Tegen die tijd zal er ook meer duidelijkheid zijn over welke ingrediënten uit de multimediale cuisine de voorstelling op smaak zullen brengen. De choreograaf nodigde immers vijf externe kunstenaars uit – vier beeldende en één schrijvende – om aan de voorstelling mee te werken. Het resultaat is ook voor de choreograaf tot de laatste momenten spannend want pas enkele dagen voor de première zal hij weten wat hun bijdrage inhoudt en of er überhaupt een bijdrage zal zijn. Marc Vanrunxt legt uit: “Ik heb zo’n half jaar geleden vijf kunstenaars aangesproken. De deadline is telkens een beetje opgeschoven. Mijn uitnodiging houdt voor hen geen verplichting in. Anderzijds is er voor mij ook niet de verplichting om het werk te aanvaarden als het echt niet meer in te passen is in het geheel. Ik heb er van mijn kant voor gezorgd dat de choreografie op zich kan staan.’ Hij lacht.

Voor een perfectionist als Vanrunxt lijkt het niet vanzelfsprekend om zoveel onzekerheid toe te laten. Maar de fascinatie om ‘vreemde lichamen’ zijn werk te laten ontregelen is er al langer. De eerste keer gebeurde dat in Antropomorf (1998) waarin ergens rond het midden van de voorstelling een korte choreografie van Alexander Baervoets naadloos ingepast werd. Voordien al waren het vaak de decors van kunstenaars Anne-Mie Van Kerckhoven of Robert Cash en de kostuums ontworpen door hemzelf of door danser/choreograaf Eric Raeves die een extra laag aan de voorstelling toegevoegden. Vanaf Raum (2006) kreeg beeldend werk - toen van Kristof Van Gestel en vaste scenograaf Koenraad Dedobbeleer - een centrale rol toebedeeld naast de choreografie en de muziek. De titel van de nieuwste productie showtitle #63 BLACK MARK is op zich al een intentieverklaring om dans te toetsen aan beeldend werk: hij komt uit een lopend project van de jonge beeldende en multimediale kunstenaar Stefan Brüggemann. Deze nodigt op zijn website andere kunstenaars uit om een titel uit zijn showtitle-project naar believen te gebruiken mits vermelding van credits en met de vraag om de uitnodigingskaart naar zijn Londense adres te sturen.

“The perfect performance is to stand still”, met dat citaat van performer en beeldend kunstenaar J. Lee Byars begint na het dagelijks ritueel van opwarming de repetitiedag. Die quote is overigens helaas van toepassing op Vanrunxt zelf want zijn rug liet het enkele dagen eerder afweten. Een flinke tegenvaller omdat hij er naar had uitgekeken om zich– net omwille van rugproblemen – voor het eerst sinds 2002 opnieuw mee op het podium te wagen. “Ik vind het intussen mijn plicht om duidelijk te maken aan jonge dansers hoe belangrijk het is om hun lichaam op de juiste manier te gebruiken. Ik ken de overmoed van jonge dansers, ik weet hoe ik vroeger zelf was, maar dan komen de kwetsuren en dat is vaak een onomkeerbaar proces.” Gelukkig kon danseres Eva Kamala Rodenburg zich vrijmaken. Ze kent het het reilen en zeilen in de Vanrunxt-keuken en komt na een paar dagen individuele coaching voor het eerst samenwerken met dansers Marie De Corte en Etienne Guilloteau. Voor mij is dat een meevaller want elke dansfrase gaat opnieuw onder de loep.

De rol van ‘vreemde lichamen’ in het nieuwe werk van Vanrunxt wordt duidelijker naarmate de dag vordert. Het repetitiewerk onleedt tot in de fijnste nuances de kwaliteit van aanwezigheid van de dansers, hun verhouding tot de ruimte, tot elkaar en dus straks ook tot de tekst en de beeldende bijdragen. Rust vinden in onrust, fragmentering in continuïteit, vormen doen stollen, beweging ‘wegscheuren’ uit de ruimte, beweging die als een mes door de ruimte snijdt, die de ruimte ‘plooit’, die de ‘nieuwe lucht’ opsnuift van een nieuwe looprichting - dat zijn enkele van de aanwijzingen die de dansers meekrijgen om zich aanwezig te maken in de ruimte. Soms gebruikt hij een muziekfragment om de gevoelssfeer van een frase te illustreren voor de dansers, een fragment uit een requiem van Penderecki of een stukje van Anthony Gnazzo uit 10 2:12 American Sound Pieces. De methode van Vanrunxt is een combinatie van zeer precieze beeldende aanwijzingen en het toekennen van authorship aan de dansers als het gaat om ritmering en positiebepaling ten opzichte van elkaar. De virtuositeit die voor hen aan de orde is heeft niets te maken met snelheid en acrobatische standjes, maar met bewegingscontrole en helder maken van verhoudingen. Hoe oud de danser is, welk soort lichaam hij heeft is niet van belang, wat telt is persoonlijkheid, maturiteit en een getraind danslichaam.

“Na twintig jaar krijg ik eindelijk het gevoel dat ik op het punt gekomen ben van inzicht en wijsheid” zegt Vanrunxt. “In al die jaren dat ik bezig ben heb ik een manier van werken gezocht om denken om te zetten in beweging. Ik heb het gevoel dat ik eindelijk begin te komen waar ik wil zijn. Maar blijkbaar moet je eerst heel veel ballast kwijt, dat jong zijn vooral (lacht), je willen bewijzen, je sterker willen voordoen of slimmer of interessanter; dus eigenlijk het gekende beeld van de ui die je afpelt om tot de kern te komen.”


Showtitle #63 BLACK MARK gaat in première op donderdag 31 januari in Kaaitheater.

Choreografie: Marc Vanrunxt
Dans: Marie De Corte, Eva Kamala Rodenburg en Etienne Guilloteau
Muziek: Folke Rabe

Intussen is bekend dat Danai Anesiadou, Robert Cash, Bart Meuleman en Sophie Nys een bijdrage klaarhebben voor de voorstelling.



Choreograaf en danser Marc Vanrunxt heeft een atypische carrière achter de rug. Hij stond begin jaren ‘80 mee aan de aanzet van de Vlaamse Golf maar kreeg de eerste jaren van zijn carrière vooral in Nederland bijval. Toen hij tegen de tijdsgeest in zijn voorstellingen ging doorweven met symboliek, tragiek, sublimatie en mystiek, verdween hij enigszins uit de belangstelling. Hij bleef trouw elk jaar minstens één productie maken, vaak zonder subsidies of het draagvlak van een sterke organisatie. Midden jaren ‘90 vroeg Jan Fabre hem als danser in enkele van zijn voorstellingen, en daarmee leek er ook in de interesse voor zijn eigen werk een kentering op gang te komen. De laatste jaren gaat het hem onder de koepel van Kunst/Werk voor de wind en vooral Raum uit 2006 werd door pers en publiek goed onthaald. Het Hoger Instituut voor Dans, waar Vanrunxt les geeft, herneemt in de studentenvoorstellingen regelmatig fragmenten uit zijn oeuvre.