Tortoise werd opgericht in 1991 en bestaat bijna volledig uit leden van de ondergrondse punkrock scene van de jaren tachtig. Het collectief uit Chicago ontwikkelde zich intussen tot een band die bekend staat omwille van hun meticuleus gecomponeerde ‘songs’, waarin ontzettend veel verschillende inspiratiebronnen merkbaar zijn. Ze worden ook weleens de geestelijke vaders van de post-rock genoemd. Hun eerst full-cd uit 1994 (zonder titel, uitgekomen op Thrill Jockey) wordt vaak gezien als een ingenieus dub-experiment. Maar van intellectualisme zou geen sprake zijn, moest ook deze plaat niet de kiemen dragen van de minimalistische herhalingen, ritmische experimenten, invloeden uit het milieu van de jazz en de blues, en zo veel meer. Die experimenten worden ten top gedreven in Millions Now Living Will Never Die (Thrill Jockley, 1996). Het openingsnummer van die plaat, Djed, een compositie die meer dan twintig minuten duurt, staat symbool voor de koers die Tortoise sindsdien is gaan varen. In dat nummer spelen xylofonen en marimba’s een hoofdrol die respect afdwingt. De repetitieve en polyfone atmosfeer ervan refereert aan Steve Reich, de avant-garde componist die met zijn minimalisme ondermeer een stempel drukte op de Belgische choreografe Anne Theresa De Keersmaeker (zij kende begin jaren tachtig haar internationale doorbraak met de choreografie Fase. Four movements to the music of Steve Reich). In de twee volgende platen die Tortoise maakt, TNT (1998) en Standards (2001) worden deze elementen verder uitgepuurd. Nieuwe invloeden dringen zich op, anderen worden overgebracht naar een achtergrond die bestaat uit steeds meer kleuren.

Het koele imago dat met deze experimenten gepaard lijkt te gaan, werd door de heren van Tortoise niet onder stoelen of banken gestopt toen ze dinsdag 03/04/2001 concertreerden in de AB te Brussel. Geen woord hebben ze gezegd, en daar kregen ze heel wat kritiek op. Voor mij waren woorden op dat concert echter geenszins nodig. Integendeel zelfs. Waarom moeten muzikanten zonodig spraakzame entertainers zijn? En vooral: waarom moet een afgewogen concert constant worden onderbroken door twintig ‘thank you’s’ en ‘we love Brussels’s’? Ik vond het concert schitterend en daar kon geen woord, geen grap, geen anekdote iets aan toevoegen.

Het concert was schitterend omdat nu eindelijk het bewijs geleverd werd dat het intellectualistische imago van Tortoise op weinig gebaseerd is. Anderhalf uur lang toonde Tortoise aan dat hun experimenten niet noodzakelijk beschreven moeten worden als dwangmatig experimenteel gebral. En dat bewijs had weinig weg van het wetenschappelijke onderzoek of het wiskundige theorema dat sommigen blijkbaar met Tortoise associëren. Ik denk niet dat ik de enige was die al na enkele minuten opgezogen werd door de muziek van een groep die experimenten weet te combineren met soms prachtige melodieën, soms opzwepende ritmes, en meestal ook nog zoveel meer. Als intelligentie en gevoel elkaar aanvullen en versterken, dan ontstaat het soort muziek dat Tortoise produceert. De polemiek die rond de groep gevoerd wordt, is het gevolg van een of/of denken dat moeiteloos wordt opgeheven door een ontwapenend concert als dit.