Door het wegknippen van de vragen, een indringende cameravoering en de intelligente montage krijgt de vertoning theatrale allures en dat is interessant. De personages lijken ons direct aan te spreken en ook onderling via de vijf schermen te dialogeren, net als levensechte acteurs op een podium. Die directheid en schijnbare levendigheid scheppen een theatrale illusie van een hier en nu en daarmee onderscheidt Bonanza zich van een klassieke filmdocumentaire. Maar wat willen de makers ermee vertellen? Die vraag lijkt me interessanter dan de loftrompet te steken op een zoveelste multimediaal vormexperiment in het theater.
Ondanks het feit dat we weinig te weten komen over het verleden van het bonte allegaartje doorsnee Amerikanen met een lichte cabin fever-angst, is voor mij één ding duidelijk en verrassend gebleken: de wetten van de populatieleer uit de dierkunde (en bij uitbreiding dus ook de menskunde) deugen niet, want je kunt ze ook enigszins omkeren. Wanneer een bepaalde dierenpopulatie een te grote druk op de natuurlijke grenzen van haar habitat uitoefent zal ze zichzelf decimeren om het evenwicht en het voortbestaan van de groep te vrijwaren. In Bonanza is het voor een te kleine mensengemeenschap reeds voldoende om onder een kritische populatiegrens te zakken of ze houdt ook op te bestaan. En waaraan gaan die zeven zielen ten onder? Onenigheid, zegt één van de halsstarrige eenzaten uit het verloren gat. De gemeenschap die er eigenlijk nauwelijks één is, dreigt op te houden te bestaan door burenruzies. Roddels, valse beschuldigingen en een botsing van extreme waarden en normen drijven de mensen uiteen.
Met hoe minder we zijn, hoe minder we overeenkomen. Die vaststelling komt bovendrijven als je merkt dat naar het einde van het portret, het verhaal een politieke dimensie krijgt, want een burgemeester en gemeenteraad heeft Bonanza wel, alleen niet voor lang meer. Om minimaal een autonoom lokaal beleid te kunnen voeren zonder opgeslokt te worden door naburige gehuchten met gretige handen, moet je met drie zijn en dat wordt na alle geruzie moeilijk. Omdat ze met zo weinig zijn is niemand onpartijdig genoeg om het vertrouwen van de anderen te krijgen om te zoeken naar een oplossing.
Wat komen we verder nog te weten over de geschiedenis van het stadje, naast cijfers over de vroegere bevolking, de welvaart, de saloons en de bordelen? De leukste anekdote is wel die over het mythische gangsterstel “Bonnie & Clyde”. Het ontsnapte jonge stel gedetineerden was namelijk, om de achtervolgende politiewagens te slim af te zijn, ooit in Bonanza terechtgekomen en werd daar ook naderhand terug ingerekend. Voor de rest houdt 43% van de bevolking zich bezig met New Age en astrologie en worden God en de natuur alom geprezen. Maar daar hou je blijkbaar nog altijd geen groep mensen mee bijeen.
Bram De Cock
Gezien op het Theaterfestival, theater Arte.
31 augustus 2007