Met de eerste installatie Recollection of the Mind treed je als bezoeker een schemerzone binnen. Een flauw licht trekt de aandacht naar een projectiescherm waarop geometrische vormen langzaam bewegen. Subtiele verschuivingen van schaduw, licht en grijstinten tekenen een onbepaalde ruimte af, in een onduidelijk perspectief. Zit je als kijker nààst het scherm, zie je het geheel vanuit vogelperspectief of is er iets anders aan de gang? Een broeierig mechanisch geluid geeft de indruk dat je ergens binnenín bent beland. Maar waar? Ondertussen evolueren de grijze vlakken op het scherm verder tot nieuwe vormen en constructies. Niettegenstaande de mechanische indruk van het geheel lijkt dit proces heel organisch, natuurlijk te verlopen. Pas wanneer het langzaam lichter wordt zie je plots een lichaam zweven naast het scherm. Een brede buis verbindt het achterhoofd van deze vrouw met de virtuele ruimte op het scherm. Alsof er gesuggereerd wordt dat wat er op het scherm gebeurt zich afspeelt 'ergens' in het hoofd. Later verschijnt er uit het voorhoofd een verlengstuk van de buis, geprojecteerd door een driedimensionele projectietechniek. De constructies die zich op het eerste scherm vormen lijken via het hoofd van de vrouw in een andere vorm te materialiseren. Van links naar rechts lees je nu een proces van vervorming of creatie. Maar ook vice versa toont zich een proces van een mens die de dingen rondom zich waarneemt en ze zich mentaal eigen maakt, waardoor hij die realiteit hoe dan ook (ver)vormt.

In de tweede installatie, Memory of Thoughts, zie je eveneens een lichaam in een stille strijd met de dingen om zich heen. Gekneld tussen twee massieve kubussen gebruikt het de minimale bewegingsvrijheid die het nog heeft om de ruimte rondom zich af te tasten. Er ontstaat een choreografie van armen en handen die soms liefhebbend, soms uitgeput de ruimte rondom zich bestudeert. Deze bestaat uit twee helwitte geometrische volumes die herinneren aan abstracte beeldende kunst. Spie blijkt vooral geïnspireerd te zijn door het Russische suprematisme. Deze stroming probeerde de wereld niet langer na te bootsen, maar haar energie te vatten in uitgepuurde, essentiële figuren. Denk aan Malevitch zijn zwarte vierkant. Niettemin domineert meer nog dan in het eerste deel een traagheid en leegheid het gebeuren. Geleidelijk slaat die ook over op de toeschouwer. Niks dan de toestand op zich wordt verbeeld. Geen uitleg, geen zijspoor, geen psychologie. Het lichaam dat we zien zit stil, is aanwezig en tast af. Dit maakt het contrasterende eindbeeld, waarin de performer het volume boven haar hoofd plots onverwacht weet te bewegen, des te intenser. En betekenisvol.

In het sluitstuk van de avond, Le Silence des Dances, treedt Merlin Spie tenslotte zelf op. Ook deze ruimte is er een van schemering en fantasie. Verbeelding, symboliek en flarden (harde) realiteit komen hier samen. In het donker zie je een vrouw naar voren zweven, op wat even later een plankje met wieltjes in een gleuf blijkt te zijn. De vrouw staat kaarsrecht, vlakbij het publiek en begint aan een langzame choreografie met handen en armen. Deze verwijst naar de bewegingen uit de vorige installatie. Ook zij neemt de toeschouwer mee op een trage, soms kale reis waarvan de leegte al eens confronterend kan werken. Maar net zoals in deel twee verhoogt deze 'baisse' de impact van wat komt. Volledig uit het niets beukt een harde waterstraal de performer terug naar de achterkant van de scène. Onder een korte flits van helwit licht spat het water alle kanten uit. Net omdat het beeld zo onverwacht, kort en hard is, bezit het de intensiteit van een lichaam dat explodeert. Is dit de energie die ook de suprematisten trachtten te vatten? Langzaam en druipnat, licht in schok schuift de kunstenaar terug tot vlak voor het publiek. Vastberaden hervat zij haar eenvoudige handelingen. In een ongewijzigd tempo herhaalt zich de performance, als een onvermijdelijke cyclus van crisis en herstel. Steeds opnieuw.

Niettegenstaande de centrale positie van de performer in de drie delen, lijken de processen die ze verbeelden geen bewuste of gecontroleerde processen te zijn. De performer lijkt steeds te slapen, zit gekneld of bevindt zich in een soort meditatieve toestand. De kracht die we zien is eigen aan het lichaam en lijkt autonoom. Ook de stille dans in de drie installaties accentueert vooral de toestand van het lichaam, als een soort 'state of mind'. Merlin Spie ondergaat de situatie niet, maar vertrouwt op een bewuste en beruste manier op de intuïtie van het lichaam. Haar dans herleidt bestaan tot zijn essentie: waarnemen en (ver)vormen. Verbeelding wordt een fysieke kracht.

Als het publiek bereid is de drempel van traagheid, leegte en abstractie te nemen, ontdekt het in het nieuwe werk van Merlin Spie drie vormelijk knappe performances die elkaar onderling verrijken. De toeschouwer betreedt een parcours waarin hij zich -langzaam, soms moeizaam- een eigen verhaal kan herinneren. Over de mens in strijd met zijn omgeving. Over verbeelding en evolutie. Over het eigen maken van een vreemde wereld. Centimeter per centimeter. Cel per cel.



Gezien in Kaaitheater op vrijdag 27/03/2009


























Credits Le Silence des Danses
Concept - Merlin Spie
Performers - Agniezska Domochowska, Karolina Wolkowiecka, Jorien Onsia, Merlin Spie
Dramaturgie -  Marianne Van Kerkhoven (Kaaitheater)
Video - Alda Snopek
Soundscape - Ludo Engels
Productie - Margarita Production for The Other vzw
Coproductie - Kaaitheater


www.kaaitheater.be
www.margaritaproduction.be