'Smatch' is een samentrekking van de werkwoorden 'to smash' en 'to match'. "Soirée composée", zo luidt de ondertitel. We kunnen ons dus verwachten aan een allegaartje. Op een mix van verschillende ingrediënten lijkt het podium alvast voorbereid. Nu ja, podium... Het publiek neemt plaats op tribunes, opgesteld aan beide kanten van de zaal. De ruimte in het midden, waar het hele gebeuren zich afspeelt, houdt het midden tussen een open kantoor, het decor van een kookprogramma en een laboratorium. Boven de hele opstelling hangen twee projectieschermen.

Roodthooft stelt de vraag hoe en waarom we het onderscheid tussen mens en dier zonodig moeten maken en welke impact dat heeft op onze intermenselijke omgang. Wetenschap als uitgangspunt dus om het over onze houding als mens te hebben. De wetenschappelijke input komt hoofdzakelijk van de Luikse filosofe Vinciane Despret, die via videofragmenten aanzetten geeft waarop de acteurs (naast Roodthooft zelf ook Messieurs Delmotte, Anne-Cécile Vandalem en Mieke Verdin) voortbouwen. Via sociologie, taalfilosofie, antropologie en behaviorisme maakt Despret interessante analyses over de relatie tussen mens en dier. De eigenlijke focus ligt echter op de manier waarom wetenschappers met die relatie omgaan. Dat mensen hele carrieres wijden aan onderzoek om het onderscheid tussen mens en dier wetenschappelijk te bewijzen duidt op de behoefte van de menselijke soort om zijn superiorteit rationeel vast te leggen.

Ook dieren zijn 'anderen', en onze omgang ermee zegt verrassend veel over onze intermenselijke relaties. Despret heeft het onder meer over communicatiestrategieën en intelligentie bij dieren. Van daaruit maakt ze de link naar de manier waarop we als mens communiceren en interpreteren, met elkaar en met dieren. De kwesties van het vertalen, decoderen en interpreteren van informatie blijven gedurende de hele voorstelling onderhuids aanwezig. Interessant is de manier waarop tweetaligheid, een must tijdens de voorstellingen op het Kunstenfestival, in Smatch wezenlijk geïncorporeerd wordt in de voorstelling. Puur voor het begrip is de simultane livevertaling op de scène eigenlijk overbodig - men had net zo goed met ondertitels kunnen werken - maar ze voegt wel een leuke extra dimensie toe aan het aspect van het communiceren met 'de ander'.

De vier acteurs spelen zeer lichtvoetig. Hun tussenkomsten na de filmpjes zijn veelal een illustrerend verder denken op het reeds getoonde. Daarbij hanteren ze allerhande attributen. De meeste daarvan - zoals bijvoorbeeld de dierenmaskers - zijn goedgekozen en leveren leuke beeldende spielereitjes op bij het gevoerde discours. De rondzwemmende vissen en de kanaries lijken echter weinig doordachte decorvulling die het stuk weinig bijbrengt.

Dominique Roodthooft slaagt erin om vanaf een wetenschappelijke springplank een interessante blik op de werkelijkheid te werpen en die ook naar een publiek toe te communiceren. Smatch bewandelt een interessant grensgebied waarbinnen wetenschap eindigt en kunst begint. De vorm waarin dat gebeurt is echter zo vlot, zacht en louter aanbiedend dat een publiek het geheel als zeer oppervlakkig en vrijblijvend dreigt te ervaren.

Waarom Smatch overigens het label 'performance' meekrijgt is me een raadsel. Publiek en 'performers' zitten in een al bij al vrij klassieke opstelling binnen de veilige schouwburgmuren, het publiek wordt nooit rechtstreeks uitgedaagd. De video-interventies van videast Messieurs Delmotte zijn bovendien veeleer didactisch-illustratief dan wel performant.

Een leuke en boeiende avond is blijkbaar voldoende, terwijl de materie er zich uitermate goed toe leent om toeschouwers verder in een denkoefening te dwingen. Helaas lijkt Roodthooft er bewust voor te hebben gekozen om alles te bannen wat enigszins op weerhaakjes lijkt. Smatch is al bij al een beetje zoals de titel het aangeeft: het 'matcht' en het 'smasht'. Alles klopt wel netjes, maar tegelijk rammelt er nog te veel aan de uitwerking om het volledige potentieel van deze voorstelling aan de oppervlakte te brengen. Een diepere laag ligt diep verscholen, maar Smatch daagt te weinig uit om ernaar op zoek te gaan.



Gezien op 18 mei in de Beursschouwburg (Brussel).

Concept
Dominique Roodthooft

Dramaturgie
Vincianne Despret (filosoof , université de Liège)

Met
Messieurs Delmotte , Vincianne Despret , Dominique Roodthooft, Anne Cécile Vandalem, Mieke Verdin

Assistenten scenographie
Claudine Maus, Valérie Perrin

Licht
Jojo Bosmans

Muziek
Pierre Kissling

Technische ontwikkeling
Rudi Giot

Technische consultancy
Tom Heene

Executieve productie
Clara Materne

Presentatie
Beursschouwburg, Kunstenfestivaldesarts

Productie
Le corridor (Liège)

Coproductie
Kunstenfestivaldesarts

Met de steun van
Ville de Liège, Société Libre d'Emulation, Théâtre de la place, Imal en het KVS