Voorafgaand aan de vertoning van The Russian Ark moest het publiek wel eerst een drietal speeches doorzitten, eerst een algemene inleiding tot de film en vervolgens enkele woorden van Kinepolisbaas Joos Bert en ten slotte nog wat al te technologische mumbo jumbo van een of andere tiep van Barco, die de projectie verzorgden. Veel euforische woorden over hoe legendarisch dit moment wel niet was, hoe de toekomst van de film radicaal zou veranderen en dat het allemaal goed zou komen. Toch was het niet al euforie wat de klok sloeg, daar zorgde Joos Bert voor, zoon van Kinepolis-stichter Albert Bert, die eerder dit jaar overleed. Bert kwam verrassend uit de hoek door niet alleen de positieve kanten van de digitale revolutie te belichten (door het rechtstreeks versturen van films van de studio naar de bioscoop wordt de vaak erg lastige distributie omzeild), maar hij nam ook de tijd om het publiek duidelijk te maken dat net deze ontwikkelingen een nieuw, akelig tijdperk kunnen inluiden van totale Hollywooddominantie, nog erger dan het nu al is.
De grote studio’s in Hollywood, die al meer dan een halve eeuw een redelijk schandalig, wereldwijd vertoningsmonopolie in stand houden, met vreselijke gevolgen voor de nationale filmproductie, die studio’s willen zich nu ook met al hun macht op de digitale projectie storten, met alle gevolgen van dien. Op dit moment weet Hollywood zijn wereldwijde macht te behouden aan de hand van exlusieve contracten die er een bioscoopcomplex toe verbinden om hun belangrijkste (lees: duurste) films enkel te vertonen in hun grootste zalen, ook al trekt de film in kwestie na een week al geen volk meer. Bijvoorbeeld: als binnenkort de nieuwe Harry Potter eraan komt is Kinepolis of Decascoop verplicht die film in zalen 1 en 2 te vertonen. Tot nu toe was dit nog omzeilbaar aangezien er geen controle was. Maar met de komst van digitaal gefilmde én geprojecteerde films kan daar wel eens verandering in komen. Volgens Bert wordt in Amerika gewerkt aan projectietoestellen met een ingebouwd G.P.S.-systeem. Dit houdt in dat de films niet meer in vaste vorm naar de bioscopen verstuurd wordt, maar via een netwerk, rechtstreeks vanuit Hollywood. Het G.P.S.-systeem houdt ook in dat de projector uniek wordt voor een zaal en niet kan verplaatst worden zonder dat Hollywood het merkt. Ten slotte is men ook van plan elke nieuwe projector van een camera te voorzien, zodat men vanuit Amerika kan controleren of hun film toch in de grootste zaal gespeeld wordt. Indien Hollywood ook maar de minste afwijking vaststelt zijn zij perfect in staat de lijn langs waar de film verzonden wordt te onderbreken en zodus een bioscoop aan de andere kant van de wereld lam te leggen.
Akelige toekomstbeelden dus, het klinkt misschien onwaarschijnlijk, maar dan ken je de Amerikanen nog niet, een volk voor wie begrippen als zaken doen en ethiek nooit echt als onafscheidelijk aanzien werden.
The Russian Ark
Na dit onheilspellende nieuws was het toch hoge tijd om ons te tonen wat je met de laatste digitale technieken wél aan moois kan bereiken, en dat was dus deze nieuwe Russische film van Aleksandr Sokurov, een film die op vele vlakken totaal uniek is.Het verhaal lijkt simpel: Markies Astolf De Custine, een 19° eeuws Frans diplomaat, lijkt verloren gelopen te zijn in de Hermitage, zowat het grootste museum in de wereld, gelegen in Sint-Petersburg en dat 3 eeuwen van Ruslands Tsaristische geschiedenis huisvest, de Ark van de Rusland dus. De mysterieuze markies doolt anderhalf uur lang door de geschiedenis van Rusland, kijkt vanop afstand naar figuren als Catherina de Grote (die in 1764 de Hermitage stichtte en haar stad en land voor het eerst openstelde voor Europese, culturele invloeden, waardoor Sint-Petersburg lange tijd de meest ontwikkelde stad ter wereld was) en ook Nicholas II, de laatste Tsaar. De film eindigt in 1913, als Tsaar Nicholas II het laatste grote bal geeft in de Hermitage, voor de intrede van Ruslands ‘duistere’ periode. Enkele jaren later zou de laatste telg van het Romanov-geslacht samen met zijn hele gezin uitgemoord worden. Van die gruwelijkheden krijgen we in deze film niets te zien, The Russian Ark preseneert zich als een bijna sprookjesachtige, weelderig weergegeven versie van hoe het ooit was, een sprookje met grimmige kantjes, als je de rest van de geschiedenis een beetje kent. De mensen die in het gebouw rondlopen hebben dan ook allemaal wel iets weg van spoken, schimmen uit lang vervlogen tijden.
Geen wereldschokkend verhaal dus, zeker niet als je geen Rus bent en je de geschiedenis van dat land niet op z’n minst een beetje kent.
Het echt unieke aan The Russian Ark ligt bij de manier waarop het allemaal gefilmd werd, namelijk digitaal, in één lange, ononderbroken opname van 90 minuten, of zoals de regisseur zelf zegt "een film in één adem". Het is de droom van Hitchcock die werkelijkheid wordt. Hitch experimenteerde al in 1948 met het idee om een film te tonen in één ononderbroken shot, in het moordmysterie Rope. Net zoals toen is het ook nu nog onmogelijk om met pelliculle, het traditionele filmmateriaal, anderhalf uur lang aan een stuk te filmen, aangezien met een filmrol slechts 10 minuten tot een kwartier kan gefilmd worden. Rope lijkt wel uit één continue shot te bestaan, maar dat kon alleen door elke tien minuten ‘toevallig’ het volledige beeld te verduisteren (bijvoorbeeld door de rug van een acteur te filmen), vervolgens alles stil te leggen en een nieuwe rol in de camera te steken.
Bij digitale camera’s is er geen sprake meer van filmrollen, maar wel van tapes, met een maximale lengte van 93 minuten. Maar het is slechts met de allernieuwste modellen dat het mogelijk is om effectief zolang aan een stuk te filmen. Dat nieuwste snufje is Sony’s High Definition camera, kortweg HDW-F900. Met een soortgelijke camera draaide Mike Figgis twee jaar terug al Timecode, een film die bestaat uit vier simultaan en continu gedraaide segmenten, weergegeven op een in vieren gedeeld scherm.
Het in één take filmen kan lekker goedkoop lijken: slechts één dag opnemen en daarna geen montage meer, klaar is Kees! Niet dus, kijk maar naar The Russian Ark.
Alles wel beschouwd is deze film op technisch vlak een nog grotere stap van George Lucas’ Star Wars Episode 2, eveneens met een digitale camera gefilmd, maar lang niet zo ingenieus als The Russian Ark. Waar Star Wars gefilmd werd op tape, en in kleine stukjes, gaat deze film een stap verder door zelfs de tape uit te sluiten en de volledige opname rechtstreeks op te slaan op een enorme hard schijf, een nooit eerder gerealiseerd procédé. Los daarvan was dit ongetwijfeld een enorm zenuwslopende onderneming.
Probeer je voor te stellen dat je voor de volgende opdracht staat: een historisch kostuumdrama in één opname van 90 minuten inblikken, in een museum dat slechts 2 dagen voor de opnames gesloten wordt voor het publiek, na 48 uur nonstop repeteren moet de band beginnen rollen, het moet allemaal op die ene dag gebeuren, je moet met camera en al een afstand afleggen van 2 kilometer, door ongeveer 33 ruimtes die allen voorzien zijn van speciale belichting en opnameapparatuur, probeer niet over kabels te struikelen en zorg dat technici uit beeld blijven, en hou er ook nog eens rekening mee dat er niet minder dan 850 volledig in kostuum gestoken figuranten rondlopen, en dat er ook nog eens 3 voltallige orkesten klaar staan om live de soundtrack in te spelen, en dat allemaal op de kortste dag van het jaar, 23 december, als het allemaal te lang uitloopt en het licht verdwijnt dan is alles verloren. En toch is het allemaal quasi in één keer gelukt, na een drietal mislukte starten moest het van de vierde keer goed zijn, omdat anders de hard schijf zou blokkeren, en het was goed.
Als je dit allemaal in het achterhoofd houdt bij het zien van deze film kan je niet anders dan met opengesperde bek naar het scherm staren. Maar los van alle technische hoogvliegerij is The Russian Ark ook nog eens een streling voor het oog, met z’n unieke locatie en historisch perfecte inkleding, een enorme verwezenlijking die de Amerikanen met al hun techniek toch wel eventjes te kakken zet door het publiek niet alleen bewonderend naar de techniek te laten kijken, maar ze ook nog een fikse inhoud mee te geven. Een unieke film zonder meer.
homesite