Het moeten niet altijd Engelse koningen zijn. Ook het Vaticaan in Rome kent zijn drama’s, intriges en tragedies. De familie Borgia is het ideale voer voor een tragedie. Vader komt eindelijk op de pauselijke zetel terecht na dubieuze verkiezingen. De postjes worden eerlijk verdeeld onder zijn zonen. Nu ja, eerlijk? Op een manier waarop hij de macht het meest kan controleren. Zoon Joffre krijgt het leger en een vrouw, maar hij wil schilderen en een man. Zoon Cesare krijgt het priesterschap en wordt de rechterhand van zijn vader, maar hij wil het leger en een vrouw. Niet zomaar een vrouw. Zijn zus Lucrezia. En wat krijgt zij? Een man. Sforza van Milaan. En daar beginnen de problemen. Cesare is jaloers en verkrijgt van vaderlief dat Sforza haar met geen vinger mag aanraken. De vinger die dat wel doet, is die van vader zelf. En natuurlijk komt Cesare dat te weten. Gevolg is een gruwelijke wraakactie waarbij Cesare zijn broer Joffre de nek omdraait. De familie stort ineen. En tot overmaat van ramp trippelt daar nog een Fransman rond, die als hij niet krijgt wat hij wil met een troepenmacht tot voor de poorten van het Vaticaan dreigt te komen.

De voorstelling “Het geslacht Borgia I” bestaat uit twee delen. Beide beginnen met een dood, die een grote verandering in gang zet. In het eerste deel is dat de dood van de vorige paus, waardoor de pauselijke stoel vrijkomt voor Borgia, die paus Alexander VI wordt. In het tweede deel is dat de dood van Joffre, waardoor het verval van de familie Borgia zich definitief inzet. In het eerste deel zit nog heel wat lucht, vrolijkheid en feest, het tweede deel is een pak zwaarder en kent enkel ondergang. In het eerste deel hangen nog doeken, waarachter men zich kan verbergen. In het tweede deel is dat niet meer het geval en valt het masker van de Borgia’s af. De witte grime op het gezicht van de acteurs wordt beetje bij beetje weggeveegd.

Geven en nemen. Daar draait het om. Het eerste is een hele opgave voor een Borgia, het tweede is het liefste dat ze doen. Nemen. Pakken, zoals ze zelf zeggen. Ook in zijn andere betekenis. De ondertitel van dit eerste deel van een trilogie is niet voor niets Homo Carnale oftewel Den Vleeschelijken Mens. Want Borgia houdt wel zoveel van zijn geslacht dat hij vindt dat er een nageslacht moet komen. En is het niet voor het nageslacht dat hij het doet, dan wel voor zijn eigen bevrediging.

De tekst is heel sterk, schipperend tussen zwaarwichtig dramatisch en menselijk realistisch. Zo is ook het spel. Veel nadruk ligt op de vorm, waardoor de tekstzegging vaak ook heel theatraal en bijna grotesk wordt. Het is in het begin even wennen om in deze licht vervreemde wereld van de Borgia’s binnen te stappen. Maar zodra je erin zit, kan je er niet meer uit. Het web van intriges is mooi gespannen. Nu ja, kan zoiets mooi zijn? Mooi in zijn lelijkheid, zeg maar.

“Het geslacht Borgia I” wil een totaalspektakel zijn. En daar slaagt het wel in. Alle theatrale elementen dragen evenveel bij aan deze voorstelling. Vooreerst het ruimtegebruik. Toneelgroep Nunc kiest er wel vaker voor de traditionele theaterruimte te verlaten en een andere locatie te zoeken. In de oude Eskimofabriek in Gent maken ze gebruik van de diepte van deze ruimte. In het eerste deel hangen nog rode doeken en doorzichtige zeilen, in het tweede deel laten ze de hele ruimte zien. Alles is zichtbaar, niets of niemand kan zich verstoppen. In de finale krijgt ieder personage een plekje in de ruimte, een eigen eilandje dat apart verlicht is. Veel samenspel is er dan niet: iedereen heeft zijn eigen motieven en doelen. Bovendien blijven de personages die zich tijdens de loop van de voorstelling tijdelijk op de achtergrond bevinden aanwezig in hun reacties op wat op de voorgrond gebeurt. De ene acteur slaagt daar beter in dan de andere.

Als de zeilen wegvallen onthullen ze grote loshangende orgelpijpen op de achtergrond. Muziek als decor maar ook als meer dan decor. “Het geslacht Borgia I” is een heel muzikale voorstelling. Er wordt in gezongen, nu eens klassiek gregoriaans, dan weer wat wereldser. De acteurs doen dit overigens met verve. Ook tijdens de voorstelling blijven muziek en klanken sterk aanwezig op de achtergrond. Visueel door de orgelpijpen, maar uiteraard ook auditief. Muziektheater is Toneelgroep Nunc niet vreemd.

“Het geslacht Borgia I” is een samenwerking van Toneelgroep Nunc met Baff, het vroegere Raamtheater, van Tom Van Bauwel die de rol van Rodrigo Borgia (de vader) op zich neemt. Deze samenwerking is gegroeid uit de vriendschap van regisseur Benjamin Van Tourhout met Van Bauwel en vanuit de vernieuwingsideeën voor het Baff.
Naast Tom Van Bauwel en Gert Winckelmans, de Sara-collega’s van Van Tourhout, valt ook Michaël Pas op in de creditlijst. Hij zet zijn rol van karakteristieke Fransman overigens met glans neer. Helaas valt zijn grappig taaltje weg naarmate zijn personage zelfzekerder wordt. Toneelgroep Nunc geeft met deze voorstelling ook een kans aan enkele jongere acteurs in opleiding om met de praktijk kennis te maken. En natuurlijk zijn er ook de mensen van Nunc zelf. Een samengaan dus van ervaring en aanstormend talent.

“Het geslacht Borgia I” is een voorstelling die af is. De grote vraag die overblijft na dit drama, waarin we de opgang en ondergang van het geslacht Borgia zagen, is wat er in de volgende twee delen van de trilogie nog kan gebeuren. Het is aan Benjamin Van Tourhout en zijn kompanen om ons hiermee te verrassen en het niveau even hoog te houden.


CREDITS

Tekst en regie: Benjamin van Tourhout
Spel: Tom Van Bauwel, Gert Winckelmans, Leen Roels, Bert Dobbelaere, Leen De Veirman, Michaël Pas, Lien Wildemeersch, Gilles De Schryver, Charlotte Campion, Laure Campion en Stanislas Sys

Gezien in de Eskimofabriek op 13 mei 2008