“De mens is veroordeeld tot deze lijdensweg. Zijn angst drijft hem ertoe zijn ziel te verkopen aan God, Allah, Boeddha, in ruil voor een sprankeltje hoop. In werkelijkheid worden we echter allemaal meegesleurd door dezelfde kosmische rivier. Maar de mensen weten niet hoe ze die ononderbroken stroom moeten ervaren. Dus doen ze alsof ze weten waar ze naartoe gaan. De mens knijpt zijn ogen dicht om in de verte te kijken terwijl hij ze alleen maar hoeft te openen! De mens gelooft nog altijd dat hij de loop van die kosmische rivier kan wijzigen, maar hij is slechts een strootje dat door het water wordt meegesleurd. En toch, ook wanneer hij een speelbal van de golven is, bezit de mens het vermogen afstand te nemen en zich aan de gebeurtenissen te onttrekken.”

Dat vermogen wordt ons onder meer verschaft door mythen en rituelen. Rituelen zijn momenten van rust en scheppen in zekere zin structuur in de woelende stroom van ons leven. Een ritueel schept een heilige, sacrale tijdsbeleving en breekt met de conceptie van een voortrazende tijd, die metaforisch wordt voorgesteld als zand door een zandloper. Het lineaire tijdsbesef van ons dagelijks leven maakt tijdens een ritueel plaats voor een circulair tijdsbesef, waarin verval en dood niet onoverkoombaar zijn, maar kunnen leiden tot bloei en vernieuwing. In een cyclisch tijdsbesef is het mogelijk om greep te krijgen op de onbepaaldheid van ons bestaan. Het stelt ons in staat betekenis te geven aan onze nietige leventjes.



Foto: Stef Lernous

De tourniquet van Abattoir Fermé is één grote tijdsmachine die in het begin van de voorstelling ratelend in het donker wordt aangedraaid. De tijd is begonnen en haalt ons weg uit het veilige duister. De vergeefse zoektocht naar zingeving kan beginnen. Hiervoor voert Tourniquet ons terug naar ‘the dawn of man’, een irrationele, primaire oermenselijke staat. Tourniquet gaat letterlijk in de tijd terug. Als de wijzer van een klok des levens wordt de tourniquet-balk teruggedraaid. Abattoir gaat in de geschiedenis van de mensheid op zoek naar de wortels van het Kwade. Op welk punt is onze soort bezeten geraakt en hoe kunnen we die demonen uitdrijven?

Abattoir Fermé brengt met Tourniquet opnieuw een circulair tijdsbesef tot stand en maakte in die zin puur ritueel theater. De toeschouwers ondergaan het ritueel en stappen een andere tijdsdimensie binnen. Door de monumentale speelstijl en de kracht van de beelden slaagt deze voorstelling erin ons te ontrekken aan “de dwang van de genadeloze tijd” (F. Decreus). Abattoir Fermé brengt geen verstolde esthetiek om de esthetiek, maar trekt de kijker - al was het maar even - weg uit de kosmische rivier om hem een blik van bovenaf te bieden en hem te laten stilstaan bij de gang van zaken. Tourniquet vormt op die manier een waardevol tegengewicht voor een maatschappij waarin alles steeds sneller en sneller moet gaan en zo het risico loopt zichzelf voorbij te snellen. Sta daar maar eens bij stil.


CREDITS
Het Theaterfestival - KEUZE TF-1 (NEDERLAND)
Abattoir Fermé
Tourniquet
Van/met: Stef Lernous (regie), Ragna Aurich, Joost Vandecasteele, Chiel Van Berkel (spel), Kreng (soundtrack), Leo Denijs (decor), Marga Sanders (kostuums) e.a.

Lees ook de volgende artikels:
Karel-Willem Delrue - Een gesprek met Stef Lernous