Het meest opvallende aan K3 en
zijn bezielers, Johan
Loones en Dave Driesmans, is hun openheid
van geest. In een muziekindustrie die steeds meer gefragmenteerd is en met artificiële genrenamen
en trends goochelt, is hun onbevangen en relativerende liefde voor muziek -en zijn makers- een welkome
verfrissing. Ik ken overigens niet zoveel mensen die Alizée (met de zomerhit "Moi Lolita") én Fennesz
zouden aanhalen als favoriete platen van de maand… .
Een mentaliteit die vooral zijn roots heeft in de underground muziekscènes van eind jaren tachtig - begin
jaren negentig, met labels als K-records, Shrimper en Sub Pop die een "do it yourself" attitude uitstraalden. Groepen als Guided By Voices, Royal Trux en Sebadoh experimenteerden vrij met vorm en inhoud, niet zelden met een gevoel voor humor. In die tijdsgeest werd het Toothpick label boven de doopvont gehouden (1996), waaruit later (K-RAA-K)3 zou ontstaan.
Johan: "In die periode gebeurde enorm veel op het gebied van lo-fi muziek, groepen als Guided By
Voices, Pavement en The Grifters werden relatief snel opgepikt door de media en het grote publiek. Net
voor Toothpick schreef ik ook voor een fanzine, Pittsbull (Kortrijk), waardoor ik enkele interessante
mensen ontmoette. Ik kwam onder andere in contact kwam met Paul Roosenstein, een Nederlander die toen
al concrete plannen had om een label op te richten nl. Rotten Windmill (met o.a. de eerste 7" van Wio).
Al die toevalligheden in een heel kleine periode (ook het Fast forward festival in Nijmegen) waren
gewoon aanleidingen om het ook eens te proberen. We -ook Hendrik van Studio Muscle en Ben van Mote
waren erbij- hadden zoiets van "dat kunnen wij ook". We brachten enkele tapes uit van Mote, Wio, Plover, Cane… . Allemaal in een beperkte oplage van 100 exemplaren, die heel snel uitverkocht waren, zodat we op vinyl overschakelden. Er kwam een splitsingle van Wingtip Sloat en Mote en een (one-sided) LP van Will Simmonds - volgens mij nog altijd een klassieker. Toothpick heeft onze uitspattingen amper twee jaartjes overleefd, maar die dagen waren in ieder geval heel leerzaam en hebben de lijnen uitgezet voor K3. "
URBANMAG: Het laatste jaar is alles heel snel gegaan voor (K-RAA-K)3, binnen- en buitenlandse media kreeg jullie in de gaten, terwijl de laatste festivaleditie (zaal België, Hasselt) op een grote publieksbelangstelling kon rekenen. Is de interesse voor "quality left-muziek" muziek het laatste jaar dan groter geworden in België en Europa?
"Ik denk van wel al blijft "interesse" relatief. Het is natuurlijk zo dat je wel merkt dat
er gewoon meer van verkocht wordt. Maar of k3 een rol daarin een rol speelt zal de toekomst uitwijzen.
Waarschijnlijk wel, al merken we dat vooral door de interesse in het buitenland, die ongeveer 75% van
onze verkoop in beslag nemen. Maar k3 is internationaal bijlange niet zo toonaangevend,
en wil dat ook niet echt zijn. Ik hoop wel dat wat we uitbrengen van een degelijke kwaliteit
blijft. Een soort "ambacht" dus."
URBANMAG: Je vertelde me ooit dat je het liefst een low-profile image zou aanhouden ("ik ben een oude punker"), om zoveel mogelijk alles onder controle te houden. Is dit dan realistisch/wenselijk gezien de gestage groei die jullie doormaken?
"Goeie vraag waarop het heel moeilijk antwoorden is. Indien die groei blijft duren zullen we inderdaad wel hulp kunnen gebruiken. Het is niet zo dat we alles "onder controle" willen houden, dat klinkt te negatief, maar het zal wel belangrijk worden om te weten op welke golflengte iedereen zit. Vertrouwen is een absolute must indien je wilt loslaten. Vergelijk het een beetje met een liefdesrelatie. Het kunnen "loslaten" is soms veel moeilijker dan het "houden van". k3 is ons kind, en soms voelt het ook zo aan indien we aangevallen worden. Dan heb ik zo iets van "fuck off", of "doe het dan zelf". Persoonlijk vind ik het zelf onvoorstelbaar dat er plotseling wel een beetje interesse is voor wat we doen maar blijkbaar was de timing en/of het publiek er rijp voor."
URBANMAG: Wat dat betreft: is de interesse van de multinationals (de grote labels) dan niet gewekt?
"Multinationals zijn sowieso altijd jaren te laat en de weinige keren van niet is het meestal een soort "artistiek lapje" voor hen. De meeste muzikanten hebben heus wel een portie realiteit in hun hersens (of informatie) om te weten waar de valkuilen van de groten liggen. Er is heus niet zoveel verschil tussen de werking van een multinational en een independent. Er worden groepen aan elkaar uitgewisseld, gelicensieerd etc... "
URBANMAG: (K-RAA-K)3 heeft ook een distributienetwerk opgebouwd die zowel de eigen releases als labels als Hausmusik, Sonig, Corpus Hermeticum en vele andere verdeelt. Hoe is dat netwerk ontstaan?
"Het initiële idee was om zelf platen uit te brengen, maar doordat je in het begin veel van 'ruilen'
afhangt was het mogelijk om redelijk vlug een mailorder op te zetten, waarna de stap naar distributie vlug
gezet was .
Met onze exportdistributie hebben we wel wat moeilijkheden ondervonden. Idealisten zijnde hadden we
een structuur opgezet waarbij het ons makkelijk leek om ons een rol toe te dichten binnen Europa,
maar economische wetten zijn echter iets anders dan idealisme. Doordat onze financiële armslag
eerder beperkt is - in vergelijking met gelijkgestemde organisaties- en veel 'betalingen' onderweg
zijn, moet je enorm veel rekenen op de goodwill van andere labels. Het is gewoon zo dat je na een tijdje
als label wel voelt dat betalingen bijvoorbeeld altijd laat zijn. Concreet: we brengen cd x uit,
distributeurs kopen die aan... het duurt een weekje voor ie daar is, nog eens twee/drie weken voor
ie in hun updates staat, en nog eens een paar weken voordat winkels die bestellen bij die distributeurs.
Dus moeten wij wachten tot winkel x betaalt aan distributeur y waarna die dan ons kan uitbetalen.
In de regel is het zo dat je na een release de eerste drie maanden geen cent ziet… . Investeren
is een absolute must maar mag geen bodemloze put worden, vandaar dat de export geleidelijk zal
worden afgebouwd en de aandacht zal worden verlegd naar mailorders via onze eigen website en
rechtstreekse verdeling naar winkels." "Met k3-distributie probeerden we ook wat aan centralisatie te doen maar het bleek onbegonnen werk. Het grootste probleem is om het kaf van het koren te scheiden. Er zijn veel te veel labels op de markt die absoluut nutteloos zijn. Ik vind dit spijtig om vast te stellen maar iedereen wil ergens wel zijn 'five minutes of fame' maar dit leidt dan ook tot minderwaardige releases en/of 'allemaal hetzelfde klinkend'. Iedereen zou beter zichzelf afvragen of een bepaalde release wel nuttig is en/of zijn plaats heeft naast anderen. Dat lijkt simpel maar is het absoluut niet. Toen wij Pimmon uitbrachten hadden ie nog maar enkel iets op Meme uit, maar net na onze release kwamen er zo'n dozijn releases van hem uit. Die zijn best allemaal goed maar er is/was een overaanbod. Dan kun je jezelf de vraag stellen of Kinetica relevant is. Jawel dus, omdat we er heel vroeg bij waren. Hetzelfde verhaal geldt overigens ook voor Janek Schaefer, Lali Puna, Rothko, Alles Wie Gross, die wij als nieuwe groepen naar voor schoven waarna ze aanbiedingen kregen van andere labels."
URBANMAG: De namen die je juist vernoemde zijn bijna uitsluitend Duitsers. Heeft Duitsland dan zo'n belangrijke invloed in de wereld van "leftfield" muziek?
" Het gros komt daadwerkelijk uit die hoek, maar ik denk dat de invloed stilaan tanende is, momenteel
wordt er vooral herkauwd en zie je dat het heel moeilijk is om daadwerkelijk nieuwe muzikanten naar voor te
schuiven, maar dat geldt overal een beetje.
Een verklaring voor dat Duitsland-effect zou kunnen zijn dat sommige delen van Duitsland heel erg links getint
zijn. Die lijn wordt dan verder gezet in een soort zelf gecreëerde autonomie die, in combinatie met hun
traditionele discipline en functioneel werken, leidt tot een welomlijnd pakket. Het is wel zo dat zelfs
de kleinste Duitse independents enorm professioneel geleid worden. Je hebt er ook een netwerk van magazines
(Debug etc..), distributeurs, etc... waar je op kan terugvallen. Ook belangrijk zijn de vele kleine
(independents) platenwinkels. Iedere stad heeft er wel een stuk of vijf terwijl in heel België amper
tien echte independents overblijven (ik spreek niet over ketens). Maar overal ter wereld wordt er
enorm veel boeiende stuff gemaakt. Persoonlijk denk ik dat in de toekomst in Europa Frankrijk,
Scandinavië, Portugal en Spanje de in de gaten landen zullen worden."
URBANMAG: Hoe zit het met de andere continenten?
"Mijn favoriet continent sedert jaren is Nieuw Zeeland. Een kleine maar actieve scène die al bezig is sedert eind jaren tachtig en nog steeds doorschemert in hedendaagse avant-garde. Te vaak omschreven als 'noise' heeft die scene een directe invloed gegeven aan veel labels, inclusief wijzelf , Smalltown Supersond, fisheye, Veglia, Rune Gramofone etc.. Hun vlaggeschip is natuurlijk Corpus Hermeticum (met Bruce Russell aan het roer van oa Dead C.) Binnen onze distributie is er altijd al ruimte geweest voor die projecten maar ook een label als Metonymic en one-offs zoals het recente What is Keith looking like, en 20 city zijn meer dan het beluisteren waard."
"Japan is totaal onoverzichtelijk: een label als Meme is schitterend maar de communicatie is toch ietsje moeilijker. Zelf brachten we in het prille begin Japans werk uit van Billy?. Maar ze zitten teveel in de 'minimale noise' hoek om echt te verrassen".
"Noord-Amerika is met zijn Chicago-incest al lang over zijn hoogtepunt heen. Het wordt tijd (en niet alleen Amerika) dat de gitaarwereld iets anders loslaat dan de fucking Palace Brothers of godgeklaagde Godspeed ... je kunt niet eeuwig blijven doorkauwen en om deze mannen nu als nieuwe Goden te bestempelen lijkt me a) veel te laat of b) totaal niet waardig (luister maar eens naar voornoemde platen binnen een jaar of drie).Wat de electronica-hoek betreft zijn het eerder uitzonderingen die ons boeien. Ze zijn daar sedert een jaar of twee/drie met een serieuze inhaalbeweging begonnen maar meer dan flauwe Funkstorung/Autechre etc. klonen komt daar niet uit voort. Ik heb de indruk dat daar vooral veel grafici bezig zijn. De States zijn, zoals steeds, een vat vol tegenstellingen. Geavanceerde websites, (en/of artwork) beloven veel maar brengen niet veel teweeg voor onze oorschelpen. Toch verdienen labels zoals Ear Trumpet, Elevator Bath, VHF, Siltbreeze, Drunken Fish, Freedorm From, Swill Radio alle aandacht vanwege hun compromisloze opstelling."
" De rest van de wereld is nog moeilijker. Uit Zuid - Amerika komt enkel Reynols bovendrijven (en dan nog voornamelijk door de hulp van veterane Pauline Oliveiros), terwijl Rusland zich laatst wel roerde met bv. Fizzarium (op Domino: leuke 12", slechte lp)".
URBANMAG: In een interview met het fanzine Speeder noem je "coming from Belgium" een van de "barriers". Verklaar?
"Ik denk dat ik dat intussen wat moet herzien. Internet is natuurlijk een godsgeschenk, maar toen we k3
opstarten stond het nog echt in de kinderschoenen. Alles moest via de goeie ouwe trouwe Post...
En België heeft nu eenmaal geen echte muzikale roots. Als we al een groep hadden die internationaal aansloeg
waren die al lang over hun creatieve hoogtepunt. (zie Front 242, Telex, Deus). Het cliché 'big in Belgium'
is inderdaad een wereldberoemde mop wat niet wegneemt dat we als landje in een ideale positie zitten.
Centraal gelegen, vele invloeden en -in sommige streken toch- een gezonde kijk op de dingen.
Van waar je komt speelt minder en minder een rol, maar het blijft een feit dat bvb. Engeland nogal meewarig
op ons neerkijkt terwijl ze zelf voor een groot deel verantwoordelijk zijn voor de teloorgang van vele
independents. Gedurende de eighties/nineties zijn immers de meeste Britse indies gewoonweg opgeslorpt
geweest door consortiums (zie Mute, 4ad, Creation). Veel nieuwbakken labels starten sedert een jaar of
tien ook met een welomlijnd idee waarbij een 'verkoop' al ingecalculeerd wordt (zie Earworm, Wurlitzer
Jukebox, maar ook Wiija, chemical Underground). persoonlijk vind ik dat je dan al verkeerd bezig ben.
We krijgen soms aanbiedingen om te investeren in x-aantal exemplaren van een release voordat ie geperst
wordt. Je weet wel: "we zullen dit uitbrengen: indien je vooraf betaalt krijg je zoveel % van de oplage".
Foute boel natuurlijk. je kunt net zo goed aardappelen verkopen. Het eindigt altijd dat het label niet
zelf alles in handen heeft.
Ook nefast geweest voor vele indies was de opkomst van cd's. Concreet betekent dit dan weer dat majors
investeren in het opkopen van indies en het heruitbrengen van de "legendarische" namen (My Bloody Valentine,
Smiths etc...) waar ze dan weer zouden moeten investeren in jong talent."
URBANMAG: Ook In België is er toch een groeiend aantal onafhankelijke muzieklabels. Zijn er onderlinge contacten?
"Soms komen we die mensen tegen maar ik kan echt niet zeggen dat we op dezelfde golflengte zitten.
Zea ziet er goed uit, maar neemt niet echt veel risico's, Elfcut vind ik wel OK doch ook niet meer dan
dat, behalve het fantastische The Siamese Level van Syncopated Elavators Lagacy. Spijtig genoeg staat
Ubik (Brussels label dat ooit Jad Fair, Wio én een van de eerste singles van The Folk Implosion uitbracht,
SD) op een laag pitje. Zoveel Belgische labels zijn er niet hé. Ik vergeet er waarschijnlijk wel nog een
deel maar we komen de meeste van die mensen ook maar "en passant" tegen. Maar het meeste respect heb ik voor
mensen van Aim, Veglia, Glasvocht, zelfs Delboy. Gewoonweg omdat ik weet waarom die mensen iets gestart zijn.
En dat is meer uit de onderbuik dan uit eventueel andere overwegingen. "
URBANMAG: Het Antwerpse Lowlands lijkt toch een beetje in hetzelfde vaarwater te komen als (k-RAA-K)3, vooral ze nu ook een mailorder opgezet hebben.
"Lowlands is een mastodont ten opzichte van ons maar ik denk dat ons profiel toch ietsje duidelijker ligt. Ik wist zelfs niet dat ze een mailorder service hadden. Hun Audioview reeksen vind ik wel ok, maar de rest is niet onze cup of tea. Verder vind ik het wel vreemd om Buscemi plots op Virgin/Lowlands te zien maar meer dan mijn wenkbrauwen eens optrekken is dat niet. zij doen hun ding, wij het onze. Soms overlappen we elkaar al eens maar de beide gehelen kun je echt niet met elkaar vergelijken."
URBANMAG: De selectie van artiesten voor op het (KRAAK)3-label is duidelijk subjectief. Wordt er wel eens gedacht in termen van verkoop/media-aandacht/publieksvriendelijkheid" enz. ... ?
"Haha: ambiance!!! Neen, we denken heus wel aan dat maar niet ten koste van alles. Het is relatief makkelijk om bijvoorbeeld Pan American uit te brengen maar dat wil daarvoor niet zeggen dat we gelijk wat uitbrengen dat ie ons opstuurt. We proberen wel een mix te brengen van wat meer vertrouwde namen en nieuw talent. Als je die beide kunt koppelen zit je goed.
Met "publieksvriendelijkheid" houden we ons echt niet bezig. We hebben heus wel al releases die zo zijn maar dat was zeker de reden niet om die dan uit te brengen. We houden er niet echt veel rekening mee of een plaat al dan niet succes zal kennen. We zijn ook echt wel de verkeerde personen om dat in te schatten. We hadden bijvoorbeeld nooit van zijn leven gedacht dat Köhn zo'n succes zou kennen, inmiddels zijn al de exemplaren de deur uit. Onze 'verwondering' achteraf is ook veel leuker.
Aandacht en/of promotie is nog zoiets. Ik heb altijd serieus mijn twijfels gehad over promotie. Ik vind a ltijd dat goeie muziek altijd zijn weg vind. Een beetje naïef maar uiteindelijk blijkt dat wel zo. Het duurt gewoon wat langer (zie Köhn, Wio, Portables) en met onze oplages hebben we heus geen honderd promo-exemplaren om rond te sturen. Ik denk trouwens dat het belang van airplay overschat wordt. Een goed voorbeeld was de eerste van Orange Black. Indien mijn inlichtingen correct zijn, overtreffen die verkoopcijfers absoluut niet de onze terwijl ze toch een kleine hit hadden op Stubru. Aan de andere kant is het wel zo dat een plaat op die manier wel ietsje vlugger verkoopt. Gelukkig zijn er ook binnen de media ook enkelingen die hun persoonlijke guerrilla voeren en die zowel fair als recht in hun schoenen staan.
Wat wij uitbrengen en verdelen zijn sowieso muziekjes die anders zijn. In tv-termen noemen ze dat de 'meerwaardezoekers' terwijl echte muziekfanaten gewoonweg vinden wat ze zoeken. Vroeger via gespecialiseerde mailorder lijsten, nu voornamelijk op internet. Er zijn ook de geijkte bladen die wel een bepaalde doelgroep hebben (The Wire, Debug,) en die dan ook een forum brengen. Ondanks sommige kritiek denk ik dat The Wire echt wel belangrijk is. Voor de rest is mond-op-mond reklame en goeie live-optredens geen te onderschatten factor."
URBANMAG: Krijgen jullie artiesten volledige vrijheid/vertrouwen? Worden er inhoudelijk verwachtingen of voorstellen voor hen uitgestippeld? Is interactie voor jullie belangrijk?
"Vrijheid/vertrouwen is relatief. we hebben wel interactie maar we zeggen nooit 'het moet zo of zo klinken'.
Grafisch houden we sedert een tijdje toch een oogje in het zeil maar muzikaal geven we enkel wat tips.
Meer in de zin van volgorde van nummers, of een nummer die niet echt past binnen het geheel. Het is nu wel zo
dat we de meeste mensen wel persoonlijk kennen en die proberen we dan wel te stimuleren tot 'iets unieks'.
Het is beter de artiesten zelf te laten beslissen en hier en daar wat bij te sturen dan je heel streng op te
stellen. Maar indien we het niet goed vinden dan zeggen we het ook. We weigeren gewoonweg iets uit te brengen
indien het ons niet bevalt. Zelfs indien we die groep volledig zien zitten en/of het een bekende naam is. Dat kan soms tot pijnlijke situaties leiden maar is echt wel noodzakelijk indien je later niet met een slechte smaak in uw mond wil blijven zitten."
URBANMAG: De naam van (KRAAK)3 is mede bekend geworden door zijn live-gigs, onder andere in het voorprogramma van Sonic Youth en op Pukkelpop.
"Het verhaal van Sonic Youth is redelijk simpel. Thurston Moore had alle onze platen gekocht bij een mail-order in Nieuw Zeeland en was ten zeerste onder de indruk. Toen ze op tour gingen hebben ze via hun tourmanager gevraagd of Köhn het voorprogramma wou doen. De AB heeft ons na enig zoekwerk dan gevonden waarna alles in een stroomversnelling kwam. Het jaar erop was er dan dat sonic Youth verjaardagsfeestje waarbij we dan (net als op Pukkelpop) zoveel mogelijk groepen proberen te laten spelen. Zo krijg je meteen een platform van wat we doen. Het was heus niet de bedoeling om dit te doen maar blijkbaar is er vraag naar. Je kunt het in feite doortrekken naar onze eigen avonden/festivals die wel duidelijk dienen om die soms "rare" muziek naar de mensen toe te brengen, veelal gaat het om muzikanten die voor de eerste keer in België terechtkomen. Voor ons is ook de interactie bij zulke events belangrijk: door die hoge concentratie van gelijkgestemde mensen ontstaat er vaak een wisselwerking tussen publiek/artiesten en misschien zelfs nieuwe initiatieven."
URBANMAG: Tijdens jullie festivals is er ook aandacht in andere vormen van 'underground' cultuur, vooral film en video … . Zijn dit dan cultuurvormen die zich parallel manifesteren ?
"Jawel hoor, maar niet enkel beeldcultuur maar ook literair hadden we graag iets gedaan. We brachten reeds een gedichtenbundel uit van Jan Ducheyne en momenteel zijn we in een denkfase om die uit te breiden met een tweetal nieuwe namen. Het is niet zo dat we ons willen opstellen als kenners. Daarvoor zijn we allebei niet echt geleerd maar ik denk dat k3 daar ook als een platform kan dienen met als grote voordeel dat we niet binnen dat circuit zitten. Dave is altijd een film/beeld fanaat geweest en dat is altijd al zichtbaar geweest op onze festivals. Film is nog veel duurder dan muziek maar ook daar heb je mensen die bezig zijn buiten de gevestigde waarden maar niet echt een houvast hebben. Uiteindelijk komen die mensen toch met elkaar in contact (Belgie is echt wel klein) waarna plannen vlug gesmeed worden. Dus waarom niet?"
URBANMAG: Nog dromen voor de toekomst of leef je die momenteel???
"Deels leef ik die wel maar een mens blijft dromen. In september doen we een korte tournee in Canada wat mij enorm charmeert. Ik heb verdomme nog nooit in een vliegtuig gezeten en naar het schijnt zijn er goeie platenwinkels. Verder hoop ik dat de Portables Pukkelpop mogen halen (is inmiddels bevestigd, SD). Of Wio die de Marquee tent kompleet stil krijgt, dat zou schitterend zijn. Maar soms moet je gewoon de reacties van een buitenlands publiek voelen voor je een beetje beseft wat voor unieke zaken er in ons landje zitten (zie Köhn en ovil Bianca). Een mens heeft kicks nodig, legendarische momenten en elk van al onze groepen heeft die ons al bezorgd. Soms in Parijs, soms in Maldegem (woeha Toss). Mijn ouders zeggen wel "daar groei je wel uit" maar daar ben ik al veel te oud voor."
Met dank aan Speeder
www.kraak.net
*Nieuwe releases in de nabije toekomst:
- Een series van drie cd's van Main (ex-Loop)
- Dean Roberts cd
- nieuwe Toss cd
- Janek Schaefer/Philip Jeck locked groove lp
- Köhn 3 cd
- reissue van Twentysix op cd.
*Een van de nieuwe nevenactiviteiten van (K-RAA-K)3 is Tsjok, een 'online booking service', die sinds 4 juli wereldwijd gepromoot wordt.
Dave: "Via tsjok moet het voor bands en clubs makkelijker worden om tournees te organiseren. Een band, dj of boekingsagentschap kan een paswoord aanvragen waarna ze een eigen agenda kunnen ingeven en updaten. Het is ook een manier om het hele boekingsgebeuren te 'democratiseren', nu gebeurt de organisatie vaak enkel via vriendjes en is het voor clubs en organisatoren soms erg moeilijk om te weten te komen wanneer een band begint met een tournee."