De avond ving aan met een gezwinde Veerle Dobbelaere die als een mannequin het podium kwam opgewandeld. Zelfverzekerd vatte ze post achter de lezenaar en las ze voor uit Brouwers nieuwste roman, Datumloze dagen. Ze bracht een heel overtuigende lezing van een voor Brouwers erg typerende passage over een man die de zwangerschap van zijn vrouw niet kan accepteren. Zinnen als ‘ik ben te dom voor vrouwen’ werden op de zaal afgevuurd en op binnensmonds gelach onthaald.
In het interview dat Johan Vandenbroucke daarna van Jeroen Brouwers afnam, werd natuurlijk op dergelijke zinnen ingegaan. Of hij zo’n uitspraken werkelijk meende? En of Datumloze dagen als autobiografisch kan worden beschouwd? Brouwers die bleef, zoals in bijna ieder interview, om de vraag heen cirkelen als een besluiteloze gier rond zijn aas.
Pikken doet Brouwers zelden, behalve als het gaat over de Grote Prijs der Nederlandse Letteren natuurlijk. Opnieuw bracht hij zijn door kortademigheid afgezwakt betoog over het bedroevend lage bedrag dat met die prestigieuze prijs verbonden is. Niet dat Brouwers daarin volledig ongelijk heeft, maar de logica is soms ver te zoeken. Zo aanvaardde hij bijvoorbeeld met graagte de cultuurprijs van Zutendaal waaraan geen enkel bedrag verbonden is. Of nog: als Brouwers dan werkelijk zo arm is, waarom ontvangt hij dan niet met de glimlach die ‘aalmoes’ van zestienduizend euro?
Begrijpe wie het begrijpen kan. Een mens zou beginnen denken aan één of andere vorm van ouderdomsdementie. Maar dan wel een zeldzame variant waarvan je verdomd goede boeken schrijft. Want, en dat bevestigde Veerle Dobbelaere door na het interview nog een passage voor te lezen, het ziet er wel degelijk naar uit dat Datumloze dagen opgenomen zal worden in het rijtje klassiekers dat Brouwers reeds op zijn naam heeft staan. Qua stijl is Brouwers roman een parel en de inhoud is zo eerlijk en ontwapend dat de zinnen in je hoofd blijven nagonzen als aangeslagen paukenslagen.




On the road again

On the road, het boek van Jack Kerouac dat een hele generatie ertoe aangezet heeft om de Amerikaanse highways af te liften en zich te verdiepen in deliria allerhande, is voor de eerste keer uitgegeven in zijn oorspronkelijke, ongecensureerde versie. Een toch niet zo onbelangrijke gebeurtenis binnen de literaire wereld. Reden te meer om er op een avond als die van De Avonden aandacht aan te besteden.
Helaas stierf Kerouac veel te vroeg om dit zelf te doen. Excessief drankgebruik en schrijfsessies onder invloed van amfetamines: het zijn misschien de ingrediënten voor een vitalistisch en uiterst krachtig geschreven oeuvre, maar niet voor een lang leven. Dus kwam Tom Van Laere alias Admiral Freebee stukken voordragen uit On the road. Begeleid door een contrabassist gaf hij een imponerende lezing van enkele passages uit de bijbel der beatniks. Het moet gezegd zijn, Tom Van Laere slaagde erin om de kracht, en bij momenten de krankzinnigheid die tussen de regels van On the road zweeft, perfect over te brengen op het publiek.
Als zijn muzikale carrière alsnog geen geld meer in het laatje zou brengen, kan hij, wat ons betreft, gerust een tweede leven als performer beginnen.

Een gematigde talibanstrijder

Naast Brouwers is ook Grunberg dezer dagen niet meer weg te denken uit de actualiteit. Oorzaak hiervan zijn ondermeer het winnen van de Gouden Uil én de Libris-literatuurprijs. Aanleiding voor zijn invitatie op De Avonden was echter de bundeling van zijn columns voor Humo, onder de titel Omdat ik u begeer.
Recentelijk kwam Grunberg ook in de schijnwerpers te staan door zijn polemiek met A.F.Th. Aanzet tot deze polemiek was een column van Grunberg, gericht aan A.F.Th., die verscheen in zowel Humo als Het Parool. A.F.Th. kroop in zijn pen en ging in de tegenaanval. Na wat schriftelijk gekibbel tussen beide auteurs is het voorlopige hoogtepunt van de haast absurde polemiek dat A.F.Th. weigerde aan tafel te zitten met Arnon Grunberg op de uitreiking van de AKO-literatuurprijs (die hij, zoals bekend, ook won).
De wekelijkse mails die Grunberg in Humo publiceert zijn vaak niet mals voor de talrijke publieke figuren waaraan ze gericht zijn. Toch is het volgens Grunberg de eerste keer dat een mail zoveel ophef maakt. In het gesprek met Friedl Lessage verkondigde hij dan ook dat hij niet goed begreep waarom A.F.Th. zo furieus is, ‘want’, zei hij enigszins verbouwereerd, ‘zelfs de Afghaanse president Karzai gaat aan tafel zitten met de gematigde Taliban, ik kan toch moeilijk erger zijn dan de gematigde Taliban?’
Wij hebben er nochtans onze twijfels bij. Want Grunberg is wel degelijk in staat om zijn woorden te wikkelen in een explosieve pasta van ironie, cynisme en regelrechte aanval. Dit bewees hij nogmaals door zijn laatste mail voor te lezen die deze week in Humo zal verschijnen. Die mail is gericht aan, u raadde het al, Jeroen Brouwers. Deze laatste werd door hem afgeschilderd als een armoezaaier die enkel een gerimpeld appeltje in zijn koelkast heeft liggen. Op zich wel grappig natuurlijk, en aan het gelach te horen vond de zaal dat ook. Maar het had ook iets pijnlijks. Brouwers werd net iets te veel door het slijk gehaald. Grunberg balanceerde op de grens tussen satire en pesterij. Nu maar hopen dat Brouwers niet hetzelfde temperament heeft als A.F.Th.


Gezien op 2 november in deSingel te Antwerpen. www.deavonden.org