We beseffen dat zowel Sigur Ros als GYBE! in deze tijdscontext heel ‘interessante’ muziek maken, zeker wat instrumentatie en dynamiek betreft. Hun platen staan dan ook mooi te pronken in onze kast en bij gelegenheid gaan we ons ook vergapen aan hun live-shows - al was het maar om zelf de ‘interessante’ uit te hangen. Ze verdienen zonder twijfel de aandacht die ze krijgen, maar wij worden impulsief meer opgeslorpt door andere muzikale idiomen.
Zo ontdekten we enkele weken geleden de platen van Early Day Miners, waar we sindsdien maar niet genoeg van krijgen. Dit viertal rond zanger-gitarist Daniel Burton reikt ons vanuit het midwesten van de Verenigde Staten fragiele maar intense muziek toe, kleurrijke klanktableaus van desolate landschappen waar ons tegelijk een sfeer van harmonie en melancholie bekruipt. Hun eersteling, Placer Found was een verzameling van broze songs, opgebouwd uit minimalistische gitaartexturen en zacht geprevelde vocals, die zowel de mijmeringen van Mark Hollis als de soundtracks van Ry Cooder in herinnering brachten. Een verassend consistente sfeerschets, die gelijkgestemde bands als Red House Painters en Codeine bijbeende en bij momenten zelfs overtrof door een mooi gedoseerd gevoel voor ruimte en timbre. Het recente Let Us Garlands Bring is wat dat betreft nog geslaagder, vooral door een gevoelige uitbreiding van de instrumentatie en een technische progressie, die het album laat floreren in heerlijke klankkleuren. Cellos en violen vullen de ruimtes waar vroeger vooral stiltes te horen waren, wat het geheel omgeeft met een majestueus en mysterieus aura.
Opener ‘Centralia’ is een oase van zacht glooiende melodieën, omzwachteld met weemoedige strijkers en de fluisterende stem van Burton: “Children Playing, Figure Skating / Snowfall covering lawns / Monday morning without warning / the face to face the pain”. Het zijn contemplatieve lyrics die wazige beelden schetsen van verweesde landschappen en droeve aangezichten. Het met fraaie harmonicaklanken ingevulde ‘Offshore’ staat stijf van de verbeten spanning, die op het einde losbarst in een crescendo van wijde gitaarakkoorden, die niet zouden misstaan op Neil Youngs Tonight’s the Night. Verderop worden nog meer sferen geëxploreerd: ‘Silvergate’ mixt dissonante My Bloody Valentine gitaren met warme blueslicks, In ‘Light in August’ echoën etherische gitaarlijnen, die een grote invloed van Brian Eno laten vermoeden. Het zijn songs die zowel een sfeer van doordringende tristezza als van glorie uitademen, als een triomftocht op een leeg en uitgestrekt veld van nutteloos puin. Een stemming die sterk doorklinkt op afsluiter ‘A Common Wealth’, een 18-minuten durende epiek, waar op verbluffende wijze gegoocheld wordt met dynamiek en toonkleuren. Een impressionistisch meesterwerkje met Burton mijmerend “Failing with doubt / they journeyed without / courageous, unsure / on borrowed time”, de blik op oneindig. Let Us Garlands Bring is een verslavend werkstuk dat je langzaam absorbeert, als sluipend gif overmant en niet meer loslaat.
In het voorjaar van 2003 wordt nieuw werk verwacht van Early Day Miners, maar in tussentijd werd ook Stateless uitgegeven, de soundtrack die ze samen met Unwed Sailor maakten bij Super 8 filmpjes van fotograaf Chris Bennet. Zowel de film als de muziek zijn heel impulsief tot stand gebracht, met een heel losse sfeer als gevolg. Niet zo geslaagd als de voorgaande albums, vinden wij zelf, maar het is wel een uitstekende smaakmaker.

In de nasleep van het internationale succes van GYBE! zijn de laatste jaren talloze bands en projecten opgedoken uit Montréal, Canada die veelal een gelijkaardige stijl hanteren, met name instrumentale, chronische ‘post-rock’. Vooral het Constellation label is een referentiepunt geworden, met naast moederband GYBE! ook bijvoorbeeld Do make Say Think, Fly Pan Am en Sackville. Recent verscheen een goedkope labelsampler, dat een goed overzicht geeft van hun muziek, met inherent de inteelt en ook wel de oxidatie, die sinds een tijdje toch wel begint op te treden bij het gros van de projecten. We waren dan ook lichtjes verbaasd toen we de nieuwe plaat te horen kregen van het duo Hangedup, die ons stante pede een stevige mot rond de oren draaide. Kicker in Tow, hun tweede, bestaat uit krachtige en rauwe composities die zowel invloed putten uit folk, klassiek als rocktradities, maar dan gedrenkt in een onweerstaanbare punkspirit. Vaak bespelen Violiste Gen Heistek (zie ook Sackville) en percussionist Eric Raven hun instrument als bezetenen die uit alle macht hun demonen wil verdrijven, zoals in ‘Kinetic Work’, een pletwals van distorted riffs en fanatieke ritmes dat niet te stuiten tot een crescendo gedreven wordt. Alle muziek werd live en deels geïmproviseerd opgenomen op een 8-track, wat het geheel een ruwe en ambachtelijke klank geeft en de spanningskracht vergroot. Zo is het los uit de pols gespeelde ‘Sink’ een beklijvende triller, waarin Heistek slepende melodieën weeft rond spokende en stuwende percussiegeluiden. Hier worden minimalistische drones gekoppeld aan free-jazz patronen en het resultaat klinkt al even bizar als prikkelend. Beide muzikanten blinken uit in creativiteit: Heistek combineert de intensiteit van Arnold Dreyblatt met de fantasie en durf van Tom Cora, Craven houdt ervan zijn percussie-elementen te manipuleren tot verontrustende en invretende klanken, die vaak de industriële experimenten van Einstürzende Neubauten of de baldadige driften van the Ex echoën. Die invloeden zijn vooral merkbaar in het 13-minuten durende ‘No more Bad Future’, dat begint met sluipende violen en schrapende metaalgeluiden die langzaam opbouwen tot een aanstekelijke groove à la Dirty Tree, een storm van klauwende ritmes en melodieën die onverwachts luwt tot druppende percussieklanken om dan in alle hevigheid opnieuw los te barsten in een apocalyptische climax. Dit is muziek die zich, meer dan de andere releases op het Constellation label, richt op de onderbuik, stoutmoedig en zonder concessies. Geen absoluut meesterwerk, maar een verduiveld intense brok art-brut dat ons, in tijden van al te veel gesjochten muzikale steriliteit, enorm veel deugd doet. Hangedup bereidt nu zijn eerste Europese tournee voor - liefhebbers?

Homepage Early Day Miners
Het Filmpje is een fragment van Stateless van Chris Bennet. Muziek van Unwed Sailor en Early Day Miners.

Early Day Miners, Let us Garlands Bring, Secretly Canadian.
Early day Miners/Unwed Sailor/Chris Bennet, Stateless, GVM
Hangedup, Kicker in Tow, Constellation.