"A lot of people make art-rock but forget to actually rock. We"re a rock "n" roll band that avoids clichés." Zo sprak Stuart Braithwaite van Mogwai bijna vijf jaar geleden, net na de release van hun eerste full-cd, Young Team. Een niet onbescheiden statement, die toch wel enigszins te betwisten valt. Akkoord, hun eerste singles, verzameld op Ten rapid en Young Team drukten zeker hun stempel op het toenmalig indie-wereldje. Blakend van enthousiasme, maakten ze indruk met voornamelijk instrumentale gitaarspinsels die dreven op repetitieve, in elkaar gestrengelde melodiepatronen en goed getimede feedbackontladingen. Een sound die op hun tweedeling Come On Die young echter al gauw vervaarlijk clichématig ging klinken: de plaat had best wel opwindende momenten (het gehaaide 'Christmas Steps' bvb.), maar de verrassing had plaats gemaakt voor een reeks ongeïnspireerde gitaarsongs, die alweer dobberden op de dynamiek tussen de slepende en de noisy passages - geeuw. Net toen we dachten dat Mogwai definitief ten prooi was gevallen aan de media-overkill, die hen intussen in Groot-Brittannië en de rest van Europa overvallen had, werden we van onze sokken geblazen door het eerder dit jaar verschenen Rock Action (zie ook archief). Een verslavend plaatje, dat getuigt van een vernieuwd gevoel voor discipline en fantasie: acht gevarieerde songs, die naast de typische Mogwai ingrediënten nu ook samplers, sequencers, blazers en, belangrijker, meer zangpartijen bevatten. Dankzij de experimenteerdrang van de groep is Rock Action een inventief werkstuk geworden, dat klassieke gitaarsongs doorweeft met majestueuze orkestraties en allerlei klankmagie.

Gitarist Stuart Braithwaite werpt zich steeds prominenter op als leider van de groep: hij is niet alleen degene die zowel op het podium als tijdens interviews het woord voert, maar ook als zanger en aandrager van ideeën speelt hij een hoofdrol. De sympathieke Schotsman, die ons telefonisch te woord stond, was samen met bassist Dominic Aitchison in 1995 een van de oprichters van Mogwai, later aangevuld met Martin Bulloch (drums), John Cummings (gitaar)en Barry Burns (allrounder). Hij richtte ook het Rock Action label op, dat naast werk van Papa M (ex-Slint) en The Zephyrs nu ook werk van Mogwai zelf uitbrengt: de vers verschenen EP My Father, My King bevat een studio versie van een Joodse traditional, die hen aangeleerd werd door de befaamde producer Arthur Baker. De produktie was in handen van Steve Albini.
Stuart: "Arthur Baker contacteerde ons ongeveer een jaar geleden. Hij wilde dat ene nummer opnemen voor een conceptplaat waar hij aan bezig was (het binnenkort te verschijnen Breakin', sd). Natuurlijk waren wij erg vereerd dat hij met ons wou werken - Blue Monday (New Order, 1988) en Planet Rock (Africa Bambaataa, 1986) zijn immers heel invloedrijke platen geweest, ook voor ons. De maanden daarna zijn we 'My Father, My King' geregeld live beginnen spelen."
"We wilden dat nummer ook zelf opnemen, maar het leek ons belangrijk om dat live gevoel behouden, daarom hebben we Steve Albini aangesproken - de geknipte man voor dit soort werk. Het is iemand waar we allemaal enorm naar opkijken: vol idealisme en een goeie smaak voor muziek. Shellac, Big Black en Rapeman zijn voor ons een grote invloed geweest, net als de meeste platen waar hij als producer of mixer aan gewerkt heeft..."

Come On die Young en Rock action werden allebei geproduced door Dave Fridmann, die een uitstekend reputatie verwierf als producer-muzikant bij o.a. Mercury Rev, Flaming Lips en Sparklehorse. Zijn voorliefde voor breed gearrangeerde orkestraties en verrassende geluiden zijn duidelijk te horen op het recente werk van Mogwai.
Stuart: "We hebben nu zowel gewerkt met Dave als met Steve Albini, wat ontzettend interessant bleek Ze zijn allebei fantastisch maar hun werkwijze verschilt werelden van elkaar. Dave houdt enorm van geluidsmanipulaties terwijl Steve de klank per se naakt wil houden."
"De songs op Rock action hadden we vooraf nooit live gespeeld, het waren gewoon wat speeldingetjes die in de studio tot stand kwamen. Het leek ons daarom meer geschikt om alweer Dave te vragen voor de produktie en wat aan te modderen met nieuwe geluiden en instrumenten: banjo's, trombones en violen en zo. We wilden absoluut niet opnieuw dezelfde plaat maken. Niet dat we opzettelijk tegendraads wilden doen, het moest gewoon iets anders worden."

Rock Action is volgestouwd met tegendraadse, elektronisch gemanipuleerde geluiden, zoals op de opener 'Sine Wave', die met zijn distorted beats en vocodervocals sterk aanleunt bij de hedendaagse electronica-beweging. Enkele jaren geleden lieten de heren van Mogwai al enkele van hun songs remixen door electronica wizards als Mu-ziq, Klute en Alec Empire (verzameld op Kicking a Dead Pig), met niet zelden boeiende resultaten. De fascinatie voor die beweging bleek ook toen Stuart enkele jaren geleden na een concert in Brugge enthousiast zowat heel de backcatalogue van het Belgisch (K-raa-k)3 label opkocht.
Stuart: "Dat herinner ik me, ja. Ik heb trouwens recent wat nieuwe spullen gekregen van (K-raa-k)3. Ik vind het echt een fantastisch label, net als bijvoorbeeld Mille Plateaux, 555 reocords en Tiger Beat - allemaal heel interessante stuff."
" Maar dat je van een bepaalde klank of genre houdt, betekent niet dat je iets gelijkaardigs wil maken. Ik denk dat het behoorlijk arrogant zou zijn als je denkt dat je zomaar van richting kan veranderen. Ik bedoel, de meeste van die muzikanten hebben een groot deel van hun leven gewijd aan dit soort muziek… ik denk niet dat we nu opeens kunnen zeggen dat we een electronica-band zijn, dat zou wat belachelijk overkomen."
"Ik vind het wel belangrijk om voortdurend op zoek te gaan naar nieuwe geluiden en die in onze muziek te gebruiken.We zijn nu al een heel tijdje bezig en het kan behoorlijk vervelend worden om voortdurend hetzelfde te doen."

De heren van Mogwai mogen dan wel in toenemende mate de subtiele mogelijkheden van de studio en elektronische apparatuur exploreren, hun live-sets blijven zoals vanouds oefeningen in geluidsterrorisme. Melodieën worden traag opgebouwd naar verschroeiende crescendo's, steeds ontaardend in een oorverdovende brij van piepende en woeste gitaarnoise. Een spelletje dat nu toch wel wat voorspelbaar begint te worden, zo mocht ook blijken uit hun concert in de AB (20/11). Ondanks enkele moedige zetten -zoals hun allereerste single 'Tuner'en 'Secret Pint', beide echter niet altijd toonvast gezongen door Braithwaite, was het huilen met de pet op: luide gitaren kunnen wel zorgen voor een flinke dosis adrenaline, maar niet als je ze van heinde en verre hoort aanstormen.
Stuart: "Ik herinner mij een concert van My Bloody Valentine, nu een jaar of tien geleden. Ze speelden zo luid dat mijn broekspijpen flapperden! Zoiets wilde ik ook doen... Ik weet niet, we houden er gewoon van om erg luide gitaren te spelen, dat is waar we goed in zijn en dat is een van de beste ingrediënten van onze concerten. We doen altijd wat het best uitkomt."

Toch liet Braithwaite, een fervent fan van Nick Drake, eerder dit jaar het volume wat zakken toen hij samen met David Pajo (alias Papa M, ex-Slint) enkele intieme solo-shows speelde.
Stuart: "Die concertjes waren ongelooflijk beangstigend. We speelden gewoon in kleine pubs in Glasgow, maar ze waren behoorlijk zenuwslopend omdat iedereen naar mij aan het staren was; ik ben immers gewoon om in een band te spelen. Ik heb een paar Mogwai songs solo gespeeld, maar meestal speelde ik gewoon samen met David. Zijn nieuwe songs zijn gewoonweg schitterend!"
"Nick Drake is fantastisch, een briljant gitarist. Hij speelde met een bijna Krautrock flow, heel hypnotisch. Zijn tunings waren echt ongelooflijk: soms waren zijn laagste snaren hoger gestemd dan zijn hoogste snaren en zo. Absoluut visionair… . Misschien wil ik in de toekomst wel eens solo-shows geven in zijn stijl. Ik ben er niet zo goed in, maar ik kan altijd oefenen."

De jongens van Mogwai groeiden op met de Britse Shoegazer golf van eind de jaren tachtig met invloedrijke bands als Spaceman 3, My Bloody Valentine, Jesus & The Mary Chain, Loop en The Telescopes ("Some of the best bands I ever heard", zegt Stuart). Net als voornoemde groepen legt Mogwai de nadruk op klank, dynamiek en sfeer. Simpele 3-akkoorden songs (Stuart: "Om eerlijk te zijn: we houden het gewoon graag simpel,") worden traag opgedreven met behulp van distortion en feedback, resulterend in een vaak overweldigende klankgolf. Minder voor de hand liggende invloeden komen naar voren in hun keuze van covers: op de single Do the Rock Boogaloo coveren ze Sweet Leaf van Black Sabbath, terwijl tijdens de soundcheck geregeld Guns 'n' Roses nummers opduiken (o.a.'Don't Cry'!) .
Stuart: We love 'em! (dolenthousiast) Ik heb vandaag toevallig nog Guns 'n' Roses platen gekocht, op vinyl! GnR zijn de politiek incorrecte Sex Pistols - fantastische band. Black Sabbath is gewoon een van de grootste bands ooit. Ik heb ze maar ontdekt toen ik 21 was, als tiener had ik het immers te druk met het luisteren naar Nirvana en Mudhoney en zo, maar Black Sabbath was gewoon … woooww, amazing!."

Braithwaite is ook de man achter het Rock Action label, dat langzamerhand aan het uitgroeien is tot een professioneel bastion voor niet-zo-evidente muziekjes.
Stuart: "Het label werd opgericht in 1996, toen we onze allereerste single uitbrachten. De jaren daarna was het voornamelijk de bedoeling om platen te releasen die anders nooit het daglicht zouden zien. We zijn allemaal fans en het geeft gewoon erg veel voldoening om goeie, soms speciale muziek uit te brengen Binnenkort komt een plaat uit van een gast die muziek maakt onder de naam James Orr Complex: hij is een excellente gitaarspeler en zanger, een beetje à la Nick Drake… briljant. Ook een nieuwe single van Papa M en een elektronische EP van een zekere Random Number. Vooral Schotse muzikanten, maar we willen meer verschillende dingen: zo willen we ook een Japanse band, Envy releasen."

Wie Mogwai ten voeten uit wil zien en horen, moet eens de film Take Me Somewhere Nice van regisseur Berny Mcgurk checken, een stijlvolle registratie van het leven on the road. Veel live muziek, maar ook de jongens van Mogwai zoals ze zijn: veel relativeringsvermogen, een passie voor muziek en een graad van bullshit-detectie die je maar zelden in de muziekindustrie aantreft.
Stuart: "Het is een erg amusante film geworden: de muziek is goed en het is redelijk trouwe voorstelling van Mogwai. Meestal zijn we gewoon maar wat aan het praten over onszelf (lacht)- als iemand ons op basis van die film ooit ernstig zou nemen, zouden we erg geshockeerd zijn."

Mogwai, Rock Action, Southpaw.
Mogwai, My Father, My King, Rock Action.

www.abandcalledmogwai.com
www.rockactionrecords.co.uk

foto's: Pedro Bruneel