Meest recente artikels:
Summerschool Kunstkritiek
Summerschool Schrijverspodium
Summerschool Schrijverspodium
Summerschool Schrijverspodium
Review Dit is mijn vader
Meer artikels van Bert Deckmyn:
Alec Empire op ‘les nuits botanique’
Ontwerpen voor de Kunstberg in Brussel
Recent werk van Diller en Scofidio.
VAN BOUWSTEEN TOT PIXEL
datum 10.12.2000
auteur Bert Deckmyn
rubriek Architectuur
Weinigen hebben waarschijnlijk al van het New Yorkse architectenduo Diller Scofidio gehoord. Nochtans zijn het geen vreemden voor ons land. Een paar jaar terug hadden ze een tentoonstelling in het PSK en op dit ogenblik is er een dansvoorstelling, die ze samen met Charleroi/Danses maakten, op tournee door Europa en Azië. En daarmee wordt meteen duidelijk dat D S geen doorsnee architecten zijn. Ze profileren zich als een studio die architectuur en technologie probeert te synthetiseren. De pixel wordt, net zoals de bouwsteen, een fundamenteel onderdeel van de constructie.

In hun praktijk proberen ze het onderscheid tussen de architecturale ervaring en de ervaring van de hedendaagse media op te heffen. Hun strategie bestaat erin "de verschillen te ontmantelen tussen overwogen en echte ervaring". De echte ervaring is synoniem met wat men in de media 'live' noemt. Beiden dragen ze in zich de bijklank van het ongecensureerde, het niet volledig gecontroleerde. De overwogen ervaring heeft daarentegen een negatieve connotatie. Ze wordt geassocieerd met het compromis, het gefilterde.

Hun projecten bestrijken een groot spectrum. Ze gaan van installaties, over architecturale ingrepen, tot kunstwerken, dans- en toneelvoorstellingen. We gaan hierna wat dieper in op een aantal recente projecten.

FAX is een kunstwerk voor een congrescentrum in San Francisco. Aan de dakrand wordt een 30 m hoge armatuur bevestigd, die een reuzenvideoscherm (5 x 8 m) draagt. Aan de achterkant van het scherm bevindt zich een camera, die in het gebouw gericht is en continu filmt. De armatuur, met scherm en camera, beweegt zich langzaam over de gevel. Het werk wil de glazen gordijngevel versterken door de virtuele transparantie van het scherm. De beelden, in het gebouw gefilmd, worden afgewisseld met gemanipuleerde beelden. Ze grijpen de vooronderstelde 'eerlijkheid' van bewakingscamera's en glazen gevels aan om fictieve gebruikers in het gebouw te plaatsen en zo de toeschouwer te misleiden.

JUMP CUTS is een ander kunstwerk waarin een theater lobby als het ware elektronisch binnenste buiten wordt gekeerd. Aan de gevel worden dit maal 12 schermen bevestigd. De beelden die erop verschijnen worden gefilmd in de lobby. Ze tonen de mensen op de roltrappen in profiel of in planzicht. Zo ontstaan op de gevel de looppatronen van de gebruikers van het gebouw. Dit werk gaat verder op een installatie, "custodians", die ze in 1989 maakten voor het Museum of Modern Art in New York. Daarin analyseerden ze ook de museumruimte aan de hand van beelden van roltrappen en draaideuren. In 'Jump Cuts' gebruiken ze een gelijkaardige methodiek om het functionele raderwerk van een gebouw aan de gevel te tonen.

Volgens D S zijn glasarchitectuur en bewakingscamera's de hedendaagse iconen van de transparante wereld. Ze willen dan ook onderzoeken of deze transparantie geleid heeft tot nieuwe tactieken van geheimhouding. REFRESHis een project dat dit onderzoek verder uitdiept. Het is een web project in samenwerking met het Dia centre for the Arts en kan op het net gevolgd worden op de website http://www.diacenter.org/dillerscofidio. In 12 kantoren staat een camera opgesteld. Die kan live gevolgd worden op het net. Samen met het live beeld worden 12 stilstaande beelden getoond. Bij het aanklikken zoomen deze in op een detail en er verschijnt een korte anekdote achter het beeld. De kijker kan in willekeurige volgorde door de verhalen surfen en bouwt zo zijn eigen verhaal op. Het live beeld bekijken, door de filter van het verhaal, plaatst de toeschouwer in een positie waarin hij te veel weet en een wederzijds verband verwacht tussen feit en fictie. Het plaatst de 'kunst-kijker' in de positie van een onachtzame voyeur.

De volgende twee projecten gaan verder in op de relatie tussen de hedendaagse media en de publieke ruimte. Het eerste project VENTILATOR is een voorstel voor een permanenteinstallatie aan het nieuwe Museum of Modern Arts in Chicago. Het is een gebouw ontworpen door Jozef Kleihues, in de goede oude traditie van de historische musea: een trappenpartij verheft de kunst boven het straatniveau. De neo-classicistische inkomtrappen zijn zowel het doel als het wapen van het project. De massa van de stenen wordt gedematerialiseerd tot een elektronisch leesbord waarop instant nieuws verschijnt. In de optreden worden LED-schermen ingewerkt. De 32 LED balken verenigen zich vanop een afstand tot leesbare boodschappen, die de trappen op en af rollen. De museumtrap krijgt in dit project een dubbelzinnige betekenis. Terwijl het de kunst van het straatniveau verheft, verbindt het het museum met het real-time wereldwijde gebeuren.

Het tweede project, COLD WAR, grijpt het publieke gebeuren van een sportevenement aan voor een installatie. De strategie van het project bestaat erin dat ze het centrale gezichtspunt, waar de blikken van het ganse stadion zich concentreren, bezetten. Het volledige ijsoppervlak van een hockeystadion wordt gebruikt als projectiescherm. Op het ijsvlak worden video's getoond die het hockeyveld bekijken als slagveld.Deze beelden worden afgewisseld met directe informatie vanuit het stadion zelf. De hoogtepunten van het spel en analyses in slow motions kunnen getoond worden op het ijs. Hier krijgt het ijs een dubbele rol: het wordt zowel podium als scherm. Een podium voor live actie en een scherm van opgenomen actie.

Uit het voorgaande blijkt dat D S het grensgebied onderzoeken tussen architectuur en media. Ze stellen zich de vraag of nieuwe visuele technieken kunnen leiden tot nieuwe vormen van gedrag. Ze zien reeds veranderingen. De paranoia dat iemand aan het kijken is, is veranderd in de vrees dat niemand dat doet. In architectuur zijn glasgevels en bewakingsschermen berekende oppervlaktes geworden waarop verschijningen worden getoond en gelezen. Live web camera's zien ze als de ideale vorm van de post-paranoia bewaking. Hun projecten lijken op het eerste gezicht eenvoudige installaties. Maar door op een zeer subtiele wijze valstrikken in te bouwen roepen ze vele vragen op. Ze stellen zich de vraag naar de macht en de 'echtheid' van de media. Ze bekijken de hedendaagse media als een drager van passieve publiciteit, of van nieuwe types van exhibitionisme. Ze stellen zich tevens de vraag naar de functie van de media als zelf-disciplinerend apparaat, als 'corrector' van het menselijk gedrag. D S presenteren ons een meerduidig oeuvre dat zich vragen stelt bij het menselijk gedrag in hedendaagse architectuur en media.

Reageer
Voornaam
Naam
Email
Reactie