De eerste indrukken die je opvangt zijn geestige kostuums, een kitschy decor en een medley van mars en voetbalklassiekers waarop cliché choreografieën worden uitgevoerd onder leiding van Jos met het fluitje. Dit alles met een grote glimlach en veel ‘goesting’. Meteen is het duidelijk dat vleeshopen en benadrukte geste deel uitmaken van de komische leefwereld van het figuur Jos, dat is opgedeeld in vele specimen van een lichtjes ander kaliber. Wanneer één van de hoop de rest wil verlaten omdat hij zich niet meer goed in zijn vel voelt katalyseert dit een wirwar aan instappen op de ideeën ‘anders zijn’ en ‘jezelf zijn’. De Jossen bestoken elkaar en verzinken in beschuldigingen die eigenlijk een reflectie zijn van hun zelfkritiek. De naamsverwarring en de taalverschillen maken een groot deel van de humor. Ook herhaling en het afbreken ervan, zorgen voor het kietelen van de verwachtingen van het publiek. Rijm en taalspelletjes zijn deel van een doordachte tekst. Veel hebben ze dus te danken aan de vondsten van Tom Lanoye, die ze soms tot zijn volste recht laten komen. Helaas gaan er ook wat kansen verloren. Bij sommige acteurs was er een beetje gebrek aan overtuiging, contact met het publiek en de interactie op het podium was soms wat getelefoneerd zonder gevoel voor timing. Dit neemt niet weg dat heel de zaal zich krom lacht met de ‘token’ West-Vlaming en de stereotype personage-invulling. Soms missen die wel nuance en afwisseling, en gaan ze niet in op alle emoties die uit de tekst spreken. De Jossen steken de draak met de logica van menselijke communicatie en de gemeenplaatsen over vriendschap worden gebruikt en overstegen. Bovenal spreekt het stuk voor een gemakkelijke moraal en een diverse inkijk op de mens als sociaal wezen. Het publiek lacht omdat ze gebreken herkennen en zo even problemen kunnen relativeren. Toch ontaarden de Jossen ook hier en daar in depressieve meligheid, vijandigheid en kinderlijke agressie. De conflicten worden op ludieke wijze benaderd maar een geveinsde dood en de bijhorende grafredestrubbelingen zorgen voor een licht zwarte tint. ‘Is da hier ne rouwdienst of een tramreglement?’. Doorheen het stuk komen de acteurs ook meer in hun rol en slagen erin te boeien met intonatie en de bewuste omgang met overdrijving. Wanneer de Jossen één voor één vertrekken en twee Jossen eenzaam achterblijven en te slapen gaan, komt het einde wel als geroepen, want de spanning begon stilaan weg te zakken door voorspelbaarheid en monotonie.
Toch is deze voorstelling als kleine broertje op het festival een waardige deelnemer die met een veelkleurig palet van sociale relaties en karaktertrekken een avondje dolle pret garandeert.

CREDITS
Het Theaterfestival 2008 - Parallelprogramma
Tejaterbende Oeps!
De Jossen
Van/met: Tom Lanoye (tekst), Stijn van de Wiel (regie), Dries De Smedt, Michai Geyzen, Jef Haverans, Severien Helsen, Katleen Vansant, Jef Vervoort, Lotte Theuwis, Dominic Decnodder, Tine De Laet, Dieter Deceuninck (spel), Kris Lenders (productie).

Lees ook het interview:
Marieke Rummens - interview met De Jossen