Zelden zo veel zaalverlaters meegemaakt als tijdens de screening van Audition. Deze ontsteltenis heeft zonder twijfel te maken met het feit dat regisseur Miike Takashi (zie ook The Bird People of China en het recente, ultra-gewelddadige Dead or Alive) het publiek meermaals op het verkeerde been zet. Audition begint als een behoorlijk sereen romantische verhaal, maar ontspoort gradueel tot een nachtmerrie van sadistische folteringen en hallucinant geweld, een filmisch terrein dat ook al verkend werd door dwarskoppen als Dario Argento of David Cronenberg.
Het verhaal is eenvoudig: Aoyama, een veertigjarige weduwnaar gaat via een auditie op zoek naar zijn ideale vrouw. Die vindt hij in de gedaante van Asami, een op het eerste gezicht schuchtere en tedere jonge vrouw. Maar niets is wat het lijkt…
De aandoenlijk zachte sfeer van het eerste deel van de film wordt naderhand, na enkele echt beangstigende 'omen' scènes, brutaal overklast door een tergend horrorschouwspel. Er wordt het publiek geen rust gegund: niet alleen worden de gruwelscènes detailleus en lang uitgesponnen, maar Miike vergroot de verwarring door het onderscheid tussen fantasie, nachtmerrie en werkelijkheid te vervagen. Ultiem draait alles rond gevoelens van lust, schuld en paranoia, want geef toe: wie denkt zijn geliefde voor 100% te kennen en te vertrouwen? Het antwoord van Asami: "Words create lies, Pain can be trusted…"
De Japanse cinema heeft natuurlijk al een hele traditie aan films en regisseurs die een opmerkelijke visuele flair te koppelen aan groteske horror en onderhuidse symboliek. In de jaren zestig werden, in de schaduw van Akira Kurasawa, al enkele beklijvende en diepgaande horrorfilms gemaakt zoals Onibaba (Kaneto Shindo, 1964) en Kwaidan (Masaki Kobayashi, 1965). Sinds de jaren tachtig werken enkele leden van de zogenaamde 'nieuwe generatie' Japanse filmmakers aan een oeuvre dat excelleert in extreem geweld en/of psychologische terreur. Denk maar aan Shinya Tsukamoto die de cyberpunk- hororrfilms Tetsuo: The Iron Man (1989) en Tetsuo II: Bodyhammer (1992) maakte en recent uitpakte met het pakkende Gemini (1999). Enkele ander klassiekers zijn Evil dead Trap (Toshiharu Ikeda, 1988) en The Ring (Hideo Nakata, 1996), die allebei ook een of meerder sequels kregen*.
Audition past perfect in dit rijtje. Miike hanteert een expressieve stijl, met strakke beeldcomposities en een frappant gebruik van kleuren - in het begin monochroom, maar dan in stijgende mate fel en contrasterend. Onder het gruweltapijt is er ook plaats voor humor, maar dan wel van het diepdonkere soort, voor mensen met een sterke maag.
Audition prikkelt tot en met het einde, dat niet zorgt voor opluchting. Maar uiteindelijk bleef ik- zoals bij meer van de met symboliek doordrenkte horrorfilms - met een leeg gevoel achter: what's the point? Te veel (schijnbare?) zinloosheid, te veel vragen, te weinig antwoorden. Maar psychologen zullen er een hele kluif aan hebben, zeker weten.

Audition is te zien in Antwerpen (UGC), Brussel (De Brouckère) en Gent (Studio Skoop)

*Verkrijgbaar in de betere videotheek. Hou ook de programmatie van de Brusselse Cinema Nova in de gaten