Ik was al weg van haar in Léon. De vrouwen in Star Wars zijn klein maar kranig. Een traditie in gang gezet in aflevering IV (de eerste film die werd gemaakt) met prinses Leia. Het zijn politieke beesten voor de goeie zaak. En de goeie zaak is ... de democratie. Dit is de eigenlijke “damsel in distress”. Onze eigentijds worstelingen met democratie in de Westerse wereld zijn een goed referentiepunt. En het is zo fantastisch niet, de manier waarop de democratische republiek van het Star Wars universum ten grond wordt gericht. Er zijn associaties met Caesar, met Napoleon en met “the silent takeover” die vandaag de dag aan de gang is. Star Wars is zo’n beetje Lucas’ liefdesverklaring aan de democratie. Opmerkelijk, want de meeste mythische avonturenverhalen van dit genre (science-fiction, fantasy, etc.) draaien rond een koning, een koninkrijk, of iets dergelijks.

Het hoofdpersonage van de film is Obi-Wan Kenobi (Ewan Mc Gregor). Kenobi is de perfecte priester: hij is wat saai (hoor hem eens lachen!), hij is zeer plichtsbewust en staat hoog aangeschreven bij Yoda, hij vliegt niet graag, hij houdt niet van vechten en, hoewel hij een volleerd jedi-zwaardvechter is, is hij lang niet de beste jedi-zwaardvechter (Anakin heeft hem reeds ingehaald). Anakin is vertederend met zijn ingehouden wanhoop en krampachtige liefde. Je ziet hoe hij zich vastklampt aan Obi-Wan (die hij tot twee keer toe aanduidt als een vader voor hem) en Amydala waarop hij verliefd is. Als ik die psychologische lijn moet doortrekken om de ontbrekende schakel in te vullen tussen enerzijds Anakin de Padowan-jedi aan de goede kant van de Kracht en anderzijds Darth Vader de Sith-lord aan de zwarte zijde van de Kracht (de op stapel staande aflevering III), dan zou ik zeggen dat juist Anakin’s liefdevol vastklampen aan Obi-Wan en Amydala hem zullen parten spelen. Hij zal heel gevoelig zijn voor sentimenten van verlatenheid en verraad. In deze aflevering slaan zijn gevoelens van intense liefde voor zijn meester tot twee keer toe om in verwijten en woede.

Obi-Wan en Amydala zijn echter de perfecte vrienden voor Anakin. Amydala is net als Obi-Wan ouder dan hem zonder oud te zijn en heeft duidelijk een evenwichtige persoonlijkheid: ze is in staat tot liefhebben, maar weet waar haar plichten en verantwoordelijkheden liggen. Naar het einde van de film toe is er een scène waar Amydala uit een vliegend tuig valt, na een aanval door een vijandelijk schip. Dit gebeurt tijdens de achtervolging van de boosdoener. Anakin krijgt die typische frons op zijn voorhoofd en wil onmiddellijk terugkeren. Obin-Wan wil doorgaan. Als Anakin blijft volhouden zegt Obi-Wan: “What would Amydala do?” “She would do her duty,” antwoordt de jongen, en komt daarmee ogenblikkelijk weer tot zijn positieven. De jedi leren blijkbaar om de storm te mijden. Dat werkt voor Joda, Obi-Wan Kenobi en de meeste andere jedi. Een intrinsiek stormachtige ziel als Anakin Skywalker moet hem juist, onder begeleiding, opzoeken, om er doorheen te gaan. In het oog van de orkaan is alles rustig. Wanneer Anakin Skywalker naar de zwarte zijde van de Kracht overhelt, zal het niet enkel te wijten zijn aan de donkere Sith-Lord Darth Sidious. En hier is het spijtig dat de psychologie van senator Palpatine niet verder wordt uitgewerkt. Maar dat is misschien materiaal voor de volgende film.

Toch bleef er iets knagen bij het drankje na de film, op het terras van den Hemel. Ik vond de trucages van Star Wars I indrukwekkend. Eigenlijk indrukwekkend genoeg. Nu ik eraan denk: ik vond die van Return of the Jedi (Star Wars VI) al genoeg. Waarom moet het altijd beter? Stel je eens de vraag: wat is één van de mooiste aspecten aan films zoals de Star Wars reeks? Het feit dat je achteraf blijft fantaseren, scènes in je hoofd naspeelt. Meestal heeft dat als gevolg dat wanneer ik de film een tweede keer zie, ik bepaalde scènes mis. Bij nader inzien had ik die er zelf bijgefantaseerd! Daar wordt weinig ruimte voor gelaten wanneer je als regisseur alle registers van de technologie opengooit en geen pixel onbehandeld laat. Laat de kijker ook iets doen.

Een tweede punt van kritiek is het volgende. Hoeveel wilde achtervolgingen, spectaculaire zwaardvecht-acrobatieën en technologische snufjes kan een mens verteren in één film, zonder het te kaderen in een levend raamwerk van betekenis? Ik had graag wat minder entertainment en wat meer psychologische, politieke en religieuze diepgang gehad.

Een derde kritiek is iets wat je in wel meer recensies leest: het acteren is houterig en de dialogen niet altijd even geslaagd en zeker niet bijster origineel. Voor de fans (zoals de tiener in mij er nog altijd één is) is dat geen probleem. Maar voor iemand die niet in het Star-Wars-universum leeft, voor iemand die de vorige films niet heeft gezien (rond zijn twaalf jaar !), is dit geen aanrader. Gelukkig ben ik niet zo iemand. Ik vond de scherpzinnigheid van Obin-Wan, de trieste blik van de Anakin en het blote naveltje van Amydala verleidelijk genoeg en ze bleven mij de volgende dag nog bij.

officiële Star Wars site