Urban: Ga je met Zijde daar op hetzelfde elan verder als in je vorige producties?

Eric De Volder: Op verschillende vlakken wel. Met de vier acteurs heb ik al verscheidene malen gewerkt. De ploeg is dus verre van onbekend. Ook qua thematiek sluit deze productie erbij aan.

Urban: Hoe ga je als schrijver van je eigen productie te werk? Komt een tekst van Eric De Volder tot stand achter de schrijftafel of op de werkvloer?

De Volder: Er blijft soms heel veel materiaal liggen dat op de een of andere manier uit de definitieve versie verdwijnt. Soms gaat het om repetitiemateriaal, andere fragmenten diep ik op uit een map waarin ik in de loop der jaren allerlei ongebruikt materiaal heb verzameld. Ik bekijk mijn eigen materiaal dan als objets trouvés, als gevonden materiaal geschreven door een andere persoon. Dat bleek met dit stuk niet zo makkelijk. Ik ben dan in september gewoon herbegonnen en er is een eerste moedertekst ontstaan waarmee we op de repetitievloer gestapt zijn. Eerder dan een mooi afgelijnd verhaal bestond deze tekst uit herinneringen van een personage dat als kind bij zijn grootmoeder gestuurd wordt omdat er met hem geen huis viel te houden. Maar uiteindelijk is ook dat overboord gekieperd en zijn we op de vloer opnieuw van nul begonnen met een aantal gegevens uit die eerste tekst. Zijde daar is dus eigenlijk volledig ontstaan op de werkvloer. Ik ben komen aanzetten met een aantal flarden, stukken tekst- en beeldmateriaal, de acteurs hebben een aantal personages gecreëerd en op basis daarvan hebben we een geschiedenis geconstrueerd. Vetrekkend van die improvisaties is dan de eerste tekstversie ontstaan over drie broers en een vrouw die op een winteravond geïsoleerd raken. En uiteraard barst op die avond de spreekwoordelijke bom, waarbij de verhouding tussen de vier personages volledig herschikt wordt.

Urban: Jouw stukken spelen zich dikwijls af in een soort microcosmos en zijn vaak een diepgaande analyse van een aantal personages die eigenlijk uitgekeken zijn op elkaar, maar toch niet van elkaar wegraken. Gebruik je die kleine situaties dan als een omweg om iets te vertellen over het fenomeen 'mens'?

De Volder: In het beste geval lukt dat. Dan kan je aan de hand van iets heel kleins iets universeels vertellen. Een stuk moet de anekdote en het platte realisme overstijgen. Jammer genoeg kan je dat moeilijk op voorhand schrijven en krijg je dat effect pas op de scène.

Urban: Streef je bewust naar een versmelting van een volkse, alledaagse inhoud en een doordachte vorm?

De Volder: Zo zou je het kunnen stellen. De basis van mijn werk is het volkse, het leven zoals het is. Het alledaagse intrigeert mij en spreekt tot mijn verbeelding. Wat schuilt er achter het gewone? Een lege straat met allemaal dezelfde rijhuisjes is onnoemelijk saai, maar op het moment dat twee mensen met elkaar gaan praten, kan er van alles gebeuren. Het alledaagse is dan ook een onuitputtelijke bron. De oplossing van een bepaald probleem is vaker simpel dan ingewikkeld. Op dezelfde manier verzamel ik mijn bronnenmateriaal.

Urban: Hoewel je je inspiratie gaat zoeken in het leven op de straat, kies je toch voor een zeer esthetische vormgeving. Is dat geen contradictie?

De Volder: Voor elk verhaal heb je een vorm nodig, of het nu om een roman of een schilderij gaat. Een verhaal dat je op café opvangt, is een eerste stap, los van de authenticiteit van dat verhaal. De vormgeving is een tweede stap. Dan pas kan je accenten gaan leggen. Dan pas kan een banale zin een gevaarlijk wapen worden. En daarom moeten décor en andere vormelijke elementen in verband met het verhaal staan. Een esthetische vorm en een alledaagse inhoud hoeven dus niet noodzakelijk elkaar te mijden.

Urban: Kies je bewust voor een sobere, vormelijke enscenering om je acteurs zo centraal mogelijk te stellen?

De Volder: Dat is inderdaad een belangrijk aspect. Vaak wordt er tijdens de repetities gebruik gemaakt van een karrenvracht rekwisieten, maar naar het einde van het creatieproces verdwijnen die voorwerpen vaak. Alles moet in functie staan van de betekenis. Als een acteur die betekenis kan overdragen zonder gebruik te maken van iets anders, dan worden rekwisieten overbodig. Ik probeer zo veel mogelijk de ware kracht van de acteur aan te boren.

Urban: Is de opvallende maquillage daar ook een onderdeel van?

De Volder: Absoluut. Daarenboven laat dat me toe een aantal emoties uit te vergroten. Tijdens de voorbereiding van Zijde daar opperde een acteur dat hij zijn schmink miste, hoewel hij die zelf niet kan zien. Door die maquillage kunnen gevoelens verhevigd worden, kan een veranderende gelaatsuitdrukking plots een uitbarsting worden. De emotie barst als het ware uit de poriën van het personage. Vaak gebeurt het zelfs dat men de acteurs helemaal niet herkent. Je gaat een aantal codes sturen of ontwrichten en brengt de toeschouwer in verwarring.

Urban: Je drukt ook bewust je stempel op de taal die je hanteert.

De Volder: Het moment waarop de personages hun stem krijgen is een centraal punt in het repetitieproces. De stem van het personage hoeft dus niet noodzakelijk overeen te komen met die van de acteur. Dan pas is er daadwerkelijk sprake van een tekst, op de vloer en in mijn verbeelding. Een tekst schrijven zonder te weten wie hem gaat spelen vind ik een quasi onmogelijke opdracht. Ik kies voor het dialect omdat het verhaal en de muzikaliteit waarnaar ik streef dat vragen. Een standaardtaal bestaat eigenlijk niet want elk persoonlijk taalgebruik is een taalvariant. Elk personage vraagt een specifieke taal.

Urban: Je grijpt vaak terug naar het verleden, naar dagboeken en persoonlijke documenten. Toch heb je als toeschouwer geenszins het gevoel dat je naar een bevroren stukje verleden zit te kijken. Speelt de actualiteit een rol in jouw stukken?

De Volder: Ik probeer die in elk geval te volgen. Zo ontstond Diep in het bos als onmiddellijke reactie op de affaire Dutroux. Ik wou het onbegrijpelijke proberen te begrijpen. Toch probeer ik zoals gezegd steevast het anekdotische te overstijgen. Het eerste wat ik doe als ik met persoonlijke documenten aan de slag ga, is de namen van de personen in kwestie veranderen. Het gaat mij niet om de concrete figuur, maar om de vragen die zijn of haar leven oproepen. Het materiaal gaat een eigen leven leiden. Dan pas wordt het interessant.

Een beknopte versie van dit interview verscheen op 11 december in Zone 09/.

Van woensdag 11 tot en met 21 december telkens om 20u30 (niet op zondag, maandag en dinsdag) in het Nieuwpoorttheater, Nieuwpoort 31-35, 9000 Gent, tel.: 09/223.00.00, www.nieuwpoorttheater.org