In zijn 'Paradoxe sur le comédien', het traktaat dat de drie heren als uitgangspunt voor deze voorstelling namen, probeerde de Franse filosoof en encyclopedist Denis Diderot het acteren te doorgronden. Voor hem kon kunst enkel en alleen het product zijn van een grondige voorbereiding: 'ik beweer dat de gevoeligheid de middelmatige acteurs maakt, de extreme gevoeligheid de beperkte acteurs, het koel begrip en het brein de voortreffelijke acteurs.' Zoals het een ware verlichte geest betaamde, achtte ook Diderot de ratio bijzonder hoog. De geniale acteur controleert zijn geest en lichaam en geen ander is daar beter voor geschikt dan de oude, rijpe acteur. Jongeren overdrijven teveel, aldus de filosoof. Een goede acteur vertrekt van een dubbel bewustzijn: hij is bezig iets te maken en oberveert en controleert zichzelf voortdurend. Met verbetenheid verzette Diderot zich tegen al te grote bombast in het toenmalige theater en pleitte hij voor een realistisch, eenvoudig theater, een pleidooi dat gestalte zou krijgen in het niet minder saaie burgerlijke drama.

Dit alles en nog veel meer ligt aan de basis van 'Vandeneedevandeschrijvervandekoningendiderot'. In deze voorstelling ontrafelen de acteurs de magie van het toneelspelen tot op het bot en onthullen zij alle trucjes en mechanismen. Niets blijft over van de wonderlijke kunstvorm die theater is, geen spaander wordt heel gelaten. Wijzer wordt de toeschouwer er echter niet van en het 'geheim' krijgt hij geenszins in de schoot geworden. 'Diderot' (de volledige titel bekt heel wat minder lekker) is metatheater par excellence. Alle clichés over acteurs en acteren worden op de korrel genomen, dooreen gehaspeld en met de grond gelijk gemaakt. Ook de typische Discordiaanse stijl van Matthias de Koning (spelen met de tekstbrochure in de hand) wordt niet gespaard. De grens tussen voorbereiding en improvisatie verdwijnt volledig. Of de val van Damiaan De Schrijver, waarbij hij trouwens zowat het halve decor in de vernieling helpt, toeval dan wel gespeeld is: de toeschouwer heeft er het raden naar. 'Diderot' is een ingenieuze constructie die de acteur ophemelt en in z'n blootje zet. Wie - in navolging van een vermaledijde Nederlandse recensent (zie 'De Morgen'; 03/09) - deze voorstelling irrelevant vindt, moet maar eens het stof van voor zijn ogen halen. Diderot rules!

Het volledige traktaat van Diderot kan je nalezen in 'Diderot et le théâtre. L'acteur' (Agora Classiques, 1995)