(noot redactie: dit artikel verscheen eerder al in december 2000 op deze site.)

"Rated R for sexual content, some involving molestation, and for nudity, language and a scene of violence" oftewel de korte inhoud van The War Zone volgens de politiek correcte gemeenschap. Vergis u echter niet, The War Zone is een authentieke, door merg en been gaande analyse van een gezin dat een vreselijk geheim probeert te verbergen en daar beetje bij beetje aan kapot gaat. The War Zone is de debuutfilm van Tim Roth, bij het popcorn-publiek bekend als Pumpkin uit Pulp Fiction en de geflipte Cunningham, het enige interessante personage in Rob Roy. Roth stond al langer bekend als iemand die graag risico's opzoekt wat zijn carrière betreft en het mag dan eigenlijk niemand verwonderen dat hij voor zijn regiedebuut koos voor een roman over binnenhuislijke verkrachting en incest. Het gevolg laat zich ook al raden: The War Zone is, in deze steeds conservatiever wordende tijden, na een jaar nog steeds niet uitgebracht in de bioscopen. Geen enkele distributeur wil er zijn handen aan vuil maken, zeker niet bij ons, waar kindermishandeling al enkele jaren geen populaire volkssport meer is. Wat is het probleem? In één woord: de 'Bunkerscène', waarover straks meer.

Het verhaal
Een op het eerste gezicht doodnormaal Brits gezin verhuist van het swingende Londen naar het desolate, grijze Devon, aan de Zuidwestelijke kust, waar de lucht altijd grijs is en de woeste zee zich een ongeluk beukt tegen de stijle rotsen. De vader (gespeeld door ouwe rot Ray Winston) is een goedgemutst maar dominant gezinshoofd die graag grapjes uithaalt met zijn twee kinderen, de zwaar adolescerende Tom en zijn 18-jarige zus Jessie. De rol van de licht alcoholische en steeds zwangere moeder is van in het begin zeer beperkt, de hele film door blijft ze erg apathisch.
Door de ogen van de erg teruggetrokken en vereenzaamde Tom krijgen we stilaan weet van wat er zich achter dit 'modelgezin' schuil houdt. Waarom heeft zijn vader naaktfoto's van Jessie in zijn nachtkastje? Is het normaal dat een vader met zijn 18-jarige dochter een bad neemt? En wat doen ze toch in die afgelegen bunker?

En dat brengt ons terug bij de beruchte 'Bunkerscéne'. Het voorbije jaar heb ik al verschillende keren horen spreken over die scène. Meestal, als een film door één of meer scènes controversieel wordt gevonden en ik zie de film uiteindelijk, dan kan ik alleen maar besluiten dat veel mensen wel erg preuts moeten zijn. Ik verwachtte dus hetzelfde met de Bunkerscène van The War Zone, de scène waarin de incest aan het licht zou komen. Nu moet ik toch toegeven dat ik als versteend in mijn zetel zat bij die scène: één ononderbroken, zéér lang aangehouden shot van het zusje terwijl ze geweldadig gesodomiseerd wordt door haar vader. Incest-sodomie, dat had ik dus echt niet verwacht. Ik kan me heel goed voorstellen dat een scène als deze zeer geschokte reacties uitlokt, wat ook duidelijk de bedoeling is. Als je een controversieel onderwerp als incest aansnijdt in een film dan mag je de details niet verhullen, maar je mag er ook geen gratuit spektakel van maken. Tim Roth bewandelt in The War Zone het zeer fijne koord tussen die twee uitersten: hij laat alles zien, met gruwelijk realisme, zonder er een sensatiefilm van te maken.
Maar het is niet enkel die ene scène die zo diep gaat, de rest van de film is eigenlijk even gruwelijk, zelfs als er niets ergs gebeurt. Het is die constante sfeer van treurnis, hulpeloosheid en eenzaamheid, terug te vinden in elke shot, die van deze film zo'n verpletterende ervaring maken. Dat is voor een groot deel te danken aan de prachtige cinematografie, die The War Zone tot Kunst met een zeer grote K verheft. 'Prachtig' is hier misschien niet het beste woord: elk beeld van de film ziet er even troosteloos uit, de acteurs zijn even lelijk als de gemiddelde mens in de straat, het weer is nog slechter dan bij ons en het huisje waarin het gezin woont straalt dezelfde gezelligheid uit als een oer-Vlaams rijhuisje uit de jaren vijftig.

Om kort te gaan: geen film om diep bij weg te zakken in een comfortabele zetel met een glas wijn in de hand en een joint tussen de vingers en dan maar lachen. Ik heb er zelfs slecht van geslapen, net zoals toen ik Rosetta en Dancer in the Dark gezien had. Waarom er dan nog naar kijken? Wel, om maar iets te zeggen: film is een medium dat in staat is om louter door middel van bewegende beelden en een goed doordacht proces van manipulatie de kijker bij het nekvel te grijpen en hem helemaal door elkaar te schudden. Alleen gebeurt dat veel te weinig, met veel geluk een paar keer per jaar. Het is hoe dan ook een schande dat een doodeerlijke, erg confronterende film als deze (zeker de meest intense over het onderwerp die ik al gezien heb) niet uitgebracht wordt in de zalen. Jesus… in de bioscoop, met dat enorm beeld en die giga-geluidsinstallatie, moet The War Zone zeker één van de meest intens aangrijpende films van de laatste jaren zijn. Nog een geluk dat verloren gegane films als deze snel op video terechtkomen, zodat het publiek hem toch nog kunnen zien, al was het zonder ondertitels, uit het importrek bij de videotheek om de hoek. Huur hem en beef.

The War Zone is te zien in Actor's Studio (Brussel) en Studio Skoop (Gent).