Het verhaal is dat van drie gezinnen die proberen te overleven in een bijzonder somber appartementsblok in het hedendaagse Zuid-London. Centraal staat het gezin Basset, bestaande uit de zwaarlijvige vader en taxi-chauffeur Phil, zijn piepkleine, graatmagere en nerveuze vrouw Penny, en hun twee flink uit de kluiten gewassen kinderen Rachel en Rory. Rachel werkt in een bejaardenhome en is de apathie zelve, Rory is werkloos en ligt de hele dag door in de zetel, en scheldt ondertussen iedereen de huid vol. Al na enkele scènes maakt Leigh ons duidelijk dat we deze keer ons heil niet moeten zoeken in wrange grapjes en enkele opbeurende momenten, neen, All or Nothing gaat ‘all the way’, iedereen in de film staat ofwel tegen elkaar te schreeuwen, puur uit gewoonte, of men is al dermate leeggeperst door dat trieste bestaan dat men in somber stilzwijgen is gehuld, zoals dochter Rachel, en vooral vader Phil, een onvergetelijk personage, neergezet door Timothy Spall (de weinig enthousiaste fotograaf in Leigh’s i>Secrets and Lies). Spall zet een erg ontroerende huisvader neer die volledig in zichzelf gekeerd is, z’n vrouw schelt hem voortdurend uit voor z’n vermeende luiheid, hijzelf voelt elke belediging aan als een messteek in z’n hart maar is te afgestompt om er nog op te durfen reageren. Phil is niets meer dan een zwijgende, af en toe grommende, diep droeve man met Droopy-ogen. Het is heel sterk om te zien hoe Spall enkel lijkt te acteren met die grote trieste hondenogen van hem.

Voorts, alom droefnis dus. Sommige scènes zijn tegelijk zo intens droef en onweerstaanbaar mooi dat ik de neiging moest onderdrukken om recht te staan en te beginnen schreeuwen, bijvoorbeeld als Phil, na weer een lange saaie dag in de taxi, pinten zit te pakken met z’n al even simpele collega Ron, en Phil plots filosofisch wordt, geïnspireerd door zijn eigen leven: "the clock ticks, world turns round, tide goes in, tide goes out, we’re born, we die.. ", waarna hij gulzig van z’n pint drinkt en in het oneindige staart, waarop collega Ron antwoordt met de vraag hoeveel Phil’s vrouw verdient in de supermarkt. Het klinkt simpel, een beetje pathetisch zelfs, maar wat is een gemiddeld mensenleven anders dan simpel en pathetisch, en soms ronduit lachwekkend?

Het moeilijkste bij deze film is om niet het respect te verliezen voor deze ‘arme, simpele’ personages, als ze zo richtingloos en duidelijk hopeloos hun leventjes proberen voort te zetten. Het is makkelijk om te gaan zeggen dat ze er maar beter een einde aan maken, "iets beters komt er toch niet meer uit voort" was ook mijn gedachte, maar dat zal toch wel niet Leigh’s bedoeling geweest zijn. En toch, er is zo’n avondmaalscène met het hele gezin Basset, het enige moment waarop ze allen samen zitten, en waarbij je vaststelt dat ze allemaal compleet naast elkaar leven, elk is er van overtuigd degene te zijn die de onbegrepen buitenstaander is, met algemene onverschilligheid ten aanzien van elkaar als gevolg. Op zo’n moment dacht ik: "als er nu iemand met een geweer deze scène bestormd, iedereen afknalt en de film is gedaan, dan zal het publiek de zaal verlaten met het gevoel dat alles toch nog goed gekomen is, happy end!

Het is met andere woorden moeilijk om niet héél erg cynisch te worden bij het bekijken van All or Nothing, de hele film door smeek je om een teken van hoop, een beetje licht in die pijnlijke duisternis. Pas helemaal op het einde lijkt die hoop er te komen, als Phil, die de hele film door alles maar slikte eindelijk een beetje lijkt te ontploffen en er daardoor enkele gezinsproblemen op tafel worden gelegd en er eventjes toch wat harmonie in de familie komt. Eventjes toch, want als kijker kan je het idee niet van je afschudden dat de film wel gedaan mag zijn, maar de eindeloze ellende van de personages nog lang niet. Kortom, dit is wat mij betreft Leigh’s meest wanhopige, uitzichtloze film die ik van hem zag sinds Naked, en dat is heel wat, een harde rit waar je echt wel zin in moet hebben.

Ter afronding zou ik graag toch nog even stilstaan bij het absurpt vroege heengaan van actrice Katrin Cartlidge. Deze enigmatisch ogende actrice was niet alleen een vertrouwd gezicht in vele Mike Leigh films (Naked, Life is Sweet, Career Girls en Topsy Turvy) maar ook onvergetelijk als Bess’ hartsvriendin in Lars von Triers Breaking the Waves, de titelrol in Claire Dolan en een verrassend gezicht in enkele sterke Balkanfilms, zoals het magistrale Before the Rain en het recentere No Man’s Land. In 2003 zal ze nog, naast Nicole Kidman, te zien zijn in Dogville, Lars von Triers in mysterie gehulde nieuwe thriller.
Katrin Cartlidge overleed vorige maand, door een ongelukkige opeenvolging van in principe onschuldige ziektes, op amper 41-jarige leeftijd. Graag een virtuele minuut stilte voor een grote dame uit zovele ‘kleine’ films. Dank u.