Terwijl de acteur vertelt over hoe zijn show geweest had kunnen zijn, zien we in feite twee voorstellingen. In de verbeelding van het publiek wordt de show opgeroepen zoals ze had kunnen zijn. Maar we zien vooral de milde tragikomedie van een acteur die zijn voorstelling niet speelt, of slechts in gedachten. Zo keert Spectacular de theatercodes binnenstebuiten en zoomt het in op de 'blinde vlek' van een voorstelling. Op het lege, stille, zwarte podium worden glitters, volgspots en band ingeruild voor datgene wat doorgaans niet gezien wordt: het verhaal van de acteur naast zijn rol. Met zijn trots, twijfel, idiotie en soms ontwapenende eerlijkheid. In de bespiegelingen van de acteur speelt het publiek een belangrijke rol. Niet alleen wordt het verplicht om wat er niet is zelf in te beelden, het wordt zich vooral meer bewust van deze taak. Is het resultaat van een voorstelling niet altijd een persoonlijke montage van hetgeen wordt getoond en eigen connotaties? De doorgaans passieve kijker wordt zo een invloedrijke actor die de voorstelling in verschillende opzichten bepaalt. Zo beschrijft de acteur het publiek ook. Hij is afhankelijk van hun applaus, hengelt naar hun lach. Hoezeer het publiek voor een voorstelling komt, tijdens die voorstelling draait het voor de acteur allemaal rond het publiek.

En zo vormt het kleinmenselijke verhaal van de acteur een opstap naar een gezamenlijke reflectie over de (on)zin van theater en haar huidige vorm. Kan theater in de vrijetijdseconomie meer zijn dan vrijblijvend entertainment? Zat daar dan al iemand op te wachten in de zaal, ver in het donker verstopt? Met Spectacular maakt regisseur Tim Etchells een nieuwe en openhartige denkoefening rond de plaats van theater in de samenleving vandaag. Daarin luidt de vraag vooral hoe theater zich kan verhouden tot de (soms letterlijk dramatische) dagelijkse realiteit. Actrice Claire Marshall die op dat moment de scene opstapt nuanceert de situatie verder. Al even absurd als haar collega wenst ze niettegenstaande de slabakkende show toch haar scène te brengen. Weelderig overactend en van elke context verstoken begint ze een eindeloze sterfscène te spelen. De moeite om haar kostuum aan te trekken heeft ze zichzelf bespaard. In een doordeweekse jeans lukt het ook. De naar het zijplan verdrongen acteur deelt zijn commentaar en bedenkingen met het publiek: Is het niet obsceen om zo'n theatrale sterfscène te spelen in een wereld waar momenteel mensen sterven van ellende? Maar de actrice lijkt onstopbaar.

Op scène ontwikkelt zich alvast een gelaagd palet van verschillende soorten realiteit. Deze steken tegen elkaar af, maar lijken tegelijk ook onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het 'stuk binnen een stuk' dat de actrice ten berde brengt is zoals gezegd een vorm van over-acting. Allesinds een brug (of twee) verder dan de man in het skeletpak. Zijn pak verwijst naar een rol die momenteel niet gespeeld wordt. Hijzelf richt zich immers uit karakter rechtstreeks tot het publiek. Is deze man überhaubt nog aan het acteren? En vervult het voorspelbare publiek op haar beurt haar rol in de voorstelling door te lachen op de juiste cues? En die werkelijkheid waarin mensen sterven, wordt die ook ingevuld door de interpretatie van haar toeschouwers, net zoals een toneelstuk? Waar eindigt de realiteit en begint de fictie? Etchells ondergraaft de eenduidige scheiding tussen scene en publiek als fictie en realiteit. Zijn Spectacular maakt verschillende lagen van theatraliteit tastbaar en legt hun verbondenheid bloot. Binnen en buiten de schouwburg.

Bevlogen onderzoek naar het medium vormt dan ook een rode draad in het werk van Forced Entertainment. Het gezelschap uit Sheffield dissecteert de evidenties en conventies van het theater om door te dringen tot een nieuw begrip van haar mogelijkheden. In Spectacular gebeurt dat haast letterlijk. De voorstelling lijkt doordrongen van haar eigen dood. En laat dood nu net een enorme spektakelwaarde hebben. Omdat sterven of verdwijnen ons steeds meer bewust maakt van hetgeen er was, en tegelijk nieuwe mogelijkheden toelaat. Net die paradox is de vruchtbare bodem van het stuk en zet de toeschouwer aan tot denken en ervaren. Uniek is echter dat het minutieus ontmantelen van een voorstelling toch nog een echt verhaal voortbrengt. De absurde setting, de aandoenlijke personages en hun rake observaties houden het spel met de theatercodes bijna altijd spannend. Zo verheldert Spectacular niet enkel het krachtige pact tussen fictie en realiteit. Het bewijst ook met klasse dat onderzoek, humor en een goed verhaal elkaar niet hoeven uit te sluiten. En wel integendeel!



















Spectacular, gezien in CAMPO op 18/03/2009


Credits Spectacular
Productie: Forced Entertainment
Spel: Robin Arthur and Claire Marshall.
Regie: Tim Etchells
Vormgeving: Richard Lowdon
Lichtontwerp: Nigel Edwards


www.campo.nu
www.forcedentertainment.com