Het opzet van Woordkramerij was eenvoudig. Eerst dienden enkele bekende personen met een prangend woordgemis – de hiaatzoekers – een uitgebreide woordaanvraag in, die nu als tekst opgenomen is in de verzamelbundel. Soms ging het om een persoonlijke vraag, of een vraag binnen hun eigen vakgebied (zo was Herr Seele op zoek naar een woord voor het onderdeel van de piano dat ervoor zorgt dat de hamer naar voren kantelt en de snaar beroert, vanaf nu een ‘omwentelaar’ genoemd). Soms ging het om een veel algemenere vraag, een woordtekort dat door veel medemensen gevoeld werd (zo zocht Kristien Hemmerechts naar een woord voor het vervelende gesnerp dat aan de oortjes van te luide iPods ontsnapt, van hier af aan ‘ipotisme’).
Vervolgens gingen de luisteraars – de woordkramers – op zoek naar een passend woord voor het omschreven begrip. Ze gingen hierbij op verschillende manieren te werk. Vaak creëerden ze een geheel nieuw woord, soms voegden ze enkele bestaande begrippen samen tot een nieuw woord – inderdaad, een samenstelling – en heel soms kozen ze voor de recyclage van een oud, Nederlands woord. Zo koos Annemie Struyf voor het prachtige, doch vergeten ‘deemstering’ in haar zoektocht naar een gepast woord voor de overgang van de dag in de avond. Het woord ‘het vrooi’, dat Joke Van Leeuwen verkoos als betere omschrijving van het platteland, klínkt dan weer alsof het al jaren in onze taal aanwezig is. Dit woord behaalde overigens de tweede plaats in de top tien die de vakjury, voorgezeten door Ruud Hendrickx, samenstelde. Als absolute favoriet verkoos die jury ‘wegwee’, het antoniem van ‘heimwee’ op vraag van Karel Vereertbrugghen. De luisteraars mochten dan weer uit de gloednieuwe woorden het ‘ultieme Klarawoord’ selecteren en kozen voor ‘memopauze’ als Nederlandstalig alternatief voor ‘black-out’, aangebracht door Dimitri Leue.
Deze woorden zijn zonder twijfel voorbeelden van enkele echte woordpareltjes die voortkwamen uit de woordkramerij van de luisteraars. Af en toe lieten ze zich echter meeslepen door allitererende en dichterlijke neigingen (‘doezeldienst’ en ‘beeldbuisdweiler’) of door al te flauwe woordspelingen (‘gs-emmeren’ laat weinig aan de verbeelding over). Of die woorden, en de andere woordcreaties van Klara, in de volgende editie van Van Dale en in het dagelijkse taalgebruik zullen terechtkomen is nog maar de vraag. Het vormen van de woorden is immers slechts een eerste stap in het proces van de taaluitbreiding. Zowel effenleggers als wijsberen zullen ze nu veelvuldig moeten gebruiken in hun dagelijkse conversaties. Woordkramerij is hierbij een handig en erg tof boekje dat de memopauzes actief kan bestrijden en hopelijk zo ook woordstops in de kiem kan smoren, nuttig ook bij het vermijden van (wolkafconversatiecrash)zwijgpijn, zodat je nooit meer last zal hebben van die vervelende traprepliek. Kortom, je zult nooit meer met je mond vol tanden staan.

Diverse auteurs (Klara), Woordkramerij. De woorden die Moeder de Taal vergat te baren. Uitgeverij Vrijdag, 95 p.


Met dank aan: