Sophie Calle maakte er het onderwerp van haar tentoonstelling van. Gekweld door een histoire d’amour met een bittere nasmaak, liet ze de afscheidsmail van haar amant lezen door honderd en zeven vrouwen. Deze analyseerden hem elk op hun manier, vanuit hun vakgebied, waarbij steeds een ander aspect naar boven komt. Een psychiater past de wetten van Lacan toe op de brief, een vertaalster wijst ons op de nuances tussen de Franse verwoordingen en de Engelse, een schaakster verzint een bepaalde opstelling van de koning-amant omgeven door de ander stukken. In de brief legt Sophie’s geliefde uit hoe hij drie minnaressen liet staan voor haar en dacht dat dit zou volstaan. Maar na verloop van tijd wordt hij onrustig van de regels die horen bij een vaste relatie. Zijn angst niet meer de baas, begint hij “de anderen” terug op te bellen, wetende dat dit voor Sophie het einde is van hun liefde en hun vriendschap.

Een meisje van negen merkt vooral de vormen van “aimer” op in dit verhaaltje “tussen een man en een vrouw” en besluit dat de man toch van Sophie moet houden. Een schooljuf probeert het hele relaas in sprookjesvorm aan haar leerlingen voor te stellen. Een couturière tekent een vest naar universeel model met persoonlijke kenmerken, zoals de brief het universele traject van miljoenen ex-koppels en het eigene van Sophie’s ervaring bevat. Een reclamemaakster ontwerpt publiciteit rond het thema scheiding en een cruciverbiste maakt een kruiswoordraadsel met de woorden uit de brief.

Naast de schriftelijke commentaren zijn er ook tientallen beeldschermen met interpretaties van acteurs, componisten en stemkunstenaars. Onder andere de Franse zangeres Camille brengt haar vertolking. Naast de talloze pathetische voordrachten zien sommige acteurs de humor in van deze persoonlijke tragedie. Het feit dat de briefschrijver Sophie vouvoyeert na zulk een intieme relatie maak een Spaanse actrice aan het lachen. Een Italiaanse humoriste besluit de brief door erin te snuiten, terwijl de briefschrijver iets verder op hilarische wijze wordt vertolkt door een marionet uit het poppenspel van de kindertuin. In combinatie met de voorgaande analyses, maakt humor het mogelijk om een klare kijk te krijgen op Sophie’s ervaring, de eerste gevoelens voorbij.

Het meest treffende, diepmenselijke stuk van de expo is wel het interview met Sophie en de briefschrijver, vertegenwoordigd door een velletje papier op een lege stoel. Een interviewer stelt hem de vragen die bij iedereen achterblijven na een eenzijdige breuk, zonder wederwoord. Vele van die vragen beginnen met Waarom. Maar stoel en papier blijven het antwoord schuldig. Sophie, van haar kant, geeft wat uitleg over de totstandkoming van haar project. Ze noemde het “Prenez soin de vous”, naar het eindzinnetje van de brief. Pas goed op jezelf, want ik zal het immers niet meer doen, zo kwam het bij haar over. “En ik heb op mezelf gepast”, besluit ze krachtig.

Toegankelijk, komisch, over the top en tegelijk intriest, maar daarom niet minder geniaal, zo kunnen we deze expo het best omschrijven. Artistieke zalf op de wonde voor iedereen die al eens een stereotiep afscheidsdiscours kreeg.




“Prenez soin de vous”
Nog tot 8 juni in de Bibliothèque nationale de France
58 rue de Richelieu Paris 2ième
Présentation, extraits, vidéo exclusive

www.louis-roederer.com