Bij monde van Marien Jongewaard, klaagt Oskar Kokoschka dat er altijd die critici zijn. Zij bestempelen de creaties van het expressionisme als viezigheid. De kans is ook groot dat een weinig genuanceerde kijker de voorstelling zou samenvatten als een ellenlange, scabreuze optocht van lillend vlees, naakte borsten, blote konten en een lading krachttermen. In combinatie met een chaotische livemuziek die het midden houdt tussen Kurt Weill en Tom Waits raast voor de ogen van de toeschouwer een ongeregelde stoet bontgekleurde schelmen over het podium. De meer aandachtige kijker zal vaststellen dat deze realisatie van De Warme Winkel, Veenfabriek/Touki Delphine en Nieuw West/Matien Jongewaard op een zeer intelligente manier de roerige levensloop van Oskar Kokoschka tot leven wekt. Ze vertellen zijn leven aan de hand van enkele specifieke gebeurtenissen en werken. Hierbij hanteren ze op een geslaagde wijze de bijzondere theatertaal van het expressionisme.

Zoals in het expressionistisch theater vertellen ze geen chronologische biografie maar ontrolt er zich een zwerftocht met verschillende staties die zonder enige causaal verband met elkaar verbonden zijn; het ene moment kijk je naar een opvoering van een van Kokoschka’s toneelstukken, het andere moment zie je een hilarische verlevendiging van de bekende affiche Drama-komoedie Sommertheater in der Kunstschau die Kokoschka maakte. Ook het opgewonden en schreeuwerige spel van de acteurs herbergen een belangrijk kenmerk van Kokoschka’s theater. De expressionisten wilden immers het subjectief levensgevoel van de mens blootleggen in extatische uitdrukkingsvormen. De spelers acteren dan ook franjeloos en drijven de schilder op een spontane manier tot grote emotionele uitersten. Hij leeft als een sneltrein die verzot is op het neuken van vrouwen. Tegenover dit geëxalteerde spel staat de zachte vrouwenliefhebber die met een fijne bewoording een lofzang voor de vrouw houdt. De brieven die Kokoschka schrijft aan juffrouw M. zijn vertederend; met bijna droefgeestige woorden beschrijft hij hoe een pop, die hij bestelde, door het ondermaatse vakmanschap van de maker imperfecties vertoont en kapot gaat. Deze brieven verraden een diepgaande aanhankelijkheid voor deze dame. Kokoschka is de mislukking van zijn drie jaar durende huwelijk met Alma Mahler, de vroegere vrouw van Gustave Mahler, nooit te boven gekomen en zal haar zijn hele leven lang begeren als zijn muze. Een opvoering van het grimmige maar lyrische sprookje De dromende knapen, waarmee de dichter-schilder zijn naam vestigde, vervolledigt het beeld van Kokoschka als getalenteerd, vernieuwend schrijver en revolutionair theatermaker.

Het is niet alleen verbluffend om te zien hoe deze voorstelling een interessante periode uit de kunstgeschiedenis tot leven wekt. De manier waarop deze acteurs een eigen beeldtaal ontwikkelden op basis van Kokoschka’s schilderkunst illustreert ook het innovatieve karakter van deze opvoering. De spelers beschilderen zichzelf en de decorstukken met grillige kleuren en lijnen waardoor je de indruk krijgt dat Kokoschka’s verbeelding werkelijkheid wordt. De wervelende kracht van deze droom schuilt ook in de dynamische scenografie. De spelruimte bestrijkt bijna de hele zaal. Bij het binnenkomen wandel je langs de acteurs die zich aan het schminken zijn en tijdens de voorstelling duiken spelers het publiek in om een overheadprojector te bedienen of om aan een toeschouwer hun ervaring bij het zien van een pony te vertellen. Zo voeren ze je ook mee terug naar 1909, toen Kokoschka’s opvoering van zijn eerste toneelstuk Hoffnung der Frauen uitgejouwd werd door het Weense publiek. Plots valt de voorstelling stil wanneer vanop de tribune boe-geroep klinkt en mensen de acteurs uitschelden. De acteurs keren zich op hun beurt tegen het publiek en repliceren met een eenvoudige Fuck you.

Uiteindelijk gaat de kermisganger, zoals Jongewaard de toeschouwer noemt, tevreden naar huis. Hij zocht hier een ervaring omdat alle andere ervaringen geen voldoening brachten. Die kreeg hij in een overweldigende mengvorm van traditie en vernieuwing die bovenal een dolle ode is aan de waanzinnige en oprechte verbeeldingsdrang van het expressionisme.