Moet uw echtgenoot de laatste tijd steeds vaker overwerken? Pleegt hij stiekeme telefoontjes die stilvallen vanaf het moment dat u de kamer betreedt? Of zijn er andere schijnbaar opvallende aanwijzingen dat uw man overspel pleegt? Hij is lang niet de enige. Zowat iedereen doet het. Want, ‘het civilisatieproces van de mens is niet afgelopen zolang de drift nog bestaat.’ Aldus Arthur Koenen, privédetective met als specialisatie dierentuinen en overspel. Via deze protagonist waagt Dirk Kurbjuweit zich in Niet de hele waarheid aan het gevoelige onderwerp van echtbreuk. De populaire auteur-journalist verhoogt bovendien de inzet door de Duitse politiek als strijdtoneel te kiezen. Het resultaat is een intrigerend verhaal over een onderzoek zonder moord, maar niet zonder slachtoffers.

Absurd! Dat is het enige predikaat dat ik kan bedenken bij de banvloek die de lijkenpikkers van het Vlaamse pontificaat uitspraken over de zelfgekozen dood van Hugo Claus. Anderhalf jaar later pivoteert getande raadsels van Patrick Conrad rond dit heikele thema. Claus zelf zou versteld staan over hoeveel dood zijn leven overschaduwt.

Acht romans, waarvan een proloog, vier volwaardige episodes (een ervan in twee delen), een apocrief gepubliceerd fragment en een intermezzo. Zo ver staat A. F. Th. van der Heijden reeds met zijn cyclus De tandeloze tijd, maar een vijfde episode alsook een epiloog staan nog in de steigers. De veelgerespecteerde en alom geroemde auteur staat er echter om bekend zijn cycli – naast De tandeloze tijd is er ook Homo duplex, waarvan reeds vier delen in de rekken van de betere boekhandel – niet op voorhand uitvoerig te plannen; hij volgt waar het verhaal hem mee naartoe neemt. Stof die oorspronkelijk slechts een hoofdstuk in beslag zou nemen, groeit zo plots uit tot een uitvoerige roman, en Van der Heijden laat het graag gebeuren. Het is een continu proces van voornemens aanpassen en plannen bijstellen, en Doodverf is daar een uitgelezen voorbeeld van. De roman is geen poging om De tandeloze tijd verder te zetten, maar wel om hem deels te herzien. Uit de cyclus lichtte A. F. Th. namelijk de verhaallijn over de zogenaamde Gipsmoord, knipte deze in stukken uiteen, hermonteerde en vulde hem aan tot hij een roman bekwam die minder wijdlopig is dan Het Hof van Barmhartigheid en Onder het plaveisel het moeras – de boeken waarin de verhaallijn voor het eerst aan bod kwam – net doordat het zich tot de Gipsmoord beperkt, en er daardoor tegelijk veel uitvoeriger op kan ingaan. Het maakt van Doodverf op zijn minst een hoogst fascinerende roman.

ArtCinema OffOff heeft niet alleen oog voor experimentele film, soms bieden ze ook een podium aan andere kunsten die de vormaspecten van film in praktijk onderzoeken. Live muziek begeleiding kennen we al sinds het ontstaan van de stille film, een nieuwe format nu is de live performance die een confrontatie aangaat met het witte doek.

Cultureel erfgoed is tegenwoordig een hot topic. Kosten noch moeite worden gespaard om zowel materieel als immaterieel erfgoed – van eeuwenoude monumenten tot vrij recente evenementen als Expo ’58 – onder de aandacht van de hedendaagse mens te brengen. Het zevende Courtisane Festival sluit aan bij deze trend van reconstructie en re-enactment van het verleden, maar gaat ook een stap verder. De geprogrammeerde filmmakers en kunstenaars doen immers meer dan het archiveren en opnieuw publiek maken van vroegere creaties, maar zetten recyclage in als een productieve strategie binnen hun eigen artistieke praktijk. Tegelijk plaatsen ze vraagtekens bij de mogelijkheid om het verleden als dusdanig te ont-dekken. Voor wie geïnteresseerd is in de manier waarop hedendaagse kunst het (collectieve) geheugen onderzoekt, biedt de tentoonstelling Re-make/Re-model in de Gentse Vooruit een uitdagend parcours.

Mijn grootvader overleed in 1980, maar ik herinner me nog de verhalen die hij me vertelde toen we met onze honden gingen wandelen in de bossen van Nijlen. Het verhaal van het afgehakte hoofd las ik in een licht gewijzigde versie in het nieuwe boek van Stefaan Top. De omgeving was niet langer Bastenaken, maar de bossen van Nijlen. Een jongeman en zijn vriendin parkeren ergens op een donker plekje in het bos. Mijn grootvader beweerde zelfs de exacte plek te kennen, maar wilde me er nog niet naar toenemen: ik was te jong. Zijn ogen blonken, grootvader was een geboren verteller. Toen ze plots een geluid hoorden, dachten de verliefden dat ze betrapt waren. De jongen stapte uit de wagen om de oorzaak van het geluid te achterhalen. Het meisje blijft angstig achter en ziet na een paar minuutjes haar vriend uit de struiken komen, maar … hij heeft andere kledij aan en trekt zich om een onverklaarbare reden aan het haar. Als hij bijna ter hoogte van de wagen is, wordt het hoofd bruusk opzij getrokken en staat ze oog in oog met een gevaarlijke gek, die het hoofd van haar vriend in zijn handen houdt. Op de vraag of het echt gebeurd was, lachte mijn grootvader alleen maar. Ik sliep die nacht met een dik deken over mijn hoofd.

Waarom treuren wij als er een auteur overlijdt wiens oeuvre voltooid genoemd mag worden? De dood van Hugo Claus is veel, maar het is geen verlies voor de literatuur: de boeken zijn geschreven, de teksten zijn klaar, er was niks meer op komst. Het verdriet van België staat in meer dan dertig drukken in de kast, en de dood van de auteur verandert daar niks aan. Het belang van een auteur ligt in zijn werk, en dat is er nog steeds. Waar zijn we dus, als de tranen ons in de ogen schieten bij het horen van zijn karakteristieke stem – en wie denken we te zijn? Waarom bellen we elkaar op, berichten elkaar, en doen we alsof er vandaag, 19 april 2008, plots minder mag gebeuren dan op andere dagen, alsof we overvallen zijn door een groots, afschuwelijk nationaal drama? Dat kan toch enkel berusten op goedkoop en gemediatiseerd sentiment! En toch: er zijn genoeg redenen om te treuren op de dag dat Hugo Claus er voor het eerst niet meer is.

Zelfs als u niet gezwind (want via Urbanmag) door de glazen deuren van deSingel of voorbij de buitenwippers van Petrol bent geraakt, zelfs dàn was het uw opdracht als cultuurminnend herfstnostalgicus om eens binnen te lopen bij De Avonden, de nieuwe boreling van de bedenkers van De Nachten en Zwarte Zondag. Dat het ongeveer een kruising van die twee is gebleken, even intiem en verzuild als het tweede maar iets minder hip dan het eerste, mag geen toeval heten. Waarom een succesformule wijzigen? Over het algemeen was 2007, om het met de jury van de AKO-literatuurprijs te zeggen, ‘een zeer goed jaar’, en daar rekenen we dus ook de oogst van het najaar bij. Overigens had ook de gemiddelde Frank Sinatra-imitator niet op de affiche misstaan, als u de vergezochte knipoog begrijpt.

En toen werden ‘De Nachten’ ‘De Avonden’. Vaarwel vrolijke chaos die zo eigen was aan De Nachten. In plaats daarvan kregen we een net georganiseerde ‘avond’ in deSingel. Geen heen-en-weergeloop meer tussen verschillende zalen, evenmin als de naar bier geurende gangen waarlangs we ons een weg naar die zalen moesten banen. Eén zaal en twee literaire hoogvliegers moesten het publiek in groten getale naar deSingel lokken, die 2de november. Met ronkende namen als Grunberg en Brouwers kon dat niet mislopen. En inderdaad, de Rode Zaal zat afgeladen vol. Weliswaar met een publiek waarvan de gemiddelde leeftijd iets hoger lag dan op De Nachten.

Voor de meeste landgenoten is het ongelooflijk ver rijden maar vinden doe je het wel, het dorp van hommelbier en kunst. Een zondagse uitstap met de nationale feestdag nog in het achterhoofd, en alleen maar quasi ongerepte Westhoek in het vizier, slechts hier en daar een kleine modificatie – groote oorlogen niet meegerekend. Ik zou bijna zeggen: daarvoor mag je me altijd wakker maken. Zij het dan dat een grand cru niet elk jaar uit de fles komt. Plat water zoals Yoko Ono het bedoeld heeft, zover gaan we niet, maar toch heeft deze Poëziezomer van Watou verwachtingen in te lossen die ze niet helemaal waarmaakt. Toch is ze op haar beste momenten best wel interessant en gaan de wenkbrauwen meer dan eens omhoog, of het hartje aan het bonzen; alleen gebeurt dat niet genoég.

Het installatiesprookje ‘Serre, het begin’ is zeker uniek. Het houdt nog het best het midden tussen een jodengaskamer, een poëtisch-paranoïde vertelling en de eerste spoorlijn, want ook daar zaten verbaasde koeien gebiologeerd naar te kijken, het door de voorstelling gehuldigde adagio ‘de omgeving klopt niet’ indachtig. Boeien kan het niet van begin tot einde, en het is ook een beetje vrijblijvend, maar als u eens een halfuurtje niets te doen heeft?

Het is niet netjes om te spreken over een roman waar men niets aan vindt – men zou trouwens bezig kunnen blijven – maar als diezelfde roman de hemel wordt ingeprezen, dan wordt het moeilijk om te zwijgen. Ik heb niets dan ergernis, depressie en medelijden ervaren tijdens het lezen van Kamermuziek, de jongste roman van Paul Mennes – een recente recensie spreekt echter van een ‘boek dat er kloef op is’; in de inleiding op een recent interview met Mennes wordt dezelfde roman een ‘nieuw geweldig boek genoemd dat op luid handgeklap is onthaald’.

1. Het schervengericht, twee weken geleden verschenen, is de lijvigste roman van A.F.Th. Van der Heijden totnogtoe – het derde deel van De Tandeloze Tijd, dat in twee delen uiteenviel, niet meegerekend; in die twee boeken liepen tientallen personages rond, en hier gaat het om één man en zijn nemesis, gadeslaan door een Griekse god met een groot uitgevallen auteursfunctie – is het technisch en commercieel nog mogelijk om een roman in één band te publiceren die meer dan 1050 bladzijden telt, zonder dat het boek op een bijbel begint te lijken?

Anima 2007 besteedt in een speciaal programma aandacht aan de Chinese animatietraditie. Het programma ‘Klassiekers van de Chinese animatie’ is door het Chinees animatiefestival, het CICDAF, samengesteld en toont acht korte films, waarvan de meeste van de Shanghai studio’s en uit de jaren tachtig zijn.

Dit zijn donkere tijden! Sinds elf september - door enkelen zelfs het begin van de Derde Wereldoorlog genoemd - lijkt er in de Westerse wereld, meer nog dan vroeger, een verlangen ontstaan te zijn naar inzicht, richting, verlichting, verklaringen, relevantie, duiding en - kortweg - hulp. De sfeer van algemene problematiek waarin de wereld verkeert, roept snelle reacties, politieke gebruiksaanwijzingen en hoogdringende reflecties in het leven. Hulp heeft de 'mens' sinds het begin van de moderniteit sowieso nodig gehad - misschien is dat verlangen naar hulp, in een wereld zonder God, wel het belangrijkste kenmerk ervan -  maar nu is het vijf voor twaalf. De eenentwintigste eeuw is begonnen, bevolkingsgroepen verschuiven en worden verschoven, steden worden broeinesten van geweld, onrecht en dood, de aanwezigheid van de medemens - de ander - is iets dat beter, onafgezien dan nog van kleur, afkomst of gezindte, wordt vermeden. In Nederland en België is dat niet anders: het volstaat een korte samenvatting te geven van de vijf meest recente jaaroverzichten - of, waarom niet, van de literaire receptie als er twee 'boegbeelden' nog eens naar buiten treden. Hoe zit dat nu eigenlijk met de tijden waarin wij leven?!

In de internationale industrial scene is Patrick Stevens (28) uit Sint-Niklaas allang geen onbekende meer. Hij maakte ooit deel uit van het invloedrijke duo Sonar - samen met Dirk Ivens (ex-The Klinik, Dive) - en timmert sinds 1992 aan de weg met zijn soloproject Hypnoskull, waarvan eerder dit jaar het derde album Electronic Music Means War To Us verscheen. Daarnaast houdt Stevens er nog tal van nevenprojecten op na, onder meer Tunnel (met vrouw en freelance model Mieke M.) en < cybernetic:fuckheadz >(met Raoul R. van het Duitse Noisex). Een verhelderend gesprek met een compromisloos bezig baasje…

De ogen zijn moe, het verstand wil niet zo goed meer mee, 23 films op 9 dagen (één dag wegens acute kater moeten skippen), il faut le faire. Het filmfestival van Gent, editie 2001, zit er op. Back to reality...Fuck, valt dat even tegen, als ik nog één rotflik over straat zie lopen haal ik mijn geweer boven. Rustig rustig, gewoon even uitzweten, mezelf een paar dagen opsluiten met een karrevracht video's en een berg wiet, het zal wel weer goed komen. En volgende week nog eens een filmke gaan zien. Allé, de laatste reeks besprekingen dan maar.

En we zijn weer vertrokken. Tien dagen in afzondering, gewapend met een blinkende perspas en de kennis dat ik lekker binnen zal zitten terwijl buiten een hoop neuroten met bommen zit te gooien. 'Laat ze maar doen' denk ik graag, als de mensheid ergens goed in is, dan is het wel zichzelf in de vernieling werken, en zoals zovele leraren vroeger altijd vertelden : 'als je een talent hebt, dan moet je dat benutten !'. Ik lach al bij het idee om binnen tien dagen met toegeknepen oogjes terug in De Wereld te stappen en plots te merken dat alles rondom de bioscoop aan flarden is geschoten. Cynisme is de enige redding in tijden van crisis, en escapisme natuurlijk ook. Laat maar komen dat filmfestival!

In tijden van crisis trekken de mensen altijd in dichte drommen naar publieke plaatsen, waar ze een soort veiligheidsgevoel vinden in het lekker samen zitten, in de kroeg, en samen lachen met al hetgeen er gebeurd is. Vooral dat laatste is erg belangrijk, lachen met de misérie van een ander, een volledig menselijk verschijnsel, wat door sommigen dan weer bekritiseerd wordt, maar dat zijn gewoon dommerikken. Zo heb ik vorige week nog een motherfucker van een cocktail gedronken, bestaande uit rum, curaçoa, gin en vodka, een bom van een cocktail met de toepasselijke naam 'Bin Laden Fever', wat niet door iedereen geapprecieerd werd.

Anthony Lane van “The New Yorker” schreef het volgende over Jan Svankmajer: “The world is divided into two unequal camps… those who have never heard of Jan Svankmajer, and those who happen upon his work and know that they have come face to face with genius.”
Dat het geen grootspraak is om de surrealistische animatiefilmer te bombarderen tot genie is voor mij evident. Rest me nu de nobele taak u van dezelfde mening te overtuigen en een glimp te laten opvangen van ’s mans genie.

Na een jaar in het buitenland te hebben verbleven leek mij de Vlaamse film 'Iedereen Beroemd' een goede keuze voor een filmavond, iets van eigen bodem. Nu ben ik nooit een fan geweest van de bekrompen Vlaamse cinema (als het niet over paters gaat, gaat het over losers), maar de sympathieke Dominique Deruddere had toch al mooie dingen gedaan, en ook over zijn laatste film hoorde ik niets dan positiefs. Films als 'Kolya','Fucking Amal' en 'El Mariachi' bewezen reeds dat er niet veel geld nodig is om goeie cinema te maken, dus met het low budget aspect moesten we geen rekening houden.