Film in Vlaanderen is als het drugsbeleid in dit land: er wordt heel veel over gezeikt maar als er dan al eens een nieuwe regeling komt dan trekt die op geen kloten (wist u dat het volgens de nieuwe drugswet verboden is om een joint aan iemand door te geven? Dat is namelijk dealen. Knap hoor. Dus u bent gewaarschuwd: als u nog eens in het bijzijn van vrienden een enorme toep rolt, rook hem dan alsjeblieft helemaal zelf op!).

Een 'nieuw' filmbeleid?

Na meer dan een jaar zonder iets van zich te laten horen heeft Vlaams mediaminister Dirk Van Mechelen eindelijk eens laten weten wat zijn plannen zijn voor de Vlaamse film. Den Dirk zal "door een headhuntingsbureau een filmmanager laten selecteren die voor Pasen aan de slag gaat en voor inhoudelijk sterke en financieel transparante filmproducties moet zorgen " (De Morgen, 21/11/00). Voorts wil hij werken aan een - ik krijg even de kriebels - businessplan en een protocol met duidelijke selectiecriteria op basis waarvan dan filmsubsidies zullen worden toegekend, of niet. De heer Dirk Van Mechelen heeft niet alleen het charisma van een ambtenaar van de staat, hij lijkt soms ook over hetzelfde intelligentieniveau te beschikken. Hoe kun je anders iets zeggen als "De Vlaamse film moet de gunst van het Vlaamse publiek herwinnen"? Ik vertaal deze zin even in een duidelijke oproep voor alle Vlaamse filmmakers: "Gaat voort en maakt Kabouter Plop III, IV en V, Oesje delen 2 tot en met 8. Waar blijft dat langverwachte vervolg op Koko Flanel verdorie? Vergeet goede smaak, gooi die artistieke ambities uit het raam, durf niet te experimenteren, doe alleen wat je publiek van je verwacht, werk alleen met BV's en nu we toch op het onderwerp terecht zijn gekomen, wordt het niet eens tijd voor een verfilming van Big Brother?"
Want dat is precies wat het Vlaamse publiek wil, volledig afgestompt als het is door de slappe kost die het al jaren krijgt voorgeschoteld op het kleine en grote scherm.

Reactie van de verenigde Vlaamse audiovisuele kunstenaars:
"De audiovisuele sector is een steeds belangrijker economische sector. De impact van de audiovisuele media op het dagelijkse leven is de jongste jaren explosief toegenomen& Precies omdat de audiovisuele sector economisch zo sterk geëvolueerd is, is een cultureel tegenwicht meer dan ooit noodzakelijk. Dat kan enkel vanuit een bewuste ondersteuningspolitiek voor cultureel of maatschappelijk verfrissende projecten. Het aandeel auteursprojecten verdwijnt in deze markt echter als sneeuw voor de zon ." (De Morgen, 10/01/01).

Hoe lang is het al geleden dat een nieuwe Vlaamse film nog eens insloeg als een bom, waarbij voor- en tegenstanders samen en in dichte drommen naar de bioscoop trokken en daarna op de vuist gingen, of er een enorme polemiek ontstond in alle mogelijke media? Ik stel de vraag anders: hoe lang is het al geleden dat er nog eens een Vlaamse film uitkwam die een reactie uitlokte?
In Denemarken gingen een paar jaar terug meer mensen kijken naar Festen (kostprijs: 20 miljoen BEF) dan naar Titanic (kostprijs: 8 miljard BEF). De Deense film heeft in eigen land een marktaandeel van 30%, een totaal uniek cijfer in Europa. Jaarlijks worden er nu achttien tot twintig films geproduceerd, allemaal actief gesteund door het Deens Film Instituut, een overheidsorgaan dat gemiddeld 45 procent van elk filmbudget betaalt. Denemarken is veertigduizend km² groot en telt vijf miljoen inwoners. We spreken met andere woorden over een klein land, zeker als we het vergelijken met ons eigen landje: tien miljoen inwoners op dertigduizend km². Als er in dit land vijf films op een jaar gemaakt worden dan spreekt men al van een succes. De rol van België in de filmgeschiedenis is verwaarloosbaar, maar die van Denemarken zeker niet. Hoe komt dit nu? Heel simpel: in Denemarken is men er zich al meer dan dertig jaar van bewust dat film deel uitmaakt van de culturele identiteit van een land. Men is dan ook al decennialang bezig met het opleiden en subsidiëren van beloftevolle filmmakers die iets te zeggen hebben. Ook de nationale televisiezenders en de bioscoopuitbaters zijn verplicht om bij te springen waar het kan, met geld, zendtijd, materiaal en distributie.

In België, en Vlaanderen in het bijzonder, wordt film niet gezien als een belangrijke vorm van kunst, maar als een economisch goed, daarom dat niet de minister van cultuur, maar die van economie beslist over het lot ervan. Een film krijgt bij ons pas subsidie als het project over voldoende potentieel beschikt om te renderen. De nationale televisiezenders redeneren op precies dezelfde manier. Het draait allemaal rond kijkcijferpotentieel, eerder dan kwaliteit. Er werd nog nooit zoveel geproduceerd voor televisie als de laatste jaren, en het heeft zelden zoveel rommel opgeleverd.

Wat zou dan de oplossing kunnen zijn? Alles opgeven en de Vlaamse filmwinkel sluiten? Het zou geen groot verlies zijn. De verzamelde Vlaamse cineasten hebben een iets genuanceerder oplossing: waarom film niet eindelijk eens erkennen als een volwaardige kunstvorm, evenwaardig aan opera, toneel, schilderkunst, architectuur en alle andere kunsten? Deze erkenning zou er dan voor moeten zorgen dat film op dezelfde manier ondersteund zal worden. Als voorbeeld gebruiken zij de steun die gegeven wordt aan de podiumkunsten: zij krijgen niet alleen een flink pak subsidies voor hun algemene werking (dus niet per project), ze kunnen bovendien een beroep doen op een uitgebreid distributienetwerk, namelijk de vele culturele centra, die op hun beurt ook weer gesubsidieerd worden door de overheid. Het resultaat van deze steun liegt er dan ook niet om: terwijl de film in Vlaanderen aan zijn absolute dieptepunt zit genieten de Vlaamse dans- en theaterproducties internationale bekendheid. Of neem nu opera: zij krijgen een veelvoud van de schamele 430 miljoen die de audiovisuele kunsten krijgen en elke opera werkt met verlies. Heeft er zich al iemand eens luidop durven afvragen of het dan nog wel nut heeft om opera geld te geven? Alleen Jan Bucquoy voor zover ik weet.

Als er één conclusie moet zijn voor dit alles dan is het wel dat je als Vlaams cineast beter niet rekent op de overheid. Als iemand de Vlaamse film wil redden dan zal hij/zij dat zelf moeten doen, met eigen centen. Elk land waar film iets betekent, heeft al een periode achter de rug waarbij jonge, ambitieuze filmmakers de handen in elkaar sloegen en samen hun projecten gingen realiseren, zonder steun van de overheid of de filmindustrie. Na vijftig jaar is het nog steeds wachten op de eerste Nouvelle Vague van België.

Karma

Tijd voor een positieve noot. Iedereen Beroemd heeft een oscarnominatie gekregen! De kans op winnen is volstrekt nihil, gezien de competitie van Amores Perros en Crouching Tiger, Hidden Dragon... en de nominatie is waarschijnlijk het gevolg van handig lobbywerk van zijn Amerikaanse verdeler Miramax, maar toch... het is eens een opsteker.

Nog goed nieuws. Fobic Films, een productiehuis uit ons aller Gent, gaat van start met een ambitieus en lovenswaardig filmproject, Karma. Fobic Films produceerde eerder al de kortfilm De Aanspreker en de Franstalige langspeelfilm Et les Enfants? (die laatste film zit voolopig nog in de montagemolen). Met hun nieuwste project Karma willen Mariano Vanhoof (uitvoerend producent), Geoff Entho (supervising director) en Wim De Waegenaere (research) aan zes jonge filmregisseurs de kans bieden om samen aan één langspeelfilm te werken. Het startpunt is een op voorhand vastgelegde pitch of korte verhaallijn. De pitch: Stepahnie is een mooie, eigenzinnige vrouw van rond de dertig. In haar zoektocht naar de ware Jacob komt ze terecht bij een contactbureau. Het bureau regelt voor haar afspraakjes met zes mannen op één week tijd. Elk van hen voldoet op zijn eigen manier aan de wensen van Stephanie, elk van hen valt meteen als een blok voor haar, maar... aan elk van hen scheelt iets. De ene is opvliegend, de andere stinkt uit zijn bek, nog een andere worstelt met een handicap, etc. Stephanie wijst hen op hun gebreken en daagt hen uit om daar iets aan te doen en dus de confrontatie met zichzelf aan te gaan. Maar in werkelijkheid geeft ze helemaal niet om die kleine gebreken, Stephanie is gewoon op zoek naar een man die zijn gebreken en de daarmee gepaard gaande frustraties kan overwinnen. Haar uiteindelijke streefdoel is een man te vinden die leeft zonder complexen.

De stand van zaken: het project zit voorlopig nog in de opstartfase, er wordt nog druk gezocht naar "jong talent met een passie voor het medium". Al wie minstens twee kortfilms op zijn palmares heeft staan komt in principe in aanmerking om aan het project mee te werken. Na de selectie kunnen de zes aan het werk. Elk afzonderlijk zullen ze een individuele verhaallijn uitwerken, binnen de opgelegde inhoudelijke afbakening. De mensen van Fobic Films beloven plechtig dat ze hierbij niet teveel over de schouder van de schrijver komen meegluren. Als iedereen klaar is met zijn deel van het geheel moet het bijschaven beginnen. Hiervoor is het noodzakelijk dat de zes mensen grondig samenwerken, onder het toeziend oog van de Supervising Director. Als iedereen tevreden is over het gemeenschappelijke langspeelfilmscenario kan men aan het filmen gaan. Maar zover zijn ze nog lang niet.
Het eindresultaat wordt in de eerste plaats de langspeelfilm Karma, een werk van zes cineasten. In laatste instantie worden de zes verhaallijnen weer van elkaar gescheiden, waardoor zes kortfilms van telkens 15 minuten ontstaan. Op die manier biedt het productiehuis aan deze zes mensen een dubbele kans om hun werk in bioscopen en op festivals vertoond te zien.

Wie het totstandkomen van dit interessante 'Sixpack'-project op de voet wil volgen zonder moeite te moeten doen, kan af en toe maar eens gaan kijken naar de website www.fobicfilms.com

Wie zich geroepen voelt om mee in dit project te stappen moet snel iets laten weten aan Wim De Waegenaere: wdewaegenaere@yahoo.com.

Wordt ongetwijfeld vervolgd.