Wat als je betoog blijft steken in de modder van de markt ? Je pen niet door het asfalt raakt van een groot publiek ? Porno en aanverwanten zich ultiem opdringen ? Het is een aan Tsjechovs Trigorin verwante wanhoop die de Zuid-Afrikaanse regisseur Paul Grootboom zeg maar autobiografisch door zijn voorstelling weeft. Noem het de orde van een gestructureerde overmacht, noem het botweg realisme. Als enkeling blijf je best beeldenstormer. Ook al staat, iedere dag weer, het zenit hoog in je hart. Verkracht en vernederd verwordt het zenit tot cijfer, die enige bruik- en zichbare maatstaf. Terwijl buiten de jungle woekert en geweld een doodgewoon voorbijganger is. Telling stories is opgetrokken uit ruwe klei en bijwijlen doordesemd met kurkdroge humor. En ook de cast moet niet onderdoen. Qua geloofwaardigheid zitten zij dicht op de nulgraad van de representatie.
Als een ijzer gordijn delen roestige
township-hekken de scène op in voor- en achterplan, alwaar een glimp valt op te vangen van het koetswerk van de voorstelling, lees opslagruimte annex loges. Snippers en rekwisieten worden aan- en afgedragen, terwijl ruimte zich af en toe herleidt tot een scherm van als door droomarbeid geschraagde videobeelden. Scenografisch komen ettelijke registers open te staan, worden ook in de zaal -met het publiek als
partner in crime -grenzen afgetast. Speelt de hoofdlijn zich voornamelijk af op het voorplan, dan krijgt het onbewuste vrij spel op een centraal wat naar achter gelegen middenplan. Daar waar niveaus door elkaar heen grijpen krijgen we puur theatraal spelplezier en het gevoel op schoot bij de regisseur te zitten. Mee bladerend door een groot boek met interactieve plaatjes en passages. We verliezen bijna het verhaal uit het oog, die zich als een dickensiaanse raamvertelling centreert rond Madi, een jong schrijver die vanwege een
writer’s block het misdaadmilieu opzoekt. De lineaire opbouw in klassieke bedrijven (incluis pauze) doet dan wel vrij traditioneel aan, en wellicht bij menig postmodern doortraind toeschouwer de wenkbrauwen fronsen, het ritme van de voorstelling en de gebroken mix aan stijlfiguren compenseren dit ruimschoots. Zo vloeit een roofmoord over in dans, verhogen plotse
stills de actie en begeesteren sommige scènes in
slow motion. Er wordt geknipt en doorgespoeld als was de Bühne een pellicule. Waarschijnlijk komt hier de filmopleiding van Paul Grootboom
aka Township Tarantino doorschemeren, wat meteen ook de geënsceneerde leesbaarheid verklaart. En zoals een
tearjercker betaamt, steken bij momenten pathetiek en moralisme de neus aan het raam. Zij het steevast onderuit gehaald door expressief absurdisme en droge metacommentaar. Het is Grootbooms verdienste de tragiek van
townships in haar gewelddadige anekdotiek te ontleden en haar op een hoger niveau te tillen. Na een bijna vier uur durende voorstelling heeft men het gevoel een breed uitwaaierend epos te hebben bijgezeten, waar diverse profielen (zij het van een slachtoffer, dader of hemelbestormer) elkaar in de staart bijten. Een broeierige
condition humaine, waarvan de lijnen door een mondiale herkenbaarheid, een quasi universele wet worden uitgezet. Zo krijgt de voorstelling op een gegeven moment iets van een trance, wanneer de cadans van het geld zich laat uitbeelden als een doldrieste maar onverbiddelijke wandel. Een wandel waar verhaaltjes niets tegen vermogen.
Telling stories heeft ongewild de allures en wrange context van een hedendaagse Dickens, ook al drijft de voorstelling op ludiek experiment en zet het R&B-feestje zich onverdroten voort.
Gezien in KVS Bol in het kader van het Kfda op 18 mei 2007 (www.kfda.be)
Tekst en regie : Mpumelelo Paul Grootboom
Met Mandla Gaduka, Sello Zikalal, Peter Molale, Nomcebo Gumede, Kedibone Tholo, Koketso Mojela, Molefi Monaisa, Confidence Ndunyelo, Shadrack Dlomo, Fumani Shilubana
Presentatie : KVS, Kunstenfestivaldesarts
Productie: South African State Theatre (Pretoria)
