De plaatselijke deskundigen hebben immers een consensus bereikt omtrent de echtheid van een meesterwerkje dat ’s Nederlands éénoor op het einde van de negentiende eeuw ter doek stelde. Sterker nog, het betreft hier een waar pareltje, dat slechts over het hoofd werd gezien omwille van een afwijkend sujet in het afgebeelde. Al kan ik mij niet meer exact herinneren wat dat sujet nu feitelijk was. Geen eenzame kunstenaarskamer, graanvelden bezaaid met klaprozen of bloemen in de kluis van een of andere Japanse grootverzekeraar, tot daar aan toe. Maar mijn verwarring was vervolgens te groot toen het plot dat uit de randinformatie ontstond een zielige connotatie verkreeg.

Net in de kelders van wat als een Van Gogh epicentrum zou moeten beschouwd worden, heeft zich dus dit wonder van de kunstdetectie voltrokken. Geen valse wanden, overtrokken canvassen of overschilderingen diende hierbij aan de hand van röntgen en ander apparatuur overtroffen. Neen, het was simpelweg een scherp oog en een mentaliteit van ‘Sjaak, zou het niet kunnen dat …?’ die de collectie van het wereldvermaarde museum met één stuk uitbreidde. Een voorbeeld van echte kunst die vroeg of laat vanuit zijn eigen bewijskracht bewezen wordt. Ongeacht de onkunde van het milieu waarin dit gebeuren moet, zo lijkt het wel. Maar kunnen we dit bericht wel ernstig nemen?

Het Van Gogh Museum gaat hier vooreerst met de billen bloot op een kunstwetenschappelijk niveau. En niet alleen als een naamdragend instituut, maar ook in de zin van een meer algemeen doembeeld dat stelt dat vele musea de inhoud van de eigen depots niet meer kennen of kunnen overzien, laat staan volwaardig onderhouden. Daarnaast bestaat alsook de vraag naar de onderkende deskundigheid van de betere Van Gogh connaisseur, al lijkt dat schone Frans lang niet altijd waterdicht. Want ondanks al ons goede geloof, blijft het toch een vreemde ontwikkeling dat net een Van Gogh, net op die plaats, net zo lang niet ontdekt wordt? En die net zo lang is hier hoogstwaarschijnlijk niet zo onschuldig, want wat bleek vervolgens uit de berichtgeving naar aanleiding van de ontdekking? Het werk wordt binnenkort opgenomen in de internationale tentoonstelling van Van Gogh en Gauguin, die uiteraard ook het Van Gogh Museum aandoet en in een eerste fase leverde deze expositie een minder recette op dan verwacht werd ( in de V.S. als ik me niet vergis, dit is misschien niet onbelangrijk? Ook de voorverkoop viel tot nog toe tegen in A’dam.). Een marktstrategische opzet moest hierop vervolgens een krachtig antwoord verzinnen.

Of dat antwoord nu al dan niet reeds bestaat, is hier echter niet de hamvraag. Want billen bloot of de geur van klinkende euro’s, mijn oor eraf als er daar bij die Hollanders niks stinkt...

Desalniettemin: Van Gogh & Gauguin is te zien in het Van Gogh Museum Amsterdam van 9 februari tot en met 2 juni 2002.