Maarten Doorman (47) behoort naar eigen zeggen tot de generatie van de uitgestelde volwassenheid. Hij vertegenwoordigt het romantische ideaal van de denker, die na zijn studies als een moderne Diogenes eerst een tijdlang rondzwierf en in zijn late jeugd toch met brio afstudeerde in de filosofie en de letteren met het proefschrift Het pessimisme van Schopenhauer. Geef toe, dit klinkt als stof voor een stationsroman. Zaak is om feit en fictie van elkaar te scheiden. Zes dichtbundels volgden, waaronder Kloppend heden (2000) en het door de critici niet erg lovend onthaalde Blindegang ster (2005). Met een aantal populair filosofische geschriften baande Doorman zich een weg doorheen de literaire wereld. In ‘94 publiceerde hij Steeds mooier. Over vooruitgang in de kunst, een reeks verhandelingen over de vooruitgangsgedachte in de kunst, die ik in De Slegte kocht voor 5€. Hij publiceerde verder over Schopenhauer en Nietzsche, over beeldende kunst en over literatuur. Hij doceert aan de Universiteit van Maastricht, en schopte het tot bijzonder hoogleraar Journalistieke kritiek van kunst en cultuur aan de Universiteit van Amsterdam.

Zijn invloeden zijn filosofen als Schopenhauer, Habermas en Heidegger, Nietzsche en Wittgenstein. De titel van zijn essaybundel Paralipomena snoepte hij af van Arthur Schopenhauer. Het lijvige boekwerk Parerga en paralipomena (Grieks voor aanvullingen en bijvoegsels) is een aanvulling op het eerder verschenen hoofdwerk van Schopenhauer en het boekwerk maakte hem op het eind van zijn leven eindelijk bekend bij een breed publiek. Parerga en paralipomena bestaat uit essays en notities van een erudiete geestigheid en een aforistisch meesterschap, die Doorman in Paralipomena probeert te benaderen. Schopenhauer schrijft over tal van onderwerpen die zijn kritische aandacht verdienden: over paranomale verschijnselen, over de droom, over zelfmoord, over de vrouw, over de vertelling, over incompetente universiteitsfilosofen, over het schrijven en stijl, en over nog zo veel meer. Men zou Parerga en paralipomena een verkapte intellectuele autobiografie kunnen noemen, waarin een filosofenleven van lezen en lijden tot uitdrukking komt. Zelf noemde Schopenhauer dit werk "mijn filosofie voor het volk".

In zijn essaybundel Paralipomena heeft Doorman het in 28 erg korte hoofdstukken over uiteenlopende onderwerpen als literatuur, beeldhouwkunst, schilderkunst, filosofie en zelfs de popcultuur. In een amusant stukje ontleedt hij het theatrale leven van de voormalige popster Michael Jackson. In een ander hoofdstuk trekt hij de lijn vlot door van Mozart naar de rocker Lou Reed. Controversieel wordt hij alleen maar als hij uithaalt naar de postmodernisten en - zoals hierboven al aangehaald - het opneemt voor de door dezelfde postmodernisten verguisde Jean Pierre Rawie. De interessantste hoofdstukken zijn die waarin hij het over de literatuur tout court heeft. Zo plaatst hij in het hoofdstuk Een ongelukkig huwelijk: filosofie en poëzie enkele kanttekeningen bij de voor hem nefaste opmars van de filosofie in de poëzie. Elders heeft hij het in beknopte opstellen over Joost Zwagerman, Laurence Sterne, Heinrich Heine en Dostojevski.

Ik kan het niet nalaten om even de ode aan het schrijven te citeren, die Doorman opspaarde voor het einde van zijn essayboek. Er staat een kanjer van een onvergeeflijke fout tegen het Frans in, die het zorgvuldig ineengestoken bouwwerk van Doorman helaas doet ineenstorten als een kaartenhuisje. Het is immers niet un lettre maar wel une lettre. De spelfout tegen het Frans ontmaskert Doorman bijna als een bedillerige dilettant. Een goede eindredacteur had dit verbeterd. Onvergeeflijk dat zo’n fouten voorkomen in de op één na laatste zin van een belangrijk essayboek van één van de invloedrijkste filosofen van de Lage Landen. Voor mij is dit in een geval een echte verschrikkelijke dooddoener en het geeft me de idee dat het boekje veel te snel in elkaar geflanst werd! Een grote uitgeverij als Bert Bakker zou beter moeten weten. Schrijven is op sterven na dood als een soort van self fulfilling prophecy? Inderdaad, zeg ik dan bij wijze van besluit… Paralipomena is een hopeloos boek.

" Lezen gaat vanzelf. Reader’s Digest bestaat, maar van een reader’s block heb ik nog nooit gehoord. Schrijven is passief, het vereist concentratie omdat je niets doet. Lezen is iets doen en dan blijven hoofd en hart er vanzelf bij. Schrijven is zitten, leunen, liggen en ten slotte in slaap vallen. Lezen is vooruitgaan, lopen, een richting vinden, leren, is het voortbouwen aan ideëen en ervaringen. Schrijven is somberen, afglijden en als je niet oppast: verdorren. Lezen is vreugde: lezen, leren en leven, il n’y a q’un lettre. Schrijven is op sterven na dood. "


'Paralipomena’, Maarten Doorman, Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam 2007; 256 blz.; ISBN 978 90 351 3164 4.