Het STUK speelt dezer dagen met de tijd. Capturing Time, Mapping the Moment, zo verkondigt Artefact anno 2008. Auto’s die in slowmotion crashen, een interactieve rit op Route ’66 of lichaamsbewegingen die na digitale omzetting de meest uiteenlopende processen in gang zetten. U kiest het maar. Het Leuvense festival rond kunst en nieuwe media biedt naast de boeiende expo met installaties van binnen- en buitenlandse artiesten ook een aantal performances aan die van ver of dichtbij met dit thema verbonden zijn. In You and Me Together. My First… ontrafelen drie acteurs de eerste keren in een mensenleven.

Je eerste woord, je eerste stap, je eerste tand. Je eerste kus, je eerste masturbatie, je eerste maal seks. Je eerste gewaarwording dat je eigenlijk hard op je ouders gelijkt, de eerste maal dat je merkt dat je kinderen op jou gelijken. De eerste maal dat je je afvraagt of je dat wel goed vindt. Wat gegniffel in het publiek, een enkele luide lach. Dat de acteurs het in deze Engelstalige voorstelling voortdurend hebben over the first time is niet toevallig. Of beter, de prominente aanwezigheid van het woord time is niet toevallig. Het constante spel van het eenmalige moment tegenover de doorlopende tijd wordt uitstekend weerspiegeld in de twee betekenissen van het woord time: ‘keer’ en ‘tijd’. Het eerste is een momentopname, het tweede wat doorloopt over al die momenten heen.

Ons brein slaat eerste keren op als waren het ankerpunten in het leven, maar zijn ze dat ook? Welke status geven we aan die kleine vlaggetjes die we op weg in het bestaan ergens neerplanten op het spelbord dat ‘leven’ heet? Speelt het echte leven zich dan niet af in de grote gebieden tussen de minuscule gaatjes die de vlaggetjes achterlaten? Hoe bepalend zijn eerste keren? Hoe kijken we erop terug? Herinneren we ze ons nog wel? Als een eerste keer altijd een nieuw begin is, dan soms ook een begin van het einde. Een einde dat eindigt met de eerste maal dat je je laatste adem uitblaast.

Vanuit een onuitgesproken perspectief voorbij dat einde werpt SXS Enterprise een blik op wat (misschien?) geweest zou kunnen zijn. En op wat nog kan komen. Het stuk is opgebouwd uit drie delen, waarvan de tekst telkens dezelfde is: een herinnering/reconstructie van een resem ‘eerste keren’. De eerste keer krijgen we enkel een tekst te horen die wordt opgenomen. Drie acteurs op een rij. Statisch vertolkt, maar wel boeiend en fris. Het tweede deel bevat een geluidsopname van de tekst, nu aangekleed met een soundscape. Helaas biedt het toegevoegde geluid te weinig toegevoegde waarde bij de tekst. Muziek en tekst blijven te zeer op twee sporen. Dat maakt het tweede deel erg wisselvallig en bij momenten ronduit saai, ook al omdat er visueel op het podium nauwelijks iets te beleven valt. Tijdens het derde deel horen we de tekst met muzikale inkleuring, nu ook aangevuld met beelden die live op het podium worden gefilmd. Deze zijn inhoudelijk veel minder vrijblijvend. Bovendien houden ze de aandacht van het publiek vast door de eenvoudige maar originele manieren waarop ze op het podium tot stand komen. Doorheen de drie delen komen we geleidelijk tot een volledigere versie van de ‘eerste keren’ die vanonder het stof worden gehaald. Benaderen we daarbij ook beter het authentieke of krijgen we gewoon beter gestoffeerde fictie voorgeschoteld?

You and Me Together. My First… blijft algemeen nogal aan de oppervlakte. Het stelt aan die oppervlakte wel uiterst interessante vragen, maar SXS Enterprise en Monika Rinck neigen elke mogelijkheid te ontwijken om ook verder te graven. Een menselijk probleem krijgt geen menselijke zoektocht naar antwoorden. Ze beperken zich tot het machinaal ontbloten van een dubbelzinnigheid. Dat het daar stopt is erg jammer, maar vermoedelijk wel een bewuste keuze. De acteurs vertolken geen uitgewerkte personages. Ze zijn slechts stemmen, monteurs, techniekers. Breinen die selecteren, herinneren en construeren, waardoor zeker in het tweede en derde deel louter de omgang met de techniek op de voorgrond staat. De personages zijn slechts anonieme lichamen die handelingen uitvoeren. Ze vervullen geen menselijke functie in de bij uitstek menselijke schets waarin ze fungeren.

You and Me Together. My First… past perfect in het Artefactfestival. Maar net zoals sommige installaties in de expo slipt ook deze productie op een verraderlijke ijsplek: de balans tussen techniek en inhoud. De makers vertrekken vanuit een boeiend artistiek concept, maar zetten de mediale omgang ermee zodanig in de verf dat het concept dreigt weg te zakken. Het gebruik van nieuwe media als meer dan experiment alleen kan pas volledig slagen als de artistieke inhoud er niet door wordt afgeblokt, maar versterkt.


Gezien op 15 februari in STUK, Leuven.