De belangstelling voor experimenteel elektronische muziek is, zo lijkt het wel, nog nooit zo groot geweest. Had de muziekindustrie er pakweg vijf jaar geleden er nog moeite mee om deze 'moeilijke' muziek te categoriseren en aan de man te brengen, dan vind je die nu steeds gemakkelijker terug in de platenrekken, ergens tussen de 'dance' en de 'pop'. De mainstream media heeft er nu eindelijk lucht van gekregen (Fennesz in de Humo!), terwijl ook het Pukkelpop festival -'het bastion voor alternatieve muziek'- tijdens zijn laatste edities met artiesten als Ovil Bianca en Mouse on Mars de elektronische muziek lijkt te omarmen.
Een van de verrassende namen op de Pukkelpop affiche van dit jaar was Kim Cascone, een Amerikaanse componist en theoreticus die zich met zijn werk begeeft op het kruispunt tussen academische computermuziek en hedendaagse digitale electronica. Zijn fascinatie voor computermuziek ontwikkelde zich in de jaren zeventig, toen componisten als Iannis Xenakis, John Cage en Jean Claude Risset als eersten experimenteerden met nieuwe technologieën . Later, tijdens zijn studies elektronische muziek in New York raakte hij zelf gefixeerd door het idee van generatieve en algoritmische compositie, waarbij muziek opgewekt wordt door middel van computercodes. Zijn recente werk, de triptiek Blue Cube (1999), Cathodeflower (1999) en Residualism (2000) is gebaseerd op dit idee en bevat digitaal gegenereerde klankbeelden, evocatieve en fluisterende ambientmuziek die geïnspireerd is op de computermuziek van de jaren '60-'70.

Cascone: "Ik groeide op in een tijd waarin technologie en filosofie enorm in de clinch gingen. In die periode werd enorm veel geëxperimenteerd, ook in de muziekwereld door mensen als Risset, Max Matthews en James Beauchamp. Elektronische muziek werd steeds meer gebruikt in experimentele film en TV. Ik raakte gefascineerd door die klanken en het idee van een computer die in staat is om geluid te genereren. Je kunt het vergelijken met een virtuele ruimte, een silicone ruimte waarin klanken zich ontwikkelen. Met Blue Cube en Cathode Flower wilde ik die oude muziek min of meer nieuw leven inblazen. Ik ben een hele tijd bezig geweest om nieuwe klanken te ontwikkelen op basis van oude computer-muziekinstrumenten en die een nieuwe interessante context te geven. Residualism bouwt verder op diezelfde klanken, maar ik heb ervoor gekozen om ze te herconstrueren met behulp van software die ik ontwikkeld heb met het Max/MSP programma. Kleine klankstukjes werden op die manier gerecycleerd en at random gecombineerd tot nieuwe structuren (Cascone definieert 'Residualism' als "The process of removing a signal until all that's left is its ghost signal or the artifacts thrown off by the original signal", sd)"

URBANMAG: David Toop stelde dat "Contemporary's Music's biggest challenge is to liberate sound from the tirrany of the composer". Geldt dat ook voor jouw manier van werken?
Cascone: "O ja, dat was in zijn artikel over generatieve muziek. Ik ga daar absoluut mee akkoord, voor mijn laatste werken ben ik eigenlijk ook op die manier tewerk gegaan. Ik gids op een bepaalde manier mijn 'patch' (een computer-correctieprogramma, sd), ik speel een soort van 'soundparent'. Mijn patch heeft een eigen leven en het werkt at random, ik moet bepaalde parameters vooropstellen om het in bedwang te houden. Ik hou van het idee dat muziekstukken op zichzelf groeien, maar dan wel op een manier waarop ik het wil. Maar ik heb ook muziek geschreven die totaal generatief is, die compleet bepaald wordt door algoritmes. Zo heb ik recent wat werk gemaakt met het Koan Pro programma, ontworpen door Sseyo. Ook Brian Eno heeft het gebruikt voor een van zijn recentere werkstukken. Heel interessant werk."

In een artikel dat hij schreef voor de 'Computer Music Journal' beschrijft Kim Cascone de Post-digitale evolutie in de hedendaagse computer muziek. Artiesten als Oval, Pan Sonic en Mouse on Mars creëerden eind de jaren negentig een nieuwe muzikale esthetiek, die voortborduurde op experimenten van John Cage en de Italiaanse Futurisme-beweging, die het belang van 'incidentele' klanken onderstreepten. Op dezelfde manier gaan hedendaagse elektronische muzikanten op zoek naar fouten en tekortkomingen binnen digitale technologieën, om die te manipuleren en te incorporeren in hun muziek. Softwaretools als Max/MSP, Reaktor en Audiomulch worden gebruikt om klanken te verkennen op een intuïtieve manier, met veel aandacht voor het toevals-aspect. Dit genre wordt aangeduid als 'glitch', 'microwave' of'microsound'. Cascone heeft het in dit verband over 'Post-digitale' muziek.
Cascone:"'Post' duidt een periode aan wanneer een idee of een denkwijze een andere vervangt. Het idee van 'post-digitale' muziek kwam van een citaat van Nicholas Negroponte, waarin hij stelde dat de digitale revolutie voorbij is. Daar ga ik volledig mee akkoord: het is alsof we volwassen worden. Het idee van visuele technologie is zijn infantiel stadium ontgroeid, we zijn voorbij zijn initiële liefdesaffaire of huwelijksreis of whatever. Nu bevinden we ons in een meer geavanceerde wereld van digitale cultuur. Post-digitale muziek is dus muziek die zich voortdurend reflecteert en bekritiseert, die zich openstelt voor dialoog"

URBANMAG: Blijkbaar zijn heel wat van de post-digitale muzikanten autodidact. Fennesz, Oval en Ovil Bianca bijvoorbeeld zijn experimenteergewijs tot een eigen klankbeeld gekomen.
Cascone: "heel veel mensen die met dit soort van muziek bezig zijn creëren hun eigen software en patches in Max, Audiomulch of PD. Er zijn zo heel wat programma's die de gebruiker toelaten om hun software aan hun eigen behoeftes aan te passen, zodat ze het niveau van abstractie die ze zelf verkiezen kunnen opbouwen en daar comfortabel mee kunnen werken. Op die manier verkrijg je een vrije vorm van expressie. Je moet wel een zekere technische kennis en gevoeligheid hebben om zo te werken, maar het is een vicieuze cirkel: hoe meer je technisch geschoold bent, hoe duidelijker het creatieve proces van muziek maken wordt. Na een tijdje ga je een eigen richting zoeken, klanken bekritiseren, uit elkaar halen en bekijken op een microscopische manier."

URBANMAG: Enkele van jouw werken (o.a. Pulsar Studies op het Falsch label ) worden exclusief verspreid via het internet. Is het medium dan zo belangrijk voor de elektronische muziek?
Cascone: "Internet is uitermate belangrijk. Via het internet wordt heel veel van die muziek gecreëerd, langs die weg gebeurt de meeste communicatie en pre-produktie. Het idee van verspreiding van culturele ideeën wordt momenteel vooral via het internet in prakrijk gebracht. Het lijkt dus een heel natuurlijke evolutie dat ook de muziekdistributie in stijgende mate langs die weg zal gebeuren. Ik ben in ieder geval van plan om in de toekomst meer op die manier te werken."

URBANMAG: Is dit ook het idee achter de Microsound mailing list die je oprichte? (op de site: "Microsound presents itself as a forum for the discussion and exploration of a more general "digital aesthetic" manifesting across a wide variety of styles and disciplines -- from academic computer music to post-industrial noise to experimental ambient and post-techno")
Cascone: "Microsound kwam tot stand omdat ik voelde dat er geen centrale verzamelplaats was voor mensen die op zoek zijn naar technische informatie over elektronische muziek. We hebben nu ongeveer een duizendtal leden die constant ideeën en info uitwisselen."

URBANMAG : Wat opvalt in het artikel dat je schreef over post-digitale muziek is de nadruk op de Europese electronica-scene. Gebeurt er dan niets gelijkaardigs in de V.S. ?
Cascone : " Je moet weten dat, alhoewel het artikel pas enkele maanden geleden verscheen, ik er reeds 2 jaar geleden aan begonnen ben. Er is ondertussen veel veranderd. Toen waren er maar een handvol mensen vollop aan het werken in de post-digitale estetiek, zoals Mika (Vainio, van Pan Sonic, sd), Carston (Nicolai, alias Noto/Alvo Noto/Produkt/Signal, sd), Ryoji (Ikeda, sd) en enkele anderen als Pita en co. op het Mego label. In de V.S. was enkel Taylor Deupree (de oprichter van het 12K label, alias Futique, Human Mesh Dance, Prototype 909, Seti, …sd) daarmee bezig. Maar nu is alles anders, ik zou evenveel kunnen schrijven over de V.S. als over Europa."

URBANMAG: Artiesten als Fennesz en Main gebruiken elektronica vooral om de klank van hun akoestische en elektrische instrumenten te manipuleren. Kan dit ook als post-digitale muziek aanzien worden?
Cascone: "Post-digitale muziek kan vanalles betekenen. Als je over Protools beschikt ben je op een bepaalde manier ook bezig met digitale muziek. Microsound of postdigitaal is meer een esthetiek, een manier om klank te benaderen. Veel mensen gebruiken akoestische instrumenten of andere types van muziek in een gelijkaardige manier. Zo zou ik graag eens jazz of klassiek muziek horen glitchen. Het is interessant dat men ook gitaren of violen gebruikt. Het hoeft niet allemaal elektronisch te zijn, maar het kan wel op een elektronische manier onderzocht of ontwikkeld worden."

URBANMAG: hoe worden uw klankcomposities live gebracht?
Cascone: "Net als op mijn platen ga ik voor algemene geluids-categorieën. Ik ben niet zozeer geïnteresseerd in organische geluiden, maar ik vertrek vanuit synthetische klanken en ik verdeel die in categorieën/folders. Het is een soort van sounddesign. Live gebruik ik het programma Max, waarmee ik een patch ontwikkeld heb dat mijn soundfiles at random afspeelt en loopt en die ik verder in real time kan pitchen, mixen en manipuleren in VST. Iedere performance is dus verschillend. Ik ben momenteel bezig met een project dat Dust Theories heet, dat bestaat uit een groep soundfiles en software die volledig in Max en MSP gemaakt werden en die enkel live gebracht worden. In november wordt een eerste neerslag uitgebracht op het C74 label (een label dat opgericht werd door Cycling '74, het bedrijf dat aan de basis stond van MAX en MSP - voor elektronica freaks: je kan op de website vanalles downloaden, sd)."

In 1986 stichtte Kim Cascone het Silent Records label, dat een pioniersrol vervulde in de verspreiding van en interesse voor ambient en industriële muziek in de V.S.. In een tijdspanne van tien jaar werd fascinerende muziek uitgebracht van o.a. The Haters, Asmus Tietchens, Arcane Device, Merzbow en Kim's eigen projecten Heavenly Music Corporation en PGR (Poison Gas Research). Van deze laatste wordt vooral The Chemical Bride uit '92 door kenners nog altijd aanzien als een mijlpaal in ambient muziek. Had Silent een grote impact?
Cacsone: "Op het moment zelf had ik daar geen enkel zicht op. Pas toen ik het label verkocht begon ik te zien welk effect het had op andere mensen. Silent hielp om het ambient genre en artiesten wat exposure te geven in de V.S. en het inspireerde mensen om door te gaan met die bepaalde types muziek. Ik heb altijd geprobeerd om Silent een bepaalde filosofie mee te geven, gebaseerd op een open systeem dat eerder evolutionair dan entropisch was. Ik probeerde verschillende soorten muziek uit te geven die een bepaalde transcendentale context hadden, ook muziek die minder deel uitmaakten van de ambient 'dance cultuur', zoals experimenteel werk van Michel Redolfi of Waveform Transmissions. In die zin had Silent wel zijn belang."

Na het verdwijnen van Silent riep Cascone een nieuw label in leven, Anechoic (genoemd naar de zgn. Anechoic kamer, waar John cage ontdekte dat complete stilte, geconfronteerd met de klanken van zijn eigen lichaam onmogelijk bestaat). De eerste release op het label, 'parasites' bestond uit korte gefragmenteerde klankstukjes, gecompresseerde sonische informatie die vrij mochten gebruikt worden om nieuwe stukken te construeren. De andere releases blijken al even abstract en worden allemaal uitgegeven op een kleiner 'Card disc' formaat.
Cascone: "Ik had Silent gedurende tien jaar en ik wilde daar volledig mee breken, toen een kennis van mij voorstelde om een nieuw label op te richten om mijn backcatalogue uit brengen. Ik had enkele kortere werkstukjes die Mille Plateaux of een ander label wellicht niet hadden uitgebracht, dus ik zei ja. Het leek me interessant om een nieuw, korter formaat te ontwikkelen. Op die manier kan ik minder evident werk, zoals mijn herwerking van Keith Rowe's soloperformance (With Hidden Noise) snel uitbrengen, zonder rekening te moeten houden met de planning van andere platenfirma's."

URBANMAG: je was gedurende enkele jaren ook actief als sounddesigner voor films als Driving Miss Daisy en David Lynch's Twin Peaks en Wild at Heart. Leerzame tijd?
Cascone: "Het was ongelooflijk om David Lynch te zien mixen. Hij was eigenlijk de geluidsregisseur. Voor iedere scene liet hij de soundeditor de klanken opladen die hij wilde horen en dan speelde hij de muziek op een synthklavier. Ik denk dat ik daar meer geleerd heb over het opbouwen en lagen van geluiden dan waar ook."

URBANMAG: Je bent ondertussen al een twintigtal jaren bezig met klanken. Ben je bij het luisteren naar muziek nog bewust van het algemene effect van muziek of heb je enkel nog oor voor de gebruikte klanktechnieken?
Cascone: "Tsja, het is tot een zekere hoogte een beroepsrisico. Maar het laat me ook toe om een muzikaal werkstuk aan een diepere 'reading' te onderwerpen, meer dan enkel getroffen te worden door het oppervlakte-niveau. Je kunt een stuk beter doorgronden en de bedoeling van de artiest begrijpen en als je hoort wat er op muzikaal vlak aan het gebeuren is. Ik begrijp dat veel mensen enkel de oppervlakte beluisteren, maar voor mij is dat niet interessant. Ik wil altijd verder gaan."

Werk van Kim Cascone is te vinden op de volgende labels: Anechoic, Raster Noton, Fallt (invalid Object series), Falsch, Deadmedia.