Dat die personages weinig zijn uitgepuurd en niet radicaal genoeg zichzelf zijn. Dat ook op talig vlak de rechtlijnigheid zoek is, 'wie spreekt nu welk idiolect'? Dat de dialogen het poetische ritme missen waar vroegere producties hun sterkte aan ontleenden. Dat 'Zijde daar' ons slechts een povere glimlach ontlokt en niet de bulderlach die het 'Onwaarschijnlijk normaal eindigend verhaal' bijvoorbeeld wel te beurt viel. Dat ondanks een aantal sterke visuele momenten het geheel nogal rommelig lijkt en de zorgvuldigheid en finesse mist waar we ons doorgaans bij De Volder aan mogen verwachten. Dat het stuk, ondanks de tragische historie, niet echt naar de keel grijpt, wat 'Regent en regentes' bijvoorbeeld wel in hoge mate deed. Dat de acteerprestaties behalve in het geval van Ineke Nijssen een redelijk niveau halen maar ons doen snakken naar hoogstandjes uit het verleden. Johan Knuts bijvoorbeeld, die vroeger soms gruwelijk prachtige rollen neerzette, is zelfs in dit stuk slechts een lauwe afspiegeling van zichzelf. Enzovoort. En zo verder.

Er is in dit stuk dus heel wat dat ons heimwee doet krijgen naar betere Ceremonia-tijden, maar ik vraag me af of een dergelijke opsomming wel zin heeft. Waarom precies de machinaties in 'Zijde daar' geen elektriciteit voortbrengen is moeilijk te achterhalen; theatraal vuurwerk is sterk afhankelijk van het moment en van een aantal variabelen waar elke speler-toeschouwer-situatie aan onderhevig is: de stemming van het publiek, van de acteurs, van het tijdstip, de zaalsituatie, ? Ik heb het voorgevoel dat 'Zijde daar' (dat niet met luide trom werd aangekondigd) uiteindelijk ook geen hoogvlieger zal blijken op het De Volder-palmares, maar ik wil het kleinood voorlopig krediet verlenen. Zoals wel vaker het geval is bij De Volder dient de eerste speelreeks om groeipijnen weg te werken en misschien krijgen we na de stroeve aanloop door een paar simpele maar doordachte ingrepen binnen enkele weken een veel rijper stuk te zien.